Opublikowane przez Gonia w Architektura i Urbanistyka.

W trzy lata po zniesieniu restrykcji komendanta twierdzy, czyli w 1876 r., powstał projekt willi podmiejskiej przy dzisiejszej al. Wojska Polskiego 66 (Falkenwalderstraße 99).

Rzut parteru (niebieska linia – projekt 1876 r.)

Willa przy al. Wojska Polskiego 66

Autorem tego projektu był C. J. Decker. To jedna z pierwszych willi wybudowanych najbliżej terenu dawnej twierdzy. W 1877 r., kiedy powstał projekt wozowni ze stajnią, nastąpiła ostateczna realizacja domu. W 1884 r. rozbudowano wozownię. W 1885 r. dodatkowo do stajni i wozowni dobudowano kolejny budynek gospodarczy – dwukondygnacyjny z wieżyczką zaprojektowany przez Alberta Müllera (dzisiaj jako osobny numer 66a).

Dawniejszy budynek gospodarczy z wieżyczką

Dawniejszy budynek gospodarczy z wieżyczką – widok z okna willi

Na parterze mieściły się pokoje, salon i jadalnia. W 1899 r. powstały dodatkowo – weranda i schody wychodzące z pokoju pani na ogród, a także od frontu schody prowadzące na werandę.

Rzut parteru (czerwona linia – projekt dobudowy schodów i werandy z 1899 r.)

Schody od frontu

W 1903 r. w części południowej willi dobudowano pokój (rys 2 – zielona linia). Na tyłach domu, jak i od frontu, znajdował się piękny i duży ogród. Jednak w 1936 r. właściciel willi zdecydował się odsprzedać część swojej działki od strony południowej a nowy właściciel wydzielonej posesji od strony 5 Lipca pod nr 1-1a, postawił ładny modernistyczny dom mieszkalny.

Dobudówka z 1903 r.

Podwórko z widokiem na modernistyczny dom od strony 5 Lipca

Energia elektryczna w willi pojawiła się dopiero po 1919 r.

Willa przez te wszystkie lata zmieniała kilkakrotnie właścicieli, którzy przeprowadzali liczne adaptacje i przebudowy. Pierwszym właścicielem był pan Quodbach, następnie w 1894 r. nabył dom dr medycyny Wegner, a w 1899 r. – Geheimrath. W 1903 r. Elżbieta Korte, w 1936 r. Artur Appelt – kupiec. Jednak te działania nie zakłóciły zachowanej do dzisiaj czytelnej, neoklasycystycznej formy kompozycji. Dom osadzony na wysokim cokole kondygnacji piwnicznej posiada dwuspadowe dachy i trzytraktowe wnętrze. Jedną z charakterystycznych cech tego budynku jest mezzanino. Mezzanino z włoskiego oznacza malutkie piętro stanowiące tutaj ostatnią kondygnację, a zarazem ukoronowanie całej kompozycji architektonicznej. Od frontu znajduje się w środkowej części ryzalit w formie portyku. W budowli tej wykorzystano wiele klasycznych detali architektonicznych. Obramienia okien tworzą pilastry z głowicami i wolutami jońskiego porządku, u góry zwieńczone pełnym belkowaniem, pod oknami płyciny wypełnione dekoracją.

Obramienia okien

Płycina dekoracyjna

Wtórna kolorystyka (róż) zawieszone szyldy i reklamy, wymieniona stolarka okienna, położone lastriko na cokole znacznie obniża walory estetyczne tej willi.

W willi, na parterze, znajdowały się taki pomieszczenia jak: salon, jadalnia, pokój gościnny, pokój pani. Natomiast I piętro to m.in. gabinet, łazienka, toaleta, pokoje. W piwnicy była pralnia, pokój dla służby, kuchnia, spiżarnia.

Część oryginalnego wystroju znajdziemy we wnętrzu. Zachowała się stolarka drzwi, parkiet i sztukaterie na sufitach.

Oryginalny parkiet w dawniejszym salonie (hol)

Widok na dawniejszy salon (hol)

Dekoracja stropu w salonie

Dekoracyjne obramienie drzwi

Wnętrze dawniejszego pokoju przyjęć

Wnętrze dawnej jadalni (salon – 1899 r.)

Dekoracja sufitowa w dawnej jadalni (salon)

Dekoracja sufitowa w dawnej jadalni (salon)

Wnętrze dawniejszego pokoju pani

Wnętrze dobudowanego w 1903 r. pokoju

Weranda od strony frontowej

Po wojnie była tutaj siedziba Wojewódzkiego Zarządu Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. Symbol zaprzyjaźnionych dwóch miast Szczecina i Rygi znajdziemy w pomieszczeniu dawnej kuchni w postaci oryginalnego witrażu.

Witraż

Funkcjonowała tutaj również kawiarnia „Drużba” i kino. Dzisiaj obiekt należy do Stowarzyszenia Współpracy Polska-Wschód Oddziału Wojewódzkiego w Szczecinie. Stowarzyszenie to poddzierżawia lokale w tym budynku. Pomieszczenia na dole należą do restauracji, natomiast na górze znajduje się restauracja „Villa Astoria”, która zajmuje się organizowaniem i profesjonalną obsługą imprez okolicznościowych.

O obiekcie opowiadała p. Beata Makowska

Informacje zaczerpnęłam z opracowań przygotowanych przez Biuro Dokumentacji Zabytków w Szczecinie oraz Regionalny Ośrodek Badan i Dokumentacji Zabytków w Szczecinie.

Dodatkowo wykorzystałam:
J. Ławrynowicz, Szyld przyjaźni, „Kurier Szczeciński”, 29 X 2004 r.
K. Krajewski, Mała encyklopedia architektury i wnętrz.
Archiwum Państwowe w Szczecinie, ANB 7031.

Fot. Gonia