Opublikowane przez Jsz w Ciekawostki.

W styczniu tego roku, w czasie przeglądania jednego z niemieckich albumów poświęconych naszemu miastu (Stettin in alten Ansichtskarten) odkryłem pewną ciekawostkę. Otóż fotografia z kartki pocztowej przedstawiała tajemniczy mechanizm na północnej wieży Regierungsgebäude (obecnie Urząd Wojewódzki na Wałach Chrobrego).

Według podpisu pod fotografią to tzw. „kula czasu”, czyli najkrócej mówiąc rodzaj zegara. Szczecińska kula była podnoszona na maszt kilka minut przed 12, by dokładnie w południe opaść. Dzięki temu kapitanowie statków w porcie mogli dokładnie dostroić swoje chronometry.





W XIX w. kule czasu znaleźć można było w najważniejszych portach świata. Pierwszą na świecie zbudowano w Greenwich w Anglii w 1833 r. Do dziś pozostało kilka czynnych kul czasu w takich miastach jak Greenwich, Deal w hrabstwie Kent, Liverpool, Waszyngton, Singapur, Lyttelton czy Sydney. Stanowią one pamiątkę techniki nawigacyjnej tamtych lat, będąc jednocześnie dużą atrakcją turystyczną.


Kula czasu, Greenwich




Nad Bałtykiem pierwszą kulę czasu zbudowano w 1876 r. w Gdańsku. Pierwotnie umieszczono ją na specjalnej drewnianej wieży, a w 1894 r. przeniesiono na szczyt Latarni Morskiej Gdańsk-Nowy Port. Gdańskie urządzenie opierało się na żelaznej kuli o średnicy półtora metra, zamontowanej na 3-metrowym maszcie na kopule latarni. Latarnik wciągał korbką kulę na szczyt masztu. Codziennie, punktualnie o 12:00, z obserwatorium astronomicznego w Berlinie przychodził telegraficzny sygnał oznaczający południe. Elektryczny sygnał telegrafu zwalniał kulę, która opadała w dół masztu. Kula na gdańskiej latarni działała do 1929 r. Podczas silnego sztormu wiatr zniszczył precyzyjny przyrząd i nikomu nie chciało się odbudowywać zegara – do nawigacji używano już wynalazku Marconiego – radia. W 2001 r. gdańską latarnię wykupił od skarbu państwa Stefan Jacek Michalak. Po przeprowadzeniu niezbędnych prac remontowych i konserwatorskich w 2004 r. udostępnił ją dla zwiedzających jako Wystawę Latarń Morskich Świata. W 2006 r. dzięki sponsorom: firmie Saur Neptun Gdańsk i Zarządowi Portu Gdańsk rozpoczęto odbudowę kuli czasu na latarni. Jej uruchomienie odbyło się w 2007 r.


Kula czasu, Gdańsk, XIX/XX w.




Kula czasu na szczecińskiej wieży istniała od 1912 r. Nie wiemy jednak dokładnie do kiedy. W Szczecinie pojawiła się ponownie w pierwszych dniach sierpnia 2007 r., w czasie finału regat The Tall Ships Races 2007, na bunkrze na Łasztowni.

Czy nie nadszedł już czas, aby zawisła na właściwym sobie miejscu?


Kula czasu, Szczecin, TTSR 2007




Na podstawie:
Stettin in alten Ansichtskarten, Werner Böddeker, Flechsig Verlag 1979.
http://www.latarnia.gda.pl
http://www.lighthouse.pl
http://www.studioprzygody.pl
http://www.podroze.pl
http://www.gdansk.pl
http://www.trojmiasto.pl

Fotografie:
Galeria sedina.pl
Archiwum własne autora
http://www.studioprzygody.pl
http://www.kalendersysteme.de