Opublikowane przez w Architektura i Urbanistyka, Fotografie, Miejsca.

Widoczna w ciągu zabudowy spichlerzy i magazynów między Baumbrückstraße a Neue Speicherstraße eklektyczna kamienica, została wzniesiona w miejscu dawnego, szczytowego spichrza przy Speicherstrstraße 27 (do 1857 r. nr 51).

Fotografia z 1863 r. – w prawym dolnym rogu widoczny fragment dachu
starego spichrza przy Speicherstraße 27.

Zaprojektowano ją dla dwóch ówczesnych właścicieli – Ph. Guttentaga oraz J. Leibholza, kupca z Berlina. W styczniu 1899 r. obaj panowie zakupili od spółki „Schröder & Tresselt” grunt wraz ze stojącymi na nim obiektami. Posiadał on dwa dziedzińce, na których stały stare magazyny, wozownia oraz dom. Nowi właściciele postanowili wprowadzić kilka zmian budowlanych w istniejących wówczas budynkach. Drobnym pracom został poddany m.in. trzykondygnacyjny dom, stojący wewnątrz podwórza tuż za magazynami, w którym na pierwszym piętrze mieścił się kantor firmy. Pod koniec 1903 r. zaplanowano kolejne prace budowlane. We frontowym spichrzu planowano przesunąć przejazd bramny, prowadzący na dziedziniec. Umiejscowiony był dotychczas w centralnej osi, ale planowano przesunąć go do skrajnej – lewej. Wewnątrz dziedzińca rozebrany miał zostać jeden ze spichrzy, stojący na trasie nowego przejazdu. Prace te jednak nie zostały ukończone, prawdopodobnie z powodu złego stanu technicznego starego budynku spichrza.

Plan sytuacyjny w związku z planowanymi pracami przesunięcia przejazdu bramnego – 1903 r.

Wobec takiej sytuacji postanowiono wznieść nowy budynek. Pierwszy, niezrealizowany projekt, powstał 30 marca 1904 r. Kolejny stworzono dopiero rok później – 1 kwietnia 1905 r. Przygotowany został przez architekta Wilhelma Schütta, według którego wzniesiono widoczną na zdjęciu, czterokondygnacyjną frontową kamienicę wraz z wozownią, budynkiem oficyny oraz stajnią. Ostateczna rewizja odbyła się w lutym 1906 r.

Ukończona kamienica wyróżniała się swoim wyglądem wśród sąsiadującej, przemysłowej zabudowy. Budowla była nakryta dachem dwuspadowym o stromej połaci frontowej z ozdobnym szczytem na osi. Kompozycja jej fasady miała układ symetryczny z rzędem balkonów w środkowej części. Splatały się tutaj elementy secesyjne ze stosowanym na ogół w kamienicach szczecińskich detalem historyzującym. Elewację parteru pokryto delikatnym, linearnym boniowaniem. Nad wejściem do kamienicy, które umieszczono w skrajnej, północnej stronie, umieszczono efektowny element: kartusz lub detal roślinny. Obok wejścia usytuowano niewielki sklepik. Powyżej, na fasadzie, w zastosowanym tutaj ornamencie roślinnym, widać fascynację secesyjnym światem flory. Okna pierwszego piętra, zwieńczono wysokim, półokrągłym naczółkiem, który wypełniono fantazyjną rośliną. Na kondygnacjach wyższych, zamiast naczółków, umieszczono dekoracyjne obramienia, uszate i załamane, z motywem klucza oraz kwiatów. Balustrady balkonów wykonano z metalowych prętów, tworzących pionowe, poruszone linie, powyżej w zwieńczeniu balkonów zastosowano motyw – wizerunek słońca z falującymi promieniami.

Eklektyczna kamienica przy Speicherstraße 27.

Na parterze do 1911 r. znajdował się szynk restauratora J. Köpsela, później do lat dwudziestych oberżysty F. Tobolda. W kwietniu 1920 r. nowy nabywca za sumę 175 tys. marek przejął nieruchomość. Był nim Paul Gerhard Stötzer kupiec, a także właściciel firmy „A. Hossfeld – Spedition”. Osoba Adolfa Hossfelda jako właściciela firmy handlowej, zamieszkującego przy Baumstraße 999, pojawia się w książkach adresowych w 1853 r. W 1857 r. założył on firmę, która zajmowała się spedycją oraz składowaniem towarów, a także maklerstwem przy odprawach w porcie. Oprócz spedycji i składowania m.in. amerykańskiego oleju mineralnego, holenderskiej kredy i brył gliny, był również przedstawicielem Towarzystwa Ubezpieczeniowego „Concordia”. W 1914 r. firmę przejął Paul Gerhard Stötzer, wnuk Adolfa Hossfelda. Prowadził firmę dziadka wraz z Fritzem Hoffmannem, który współwłaścicielem stał się w 1922 r. Jego firma na rynku dobrze prosperowała, i wyposażona była w swoje własne parowce.

Nabrzeże Speicherstraße na Łasztowni – w ciągu magazynów i spichrzy widoczna kamienica przy Speicherstraße 27.

W 1938 r. właściciel został wezwany do wykonania niezbędnych prac przy fasadzie swojego domu. Odpadający tynk wymagał naprawy i świeżego malowania. Z pisemnej odpowiedzi Hossfelda do policji budowlanej dowiadujemy się, że elewację odświeżono i pomalowano w szarym kolorze we wrześniu 1929 r. Zrobiono to tylko jednokrotnie, co spowodowało niejednolite pokrycie. Jednak właściciel kwestionował zarzuty dotyczące odpadającego tynku, zauważył, iż tylko w okolicy dachu jest niewielkie uszkodzenie. Twierdził, że w 1936 r. odnowiono fasadę oficyny, a tego lata miał być odnowiony front, jednak z uwagi na proces sądowy toczący się przeciw uchylającemu się od płacenia najmu restauratorem, który zamieszkiwał w jego domu, jest narażony na straty finansowe w wysokości 1000 M. Deklarował wykonanie remontu na przyszły rok i słowa dotrzymał. W lutym 1939 r. przedstawił projekt wraz z uzasadnieniem swojej decyzji o wykonaniu poszczególnych prac. Zatem, aby jego kamienica nie wyróżniała się bardzo od otaczającej go skromnej zabudowy, postanowił położyć nacisk na prostotę w wyglądzie fasady swojego domu. Widoczny dekoracyjny szczyt wieńczący kamienicę miał zostać rozebrany, a na jego miejscu wstawione małe okienko dachowe. Oczyszczoną fasadę planowano pomalować farbą o jasnym odcieniu pasującym do otoczenia (na projekcie przedstawiono jasny odcień żółtego, kondygnacja parteru w jasnym beżu, drzwi do sklepu i brama wjazdowa w kolorze orzechowym). Dekoracyjne, metalowe balustrady postanowił rozebrać i zastąpić prostymi, murowanymi, bez żadnych ozdób. Wykonane prace odebrano jeszcze w tym samym roku.

Przy Speicherstraße 27 zamieszkiwali ludzie różnych profesji. W budynku oficyny m.in. od 1924 r., do 1943 r. August Villwock – urzędnik kolejowy, Paul Viertel – zaprzysięgły wagowy oraz palacz Wilhelm Rothkamm wraz z żoną. Natomiast w kamienicy mieściły się głównie biura różnych firm. Od 1921 do 1930 r. mieściła się tutaj firma zajmująca się ubezpieczeniami transportu Rheinisch Westfälicher Lloyd. Od 1930 do 1938 r. biura spółki żeglugi parowej „Stralsunder”. Na pierwszym piętrze mieścił się kantor firmy właściciela kamienicy„A. Hossfeld – Spedition”, który tutaj swoją siedzibę miał aż do końca wojny.

Fragment fotografii lotniczej z 1937 r. z widokiem na kamienicę należącą do kupca Paula Gerharda Stötzera, właściciela firmy „A. Hossfeld – Spedition”.

Małgorzata Wrzosek (Gonia)

Fotografie pochodzą ze zbiorów archiwum Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie, Archiwum Państwowego w Szczecinie, Muzeum Narodowego w Szczecinie oraz zbiorów Małgorzaty Wrzosek. Wykorzystanie materiałów oraz zdjęć (w tym także zdjęcia lotniczego) do jakichkolwiek celów bez zgody właścicieli zabronione.