Opublikowane przez GONIA w Miejsca.

W latach 1856-58 został wzniesiony gmach przy dzisiejszej ul. Korzeniowskiego 1, który był siedzibą spółki Dyrektorium Kolei Berlińsko-Szczecińskiej. Zaprojektował go w stylu późnego klasycyzmu królewski radca budowlany architekt berliński Eduard Knoblauch. Gmach ten był jednym z pierwszych budynków użyteczności publicznej na terenie Nowego Miasta. Detale architektoniczne, takie jak głowice kolumn czy podpory pod balkonami, są odlewami metalowymi. Pozostałe elementy wykonano ze stiuku. Nad środkowym trójosiowym ryzalitem na attyce pierwotnie stały figury, które zostały zniszczone w 1945 r., kiedy spalił się dach.

Fragment fasady budynku




Hol w budynku ma wystrój z 1965 r. Ściany wyłożone są trawertynem, a posadzka jest kamienna. Na ścianach płaskorzeźby oraz oryginalny zegar z lat 20-30. Klatka schodowa posiada granitowe stopnie.


Zegar

Wystrój holu




Jedyne oryginalne zachowane wnętrze to sala konferencyjna. Zachowała się dekoracja stiukowa, niestety pomalowana farbą olejną. Stiukowe kolumny posiadają bazę z białego marmuru. Podobno do lat 80. zachowane było stare umeblowanie, natomiast w gabinecie Dyrektora znajdowała się piękna szafa z wielkim lustrem oraz rzeźbionymi ornamentami. W ramach modernizacji zostało to wszystko wyrzucone i zastąpione nowymi nowoczesnymi meblami.


Wnętrze sali konferencyjnej




W 1907 r. rozpoczęto budowę gmachu przy al. 3 Maja 18-20. Początkowo zbudowano północną część, a latach 1909-1910 część południową. Swoją architekturą nawiązuje do wczesnego modernizmu z elementami neobaroku oraz secesji. Fasada parteru odznacza się kamienną rustyką, natomiast piętra podzielone są pilastrami. Wokół okien można zobaczyć girlandy, wole oczy czy też twarze kobiece.


Fragmenty fasady budynku




Wewnątrz klatka schodowa wykonana z żelbetu oraz z prefabrykowanych elementów z lastrika, które nadają ciekawy brązowy kolor. Na ścianach kafelkowa wykładzina o różnej kolorystyce każdego piętra. Znajduje się również tutaj wnęka z pamiątkową tablicą z 1945 r., na której jest umieszczony cytat z „Wiatru od Morza” S. Żeromskiego. Wnęka powstała w latach 30. XX wieku i prawdopodobnie oryginalnie znajdowała się tutaj tablica poświęcona poległym w I wojnie światowej. W budynku również do końca lat 70. znajdowała się winda wybudowana w 1938 r. Zwaną ją popularnie paternoster. Były to dwie windy, które poruszały się w jednym kierunku, i bardzo powoli. Ponieważ nie posiadały drzwi do windy wsiadało się w biegu. Dziś byłaby ciekawym zabytkiem techniki. Od 1910 r. na ostatnim piętrze działała m.in. światłokopiarnia oraz atelier fotograficzne.


Fragmenty klatki schodowej

Tablica pamiątkowa




Kamienica narożna przy al. 3 Maja 21 powstała w latach 1853-54 w stylu neorenesansowym. Kolej wykupiła ją na swoje potrzeby na początku XX w. W wyniku przeróbek w latach 60. ubiegłego wieku kamienica ta została pozbawiona własnej klatki schodowej.


Fragment kamienicy




Kamienica przy pl. Zawiszy Czarnego 1 powstała w 1861 r. i była prywatną kamienicą szczecińskiego kupca, który zajmował pomieszczenia na I piętrze. Fasada uległa zniszczeniu po wojnie w czasie remontu. Kamienicę przejęła spółka Kolei Berlińsko-Szczecińskiej w 1883 r. Zachowała się w niej stolarka drzwiowa i układ wnętrz z lat 60. XIX w.


Fasada kamienicy

Oryginalnie zachowane wnętrze budynku




Kolejny budynek przy dawniejszej Karlstr. 2 (należący dziś do ul. Korzeniowskiego 1), został zbudowany w latach 1857-1858. Obiekt wybudowano pierwotnie dla Prowincjonalnej Dyrekcji Podatków, która początkowo miała swoją siedzibę na Łasztowni przy dzisiejszej ul. Energetyków. Ponieważ nie zachowały się Akta Policji Budowlanej dotyczącej tego budynku, nieznany jest projekt pierwotny ani nazwisko architekta. Radosław Walkiewicz niedawno odnalazł w Muzeum Politechniki w Berlinie rysunek odręczny z 1838 r. niejakiego Emila Hasenjägera, który może wskazywać na to, że był on architektem tego budynku.


Rysunek fasady budynku




W 1855 r. rozpoczęto prace projektowe, które trwały dwa lata, natomiast w 1858 r. rozpoczęto budowę gmachu. Prace zaczęły się od postawienia studni i stajni, co miało na celu zaoszczędzenie pieniędzy na budowę specjalnych pomieszczeń dla nadzoru budowlanego. Główny gmach rozpoczęto budować w 1858 r., a zakończono w 1859 r. Budynek jest dość skromny architektonicznie, ale charakterystyczny dla architektury pierwszej oraz początku drugiej połowy XIX w. W tym obiekcie detal ma warunkować, czyli podkreślać elementy nośne lub dźwigane.


Fragment budynku




W budynku znajduje się nieużywana klatka schodowa, która kiedyś była głównym wejściem do Prowincjonalnego Urzędu Podatkowego. Można również zobaczyć schody, które są zabytkiem wczesnego szczecińskiego przemysłu. Wykonane ze stali z wyraźną konstrukcją, lekkie, ażurowe wykonane przez stocznię Vulkan.


Fragment nieużywanej klatki schodowej

Schody wykonane przez stocznię Vulkan

Klatka wejściowa do budynku




W 1938 r. budynek został włączony do Dyrekcji Kolei, a w 1939 r. wybudowano łącznik między tym budynkiem, a gmachem Dyrekcji przy dzisiejszej ul. Korzeniowskiego, likwidując tym samym ogród, który tam się znajdował.


Łącznik




Pamiątki i fotografie związane z koleją na Pomorzu można zobaczyć w Izbie Pamięci. Izbę tę powołał nieżyjący już Jan Kuźnicki, a opiekuje się nią Biblioteka Oddziału Regionalnego.


Eksponaty w Izbie Pamięci




Po budynku oprowadzali i opowiadali o nim: Maciej Słomiński, Radosław Walkiewicz (Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Szczecinie), Krzysztof Konieczny (Oddział Gospodarowania Nieruchomościami PKP w Szczecinie).

Informacje zaczerpnięte z opracowań: Biura Dokumentacji Zabytków w Szczecinie oraz Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków w Szczecinie.