Opublikowane przez w Biblioteka, Historia.

Pod koniec 2012 roku na rynku ukazała się książka autorstwa Leszka Adamczewskiego „Burza nad Provinz Pommern. Upadek prowincji pomorskiej Trzeciej Rzeszy”. Publikacja składa się z ponad 20 rozdziałów, w których opisano kilkadziesiąt epizodów z historii końcowego okresu prowincji pomorskiej III Rzeszy.

Jak zaznacza w rozdziale otwierającym książkę sam autor: „Burza nad Provinz Pommern nie jest jednak monografią Pomorza Zachodniego z lat drugiej wojny światowej. To raczej uzupełnienie oficjalnej historii o najciekawsze wydarzenia (o głównie sensacyjnym charakterze) z wojennych dziejów tej prowincji Trzeciej Rzeszy. W jej granicach znajdowały się wówczas ziemie stanowiące dzisiaj tereny polskich województw: przede wszystkim zachodniopomorskiego, ale także zachodniej części pomorskiego, północnej – wielkopolskiego i lubuskiego, oraz spory fragment kraju związkowego Mecklenburg-Vorpommern (Meklenburgia-Pomorze Przednie) Republiki Federalnej Niemiec. To – patrząc na współczesną mapę Europy Środkowej – ziemie od Stralsundu, Greifswaldu i Pasewalk na zachodzie, po Łebę, Lębork i Bytów na wschodzie oraz Trzciankę, Piłę i Złotów na południu. Od północy ziemie te ograniczone są Bałtykiem i jego zatokami”.

Rzeczywiście – ponad 400-stronicową publikację podzielono na sporą ilość mniejszych rozdziałów, przy czym warto zaznaczyć, iż jeden rozdział to często więcej niż jedna prezentowana historia. Opowieści dotyczą różnych miast czy miejsc ówczesnej prowincji i nie są ze sobą w większym stopniu powiązane. Pełny spis treści można zobaczyć TUTAJ.

Autor książki całe swoje zawodowe życie związany był z dziennikarstwem, co daje się zauważyć na kartach publikacji, a także w typowo prasowych tytułach zarówno samej książki, jak i poszczególnych jej rozdziałów. Uwagę Leszka Adamczewskiego skupiły zwłaszcza te historie, po których do dzisiaj pozostały pewne materialne pozostałości (np. ruiny czy resztki zabudowań). Warto zwrócić uwagę, iż niekiedy autor wykracza daleko poza zarysowany w tytule przedział czasowy. Potrafi, przedstawiając dzieje danego miejsca, cofać się wstecz nawet do XVIII wieku bądź opisywać wydarzenia po 1945 roku (w przypadku omawiania dalszych losów).

Zawartość poszczególnych rozdziałów książki można podzielić na dwie główne grupy. W pierwszej z nich autor dużo miejsca poświęcił zbrojeniom III Rzeszy, stąd wiele informacji o różnych zakładach tego typu, gdzie w tajemnicy produkowano broń bądź opracowywano nowe techniki dla potrzeb machiny wojennej. Na kartach książki można przeczytać, przykładowo, o chyba najbardziej znanym obecnie ośrodku w Peenemünde (rakiety V-2), Stacji Doświadczalnej w obecnej Łebie (pociski Rheinbote i Rheintochter) czy chociażby poligonie pod Darłowem (działa Gustav Gerät).

W drugiej części publikacji uwagę autora przykuł moment wkraczania Armii Czerwonej, wraz z nadejściem wschodniego frontu, do wybranych miast ówczesnej prowincji (m.in. Piły, Świnoujścia czy Słupska). W tym fragmencie książki pojawia się szereg informacji o stosunku żołnierzy ZSRR do ludności miejscowej, a także kwestia „zdobyczy wojennych” (Fabryki Benzyny Syntetycznej w Policach czy dóbr kultury).

Oczywiście podjętych przez autora tematów jest zdecydowanie więcej niż te, które zostały przytoczone powyżej. Wielokrotnie na kartach książki pojawia się stolica prowincji pomorskiej – Szczecin. Autor poświęcił miejsce m.in. walkom z marca 1945 roku o Dąbie, miłości między robotnikami przymusowymi, jaka miała miejsce na Drzetowie, wizycie Adolfa Hitlera w naszym mieście, podziemiom Szczecina, kwestii wysiedleń Niemców (Punkt Etapowy Nr 3 przy al. Mickiewicza) czy zaginionym zabytkom m.in. z kościoła św. Jakuba.

Warto zaznaczyć, iż książka jest bogato ilustrowana. W każdym rozdziale znajduje się sporo zdjęć (archiwalnych i współczesnych) bądź kadrów z kronik filmowych. Dodatkowo dołączono 12 kolorowych fotografii na papierze kredowym (pozostała ikonografia jest czarno-biała). Publikacja ma charakter popularno-naukowy, a nie stricte naukowy – w książce nie zamieszczono zatem żadnych przypisów, choć na końcu razem z polsko-niemieckim spisem miejscowości znajduje się bibliografia, z której korzystał autor.

Leszek Adamczewski – poznański pisarz i dziennikarz, urodzony w 1948 roku w Szczecinie. Absolwent Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pracę dziennikarską rozpoczął już na studiach jako korespondent Ilustrowanego Magazynu Studenckiego „Itd”. W latach 1972-2008 pracował w redakcjach: „Espressu Poznańskiego”, magazynu „Tydzień” i „Głosu Wielkopolskiego”.

Autor kilkunastu książek. Zadebiutował w 1992 roku „Złowieszczymi górami”. Od 2009 roku współpracuje z Wydawnictwem Replika, którego nakładem ukazały się” „Podziemny skarbiec Rzeszy” (napisany wspólnie z Pawłem Piątkiewiczem), „Pierwszy błysk”, „Skarby w cieniu swastyki”, „Zmierzch bogów w Posen”, „Łuny nad jeziorami” i „Berlińskie wrota”.

Podstawowe informacje o publikacji:

  • tytuł: „Burza nad Provinz Pommern. Upadek prowincji pomorskiej Trzeciej Rzeszy”
  • autor: Leszek Adamczewski
  • premiera: 2 października 2012
  • ISBN: 978-83-7674-214-4
  • stron:404
  • cena: 39,90 zł
  • Wydawnictwo Replika
  • dostępność na terenie Szczecina: sieć EMPiK, Księgarnia Zamkowa przy Bramie Królewskiej, księgarnia „Atut”

Jan Skolimowski [Stau]