Opublikowane przez woti w Pamiętać Szczecin.

Przed I wojną światową, gdy Polska znajdowała się pod zaborami, na ziemiach dzisiejszego Szczecina niemieccy architekci tworzyli budynki, które dziś są zabytkami i przypominają nam o zawiłej historii Pomorza Zachodniego.

Późną jesienią 1907 r. Otto Blauert na parterze kamienicy przy Falkenwalder Straße uruchomił wynaleziony w 1895 r. przez braci Lumière kinematograf. Rok później odsprzedał lokal Albertowi Pitzkemu – w Stettinie, przy Falkenwalder Straße, powstało kino Welt-theater (Światowy Teatr). Pierwszy seans odbył się 26 września 1909 r.

W związku z częstymi wybuchami aparatów służących do realizacji i projekcji filmów – w trosce o bezpieczeństwo gości policja sprawująca nadzór budowlany składała w kinie częste, niezapowiadane wizyty kontrolne. 22 IV 1909 r. odbyła się inspekcja w Welt-Theater – komisja dostrzegła wiele uchybień i niedociągnięć. W ciągu kilku miesięcy tego samego roku Albert Pitzke dokonał przebudowy kina, usuwając usterki i powiększając liczbę miejsc do 185.

14 II 1910 r. Pitzke odkupił od Ernesta Schulzego kino Helios, przyjmując na siebie ciężar opieki nad dwoma kinami jednocześnie. Rok później Helios wszedł w posiadanie Wilhelma Fahrentholza.

W 1914 r. Albert Pitz został powołany do wojska. Po ośmiu miesiącach walk zginął od wybuchu granatu. Od tego momentu opiekę nad lokalem przejęła jego żona – Hedwig Pitzke.

W latach 1927-1928 kino przeszło dwa pożary, albowiem taśma używana w kinematografie była łatwopalna.

W roku 1929 odbył się remont mający na celu powiększenie, odnowienie i unowocześnienie sal kinowych. Niskie dochody ze sprzedaży biletów uniemożliwiły dalsze udoskonalanie wnętrz.

* * *

Welt-Theater było jedynym kinem w Szczecinie, które przetrwało II wojnę światową.

W 1945 r. w Szczecinie powołano Urząd Pełnomocnika Rządu do spraw Kinofikacji oraz Okręgowy Zarząd Kin. Założono również kina Polonia i Bałtyk. Natomiast kino Welt-Theater otrzymało nazwę Odra.

26 XII 1945 r. w polskim Szczecinie, przy al. Wojska Polskiego, odbył się pierwszy seans filmowy. Wyświetlono „Iwana Groźnego” w reż. S. Eisensteina. Film ten cieszył się dużą popularnością i otrzymał Nagrodę Stalinowską I stopnia. Media informowały o powodzeniu kina: ”Przed ‘Odrą’ ogonek na 700 metrów. Przed kasą już się biją”.
Wzrastało zainteresowanie Polaków dziesiątą muzą. W 1950 roku kino otrzymało nazwę Pionier, która funkcjonuje do dziś. Wyświetlano głównie produkcje młodzieżowe. Redaktor magazynu Film określił je wówczas jako „kino nie z prawdziwego zdarzenia, a tylko z kilkoma pomieszczeniami sklepowymi lub mieszkaniami, w których usunięto ściany”.

Z biegiem lat twórczość filmowa rozwijała się. Przy ulicy Wojska Polskiego szczecinianie mogli oglądać zarówno filmy polskie, jak i zagraniczne. Dużym sprawdzianem dla „Pioniera” były narodziny panoramicznego kina „Kosmos”, wyświetlającego ówczesne hity. Potem przez dłuższy czas w „Pionierze” można było obejrzeć te filmy, które wcześniej grane były przez jego rywala.

Do 1955 r. kino było własnością państwa. Lokal przeszedł liczne remonty, był unowocześniany i dostosowywany do ówczesnych norm. Zmieniono również nazwę na Pionier 1909, aby podkreślić, że prawdziwą datą powstania kina jest rok 1909, często mylony z 1907. W sierpniu 2005 r. kino otrzymało tytuł najstarszego, działającego nieprzerwanie kina na świecie i zostało przyjęte do prestiżowej sieci EUROPA CINEMAS oraz sieci KIN STUDYJNYCH.

Dziś miejsce to ma wyjątkową atmosferę. Jest podzielone na dwie sale – większą, tradycyjną w wystroju, mieszczącą 80 osób oraz KINIARNIĘ – małą salkę w podziemiach, stylizowaną na stare pomieszczenie w stylu retro. W „Kiniarni” widz może obejrzeć film przy filiżance kawy, herbaty lub lampce wina.

W Pionierze 1909 możemy oglądać filmy kina ambitnego. Przeglądając aktualny repertuar odnalazłam m.in. produkcję dotyczącą Tybetu i kultury buddyjskiej oraz dokument muzyczny przedstawiający historię Cyganów z różnych stron świata.
W „Kiniarni” filmy wyświetlane są przy akompaniamencie szumu ze starego projektora, umieszczonego na środku pomieszczenia. Uroku dodaje wiekowe pianino z 1898 roku.

Fotele kina wykonane są z czerwonego materiału, zupełnie jak w czasie pierwszej wojny światowej, gdy właścicielem kina był Albert Pitzke.

Ildefons Gałczyński napisał w swym wierszu:
„Najlepsze te małe kina w rozterce i w udręce,
z krzesłami wyściełanymi pluszem czerwonym jak serce”.
Miejsce to ma dużą wartość historyczną i kulturową. Jest wizytówką Szczecina i zajmuje ważną pozycję wśród światowych zabytków.


Certyfikat rekordu Guinnessa

Repertuar kina z roku 1909




Joanna Różańska z Gimnazjum nr 32 w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 2 w Szczecinie
Opiekun: pani Lidia Miler

Bibliografia:
– Informacje od aktualnego właściciela kina – Jerzego Miśkiewicza
– Strona internetowa kina Pionier
– Wikipedia
– sedina.pl