Opublikowane przez w Historia.

Szczeciński Grudzień ’70 – godzina po godzinie.

02:00 – na terenie Stoczni Szczecińskiej im Warskiego pojawiają się hasła wzywające do strajku.

06:00 – nadany zostaje szyfrogram do dyżurnego gabinetu ministra spraw wewnętrznych z terenu województwa szczecińskiego, dotyczący akcji „Jesień-70”, w którym ponownie informuje się o ogólnym spokoju.

09:00 – wiec na terenie Stoczni Remontowej „Gryfia”.

10:00 – wiec na terenie Stoczni Szczecińskiej im Warskiego

10:45 – przez radiotelefon podana zostaje wiadomość o wyjściu ze Stoczni Szczecińskiej im. Warskiego ok. tysiąca osób, które ul. 1 Maja podążają w stronę centrum miasta, do ul. Malczewskiego.

10:45 – kierownik sztabu płk Szymon Karpik wydaje ppłk. Lucjanowi Ligenzie polecenie o użyciu sił ZOMO i zatrzymaniu grupy osób, która wyruszyła ze Stoczni Szczecińskiej im. Warskiego.

11:35 – duża grupa idzie w kierunku Stoczni Szczecińskiej im. Warskiego. Ppłk Lucjan Ligenza ma rozbijać, rozpraszać oraz zatrzymywać wszystkich, którzy są w stoczniowych kaskach.

11:40 – grupa ok. 200–300 osób naprzeciwko dyrekcji Stoczni Szczecińskiej im. Warskiego wznosi okrzyki o nieustalonej z powodu szumu treści.

11:40 – grupa ok. 50 osób z pierwszego rzutu powraca do Stoczni Szczecińskiej im. Warskiego.

11:45 – przed główną brama Stoczni Szczecińskiej im. Warskiego zgrupowanych jest ok. tysiąca osób, które zajmują pozycje wyczekujące.

11:50 – grupa około 500–600 osób w kaskach ze Stoczni Szczecińskiej im. Warskiego idzie w kierunku Prezydium WRN, wznosząc przy tym okrzyki.

11:55 – kierownik sztabu zaleca ppłk. Lucjanowi Ligenzie i kpt. Władysławowi Słowikowi uderzenie na tłum przed Wałami Chrobrego.

11:55 – na ul. Vasco da Gamy (Nabrzeże Wieleckie) grupuje się tłum ok. tysiąca osób.

12:05 – przed bramą Stoczni Szczecińskiej im. Warskiego gromadzi się ok. 100 osób, a na zewnątrz bramy – ok. 2 tys. osób. Samochody przed stocznią i tramwaje są zatrzymywane, wykonywane są na nich białą kredą napisy o treści: „Strajk”, po czym zostają puszczone dalej. W rejonie Teatru Polskiego do tłumu przyłącza się kolejna partia osób. W chwilę później ten sam oficer melduje, że część osób wycofuje się w kierunku Stoczni Szczecińskiej im. Warskiego.

12:10 – rozbity zostaje tłum na Wałach Chrobrego. Pluton funkcjonariuszy MO zostaje wycofany z KW PZPR – otrzymuje rozkaz dołączenia do V kompanii kpt. Władysława Słowika w celu wspólnego działania i wsparcia w rejonie Teatru Polskiego. Grupa z tłumu wycofuje się w kierunku „Famabudu”.

12:11 – decyzją kierownictwa sztabu ściągnięty zostaje pluton funkcjonariuszy MO w ilości 18 osób z KW PZPR do KW MO.

12:15 – grupa z Wałów Chrobrego przemieszcza się pod Teatr Polski. Do grupy tej przyłączają się inni. Polecenie rozbicia tłumu otrzymuje ppłk Lucjan Ligenza.

12:25 – załoga Stoczni Remontowej „Parnica” wychodzi na ulicę. Zarządzone zostaje zamkniecie dla ruchu drogowego ul. Gdańskiej. Odpowiednie polecenie od kierownictwa KW MO otrzymuje mjr Dionizy Klimas.

12:26 – na ul. Dubois kompania ppłk. Lucjana Ligenzy potrzebuje wsparcia i melduje o wycofywaniu się wobec zagrożenia przez tłum z dwóch stron. Zgłoszone zostaje zapotrzebowanie na środki chemiczne dla kompanii. Tłum demoluje ul. Dubois.

12:30 – tłum na ul. Dubois atakuje jednostki MO. Zarządzone zostaje silne uderzenie i większa koncentrację jednostek MO.

12:40 – tłum ok. 2–3 tys. osób demoluje szkołę podstawową przy ul. Dubois.

12:45 – w związku z brakiem środków chemicznych jednostki MO z ul. Dubois stopniowo wycofują się.

12:47 – do oddziałów zwartych na ul. Dubois podrzucone zostają środki chemiczne z magazynu KW MO.

12:56 – pojawia się zalecenie włączenia transporterów z 5 pułku do działań na ul. Dubois. Zgłoszenie podpalenia milicyjnej Nysy – wysłana zostaje straż pożarna. W kierunku ul. Ludowej promami przeprawia się załoga Stoczni Rzecznej i Stoczni Remontowej „Gryfia”.

12:58 – zarządza się zablokowanie ulic Starzyńskiego, Matejki i Malczewskiego przy parku Żeromskiego w kierunku ul. Dubois.

13:00 – V kompania zgłasza wycofywanie się z rejonu ul. Dubois wobec przewagi tłumu i groźby otoczenia. Tłum atakuje. VI kompania dociera do V kompanii i wspólnie przystępują do działań. Pracownicy Wydziału „B” otrzymują rozkaz przetransportowania środków chemicznych na ul. Dubois. Przekazany zostaje rozkaz do zastępcy komendanta straży pożarnej, aby organizować i gasić pożary na ul. Dubois – ten melduje, że wysłał wozy oraz straż pożarną ze stoczni. Mjr Dionizy Klimas wydaje polecenie odcinania dojazdu w rejon ul. Dubois. V kompania działa na ul. Szarotki, pluton II i I kompania pod Teatrem Polskim, druga część kompanii – od ul. Dubois. Przy bramie Stoczni Remontowej „Gryfia” gromadzi się ok. 50 osób. Na al. Wyzwolenia przed sklepem mięsnym zebrał się tłum ok. 30 osób. Ze Stoczni Remontowej „Gryfia” wychodzą ludzie z pracy i idą piechotą w kierunku Stoczni Szczecińskiej im. Warskiego (nie kursują tramwaje). Przy stoczni tej gromadzi się tłum ok. tysiąca osób. W tym samym kierunku idą uczniowie po lekcjach z miejscowego technikum. Wydane zostaje polecenie, aby ppłk Lucjan Ligenza nie atakował ludzi biernych powracających z pracy i ze szkoły.

13:15 – uszkodzona zostaje wyrzutnia środków chemicznych. Komendant wojewódzki MO zawiadamia sztab o otrzymaniu 10 tys. sztuk środków chemicznych z Warszawy oraz pomocy KW MO w Koszalinie.

13:22 – na ul. Dubois tłum atakuje milicję. Ppłk Lucjan Ligenza zarządza pełną koncentrację sił do przeciwdziałania natarciu tłumu.

13:25 – na ulicach Szarotki i Malczewskiego rany odnoszą milicjanci. Przy ul. Firlika rabowane są sklepy.

13:30 – podpalony zostaje kolejny samochód milicyjny. Na ul. Parkowej podpalona zostaje placówka ORMO. Na ul. Swarożyca leży ciężko ranny milicjant, do którego skierowana zostaje karetka pogotowia.

13:45 – do akcji skierowane zostają transportery SKOT.

13:50 – ze Stoczni Remontowej „Gryfia” wychodzi stuosobowa grupa z transparentem, kieruje się w stronę centrum miasta. Kierownictwo sztabu zaleca komendantowi miasta użycie sił i zablokowanie mostu na ul. Druckiego-Lubeckiego.

13:59 – ul. Matejki idzie tłum ok. 250 osób, który kieruje się w stronę pl. Hołdu Pruskiego.

14:05 – od Stoczni Remontowej „Gryfia” wychodzi grupa ok. 700 osób z transparentami.

14:10 – pod KW PZPR gromadzi się ok. 15 tys. osób.

14:15 – w gmachu KW PZPR kamieniami wybijane są szyby, w jego stronę rzucane są także butelki z benzyną.

14:17 – KW PZPR, areszt śledczy, telewizja i konsulaty zabezpieczone są przez wojsko. Przed KW PZPR stoi 12 transporterów opancerzonych. Na ul. Matejki i al. Wyzwolenia zebrał się tłum, który kieruje się w kierunku ul. Dubois.

14:20 – kierownictwo sztabu zarządza skierowanie sił ZOMO w rejon ul. Starzyńskiego wraz z transporterami do KW MO. Tłum rusza ul. Malczewskiego w kierunku PZU. Akcję rozpoczyna ppłk Lucjan Ligenza przy pomocy transporterów Wojska Polskiego. Tłum przerywa blokadę i rusza do KW PZPR.

14:25 – przy ul. Parkowej płonie samochód. Wysłana zostaje straż pożarna. Decyzją kierownictwa sztabu co najmniej dwie kompanie MO zostają skierowane do KW PZPR.

14:30 – KW PZPR ponownie zostaje zaatakowany butelkami z benzyną. Tłum opanowuje pl. Hołdu Pruskiego.

14:35 – KW PZPR płonie. Na ul. Staromłyńskiej stoi samochód i rozdaje benzynę.

14:40 – ze Stoczni Rzecznej idzie grupa ok. 200–300 osób z transparentem i kobietami na czele.

14:45 – z KW PZPR wyrzucane są meble i inne przedmioty. Pod KW PZPR wprowadzone zostają siły WOW w pełnej gotowości bojowej.

14:50 – od parku Żeromskiego w kierunku pl. Hołdu Pruskiego zbliża się grupa ok. 700 osób. Na ul. Wielkiej (ul. Wyszyńskiego) duża ilość ludzi idzie w kierunku Bramy Portowej.

14:55 – z portu idzie grupa ok. 600 osób w kierunku mostu Długiego i ul. Wielkiej (ul. Wyszyńskiego).

15:00 – III kompania ZOMO zostaje skierowana pod KW PZPR. Ma wezwać tłum do rozejścia się, zaś samochody zgrupowane w rejonie pl. Żołnierza Polskiego rozproszyć. Samochody KW MO – ZOMO mają zostać skierowane na dziedziniec KW MO.

15:10 – pracownicy KW PZPR wyskakują z parterów, wciąż wyrzucane są meble z pięter. Ppłk Lucjan Ligenza ma natychmiast uderzyć na tłum w kierunku KW PZPR w celu wyparcia tłumu. Tłum wdziera się do KW PZPR. Przed uderzeniem ppłk Lucjan Ligenza melduje gotowość. Rozkaz zostaje odwołany, a siły mają być skoncentrowane na ul. Starzyńskiego.

15:11 – KW MO zostaje podpalona oraz zaatakowana kamieniami i butelkami z benzyną.

15:25 – KW PZPR oraz położona w sąsiedztwie księgarnia płoną.

15:55 – tłum nie dopuszcza straży pożarnej do gaszenia KW PZPR.

ok. 16:15–17:00 – strzały pod KW MO, siedzibą Prokuratury Wojewódzkiej oraz Wojewódzkiego Aresztu Śledczego.

18:40 – sytuacja przed KW MO zostaje opanowana przy pomocy wojska.

19:00 – rabowane są sklepy przy pl. Lotników, ul. Krzywoustego i al. Wyzwolenia.

19:03 – pali się w piwnicy KW MO, zorganizowano akcję gaszenia.

19:07 – płonie fragment budynku Prezydium MRN przy pl. Dzierżyńskiego (pl. Armii Krajowej) i stołówka przy ul. Małopolskiej.

21:10 – ppłk Bernard Wojciechowski melduje, że do godz. 21:10 aresztowano 110 osób. W KM MO znajduje się 63 mężczyzn i 12 kobiet.

22:20–23:20 – płk Julian Urantówka wydaje dyspozycję, aby przesłuchać rannych w szpitalach. Miasto podzielone zostaje na rejony – sektory, które bronione będą przez pułki Wojska Polskiego (np. Stocznię Szczecińską im. Warskiego zabezpieczają dwa pułki).

23:35 – pojawia się informacja od żołnierzy, że przy Zamku Książąt Pomorskich w dole leży zabita dziewczyna – powiadomiony zostaje punkt medyczny przy KW MO.

Oprac. Paweł Knap, Paweł Miedziński

http://grudzien70.ipn.gov.pl