Opublikowane przez kgirl w Szczecinianie.

Dokładnie dwieście lat temu 10 marca 1807 r. na świat przyszedł syn Johanna Christiana Mosta i Anny Charlotte – Ludwig August Most. Jego rodzina od pokoleń mieszkała w Szczecinie. Zarówno jego ojciec jak i dziadek byli mistrzami ślusarskimi. Młody Ludwig wybrał jednak inną drogę i został malarzem.

Nie wiadomo do jakiej szkoły uczęszczał. Z pewnością jednak od roku 1824 towarzyszył malarzowi Thiele w Stargardzie. Rok później podjął studia w Pruskiej Akademii Sztuk w Berlinie. Tam zdobył sobie uznanie, jako pracowity i utalentowany młodzieniec. W 1827 r. zakończył studia i najprawdopodobniej wrócił do Stargardu, gdzie powstały m.in. obrazy „Wieże Bramy Młyńskiej” (1827) oraz „Wnętrze kościoła Mariackiego w Stargardzie” (1828). Ten drugi zakupił sam Fryderyk Wilhelm III. W latach 1829/1830 pobierał nauki w malowaniu żywych modeli, wrócił na Akademię Sztuk, gdzie pracował z prof. Heinrichem Lengerichem, również szczecinianinem, autorem obrazów religijnych malowanych m.in. dla nowej kaplicy berlińskiego zamku. W latach 1825-1828 Lengerich pracował w Szczecinie. Jego obrazy znajdowały się w szczecińskich kościołach. Najbardziej znany zatytułowany „Zdjęcie z krzyża” wisiał przez lata w ołtarzu katedry św. Jakuba, kolejny zdobił ołtarz w kościele św. Jana.

Około 1830 r. Most wyjechał do Drezna. Przez kilka lat współpracował z tamtejszym Saksońskim Towarzystwem Sztuki. Most nie pozostał jednak w Dreźnie na stałe. Dużo podróżował po całych Niemczech, wszędzie wożąc ze sobą szkicowniki. Ich zawartość to wspaniały obraz życia i obyczajów XIX w. Z 19 zachowało się do dzisiaj 8 znajdujących się obecnie w muzeum w Szczecinie. Podczas swoich podróży zawitał do Czech, Tyrolu, w 1842 r. udał się do Hamburga (tuż po pożarze miasta). Przewędrował okolice Szczecina i wybrzeże Bałtyku, odwiedził Międzyzdroje, Kołbacz. Często jeździł do Pyrzyc. Wszędzie szkicował napotkanych ludzi, uwieczniał wesela, karczmy, gospody. Dzięki niemu wiemy dokładnie jak wyglądał strój pyrzycki w ówczesnych czasach niezwykle popularny i oryginalny. Podobno podczas wizyty w Londynie (1867), późniejszy cesarz i król Fryderyk III ubrał swoje dzieci właśnie w takie stroje. Ludwig Most na stałe osiedlił się w Szczecinie w 1834 r.

9 września 1834 r. do życia powołano Pomorskie Stowarzyszenie Sztuki (Kunstverein für Pommern), w zarządzie którego zasiadał sam Most. Także w 1834 odbyła się pierwsza wystawa obrazów Ludwiga Augusta Mosta. Rok później 20 kwietnia 1835 r. po raz pierwszy w Szczecinie zorganizowano wystawę sztuki i rzemiosła. Wśród wielu prezentowanych na niej prac, znalazły się także te autorstwa L.A.Mosta. Ogromnym powodzeniem cieszył się „Poranek niedzielny”. Wystawa okazała się wielkim sukcesem, sprzedano wiele obrazów, nadburmistrz Szczecina zadecydował więc o cyklicznym organizowaniu takich wystaw.

Most regularnie wystawiał swoje obrazy w wielu miastach Niemiec stąd dzisiaj można je odnaleźć w wielu muzeach i prywatnych kolekcjach. Wśród nabywców jego obrazów był sam król, księżna Elżbieta, stowarzyszenia sztuki w Szczecinie, Dreźnie czy Berlinie. Kilka lat temu w jednym z antykwariatów szczeciński BRE Bank zakupił nieznany dotąd obraz „Handlarze ryb”. Obraz znajduje się obecnie w depozycie Muzeum Narodowego w Szczecinie i był eksponowany niedawno na wystawie „Od Cranacha do Corintha”.

W wieku 23 lat Ludwig poślubił starszą od siebie o dwa lata Karolinę Krüger, z którą miał pięcioro dzieci. Niestety dwie córki zmarły już w pierwszych latach życia, zaś sama Karolina w 1840 r., najprawdopodobniej przy porodzie syna. Drugą żoną Ludwiga została Laura Fritz, szczecinianka, z którą miał córeczkę Karolinę. Dziewczynka zmarła w wieku dziewięciu lat.

Ludwig był w Szczecinie osobą poważaną i szanowaną, dość popularną i zaliczaną do elity miasta obok Ludwiga Giesebrechta, Carla Löwego czy Hermanna Grassmana (światowej sławy matematyka). Wszyscy oni byli nauczycielami w szczecińskim Gimnazjum Fundacji Mariackiej (Marienstiftsgymnasium)*. Most rozpoczął pracę w Gimnazjum 1 grudnia 1842 r. jako nauczyciel rysunku i pracował tam przez następne 42 lata. Oprócz tradycyjnych godzin nauki Most udzielał trzem wyższym klasom czterech godzin rysunku. Od 1875 r. Ludwig pracował około 16 godzin, w jego dobrowolnych lekcjach udział brało około 40 uczniów. Wśród nich był m.in. Eugen Dekkert. Od Wielkiej Nocy 1871 r. wraz z dwoma innymi nauczycielami udzielał się także w Miejskiej Szkole Realnej (Städtische Realschule). 16 czerwca 1883 r. Ludwig przeszedł na emeryturę. Zmarł 27 czerwca tegoż roku na zawał serca. Został pochowany na Cmentarzu Grabowskim.

Dorobek jego twórczości to około 280 obrazów oraz wiele rysunków i szkiców. Był synem swoich czasów, wybitnym przedstawicielem biedermeieru, tak lubianego przez ówczesne mieszczaństwo. Spośród dzieł Mosta niezwykle cenne są widoki Szczecina, bardzo liczne portrety i szkice pyrzyckie. Ludwig August namalował m.in. widok zamku od strony północnej, pejzaże miasta widziane ze wzgórz golęcińskich czy od strony Łasztowi, sceny budowy statków, a także budowle Szczecina, wśród nich dworek Tilebeinów, giełdy i kościoła św. Jakuba. Był autorem autoportretów i portretów rodzinnych, m.in. Carla Löwego, Hermanna Grossmanna, Leona Sauniera czy „Portretu Auguste Schiffmann w wieku dziecięcym” i „Trojga dzieci Hermanna Schultze”.

L. A. Most, „Widok na Szczecin”

Dzisiaj w Muzeum Narodowym otwarta zostanie retrospektywna wystawa prac Ludwiga Augusta Mosta przygotowana przez wielką znawczynię jego twórczości dr Ewę Gwiazdowską. Na wystawie zostaną pokazane zarówno obrazy ze zbiorów szczecińskiego muzeum jak i z Greifswaldu, Poznania, Wrocławia, Berlina, Brunszwiku i Monachium.

Warto też przypomnieć zdanie red. Bogdana Twardochleba („Kurier Szczeciński”), że w dawnym miejscu zamieszkania Mosta przy ulicy Podgórnej należałoby wmurować pamiątkową tablicę poświęconą temu niezwykle szczecińskiemu malarzowi.

*Most rozpoczynał pracę w Królewskim i Miejskim Gimnazjum (Königliches und Stadtgymnasium), które od 1868 r. zmieniło nazwę na Gimnazjum Fundacji Mariackiej (Marienstiftsgymnasium).

Podstawowa literatura:
B.Twardochleb, Pasjonat życia, „Kurier Szczeciński”, 20 XII 2006.
E.Wendt, Der Most-Katalog – eine Bilderrevue, „Pommern”, Heft 4, 2005 r.