Opublikowane przez ultraviolet4 w Architektura i Urbanistyka.

Okres panowania szwedzkiego 1637 – 1720
Po śmierci ostatniego księcia pomorskiego Szczecin trafił pod okupację Szwedów. Miasto zamieniono na twierdzę, a na zamku umieszczono siedzibę Gubernatora i przeznaczono go na rezydencję królów szwedzkich. Ponadto zlokalizowano tu zbrojownie i magazyny wojskowe. W formie renesansowej zamek dotrwał do roku 1677. Wtedy to, w czasie sześciomiesięcznego oblężenia i bombardowania Szczecina przez wojska brandenburskie, zamek uległ poważnym zniszczeniom

Najbardziej ucierpiało skrzydło północne. Uszkodzone zostały hełmy wież i dachy, a także attyka i wnętrza. Kolejne dwa lata zamek zajmowały wojska Brandenburgii i w tym czasie nie podjęte zostały żadne działania dążące do odbudowania zamku. Nastąpiło to dopiero w 1679 roku po powrocie Szwedów. Przeprowadzono wstępny remont przystosowując zamek do potrzeb wojskowych i na mieszkanie dla namiestnika króla. Szwedzi mieli jednak w planach całkowitą przebudowę zamku. W 1688 roku powstał projekt barokowej przebudowy autorstwa Nikodema Tessina Młodszego. Projekt zakładający przekształcenie bryły zamku na trójskrzydłową, z otwartym od wschodu dziedzińcem, nie został zrealizowany. Koncepcja ta zakładała wyburzenie skrzydeł wschodniego i południowego i skrócenie skrzydła północnego oraz ujednolicenie elewacji zamku poprzez zastosowanie rytmicznego rozstawu otworów okiennych i symetrycznie umieszczonych wejść. Na miejscu zamku renesansowego miała więc powstać reprezentacyjna dla nowej epoki rezydencja z dziedzińcem otwartym od wschodu.
W latach 1705 – 1711 na zamku przebywała Katarzyna Leszczyńska. W tym czasie przekształcono kaplice na kościół katolicki. Skrzydło muzealne przeznaczono na mennicę. Kolejnym zniszczeniom zamek uległ w 1713 roku kiedy Szczecin oblegały wojska rosyjskie, saskie i pruskie, co skończyło się zdobyciem miasta. Na zamku umieszczono wtedy jeńców.

Okres panowania pruskiego i niemieckiego 1720 – 1945
Po zawarciu układu w Sztokholmie i wykupieniu Pomorza wraz ze Szczecinem przez Fryderyka Wilhelma I, ulokowano w mieście garnizon. Zamek pełnił funkcje administracyjne. Znajdowały się w nim urzędy państwowe oraz militarne. Ponadto część pomieszczeń przeznaczono na mieszkania urzędnicze, a okazjonalnie zamek pełnił funkcje reprezentacyjne. Skrzydło wschodnie, a od 1840 roku także zachodnie oddano administracji. Północne na potrzeby religii i na funkcje rezydencjonalne. Skrzydło południowe przejęło wojsko. Skrzydło mennicze pełniło różne funkcje.
W okresie tym zamek poddany był licznym przebudowom i utracił on w końcu swoją renesansową formę. Najpoważniejszej renowacji dokonano w latach 1840 – 1842. Objęła ono skrzydła północne, zachodnie i wschodnie. Usunięto wtedy krużganki okalające dziedziniec.
Największym przemianom na przestrzeni lat uległo skrzydło południowe. Początkowo zlokalizowano w jego murach arsenał, a zewnętrzna forma przybrała wygląd prostego baroku fryderycjańskiego. Zburzono krużganki łączące skrzydło południowe z zachodnim wraz z bramą wjazdową, tym samym duży dziedziniec stracił charakter zamkniętej przestrzeni. Później na tym miejscu stanęło metalowe ogrodzenie z bramą, z czterema piaskowcowymi filarami zakończonymi rzeźbionymi panopliami. W tym samym czasie nadbudowano wieże o trzecią ośmioboczną kondygnację i nakryto je barokowymi hełmami. Skrzydło nakryto dachem mansardowym. Elewacje otynkowano i podzielono pionowo międzyosiowymi pilastrami, biegnącymi przez trzy kondygnacje. Otwory okien przerobiono na prostokątne, na parterze były zamknięte łukiem odcinkowym. Dodatkową ozdobą elewacji były płyciny umieszczone pod oknami. W kondygnacji przyziemia wykonano szeroką bramę. Na razie w pomieszczeniu parteru pozostawiono drewniany strop z XVI wieku, który jednak rozebrano podczas przebudowy w latach 1872 – 74, rekonstruując go następnie w sali na nowo dobudowanym trzecim piętrze. Wspomniana przebudowa doprowadziła do całkowitej zmiany w formie architektonicznej tego skrzydła. Rozebrano wtedy ściany kapitalne i wewnętrzne do poziomu parteru, pozostawiając jedynie wieże. Następnie ponownie nadbudowano mury skrzydła umieszczając w nich zdwojone prostokątne okna. W Wieży Zegarowej na miejsce ceglanej wstawiono żelazną klatkę schodową. Pozostawiono dwa sklepione sieciowo pomieszczenia od zachodu. Całość nakryto dachem dwuspadowym. Dekoracją podkreślono horyzontalizm budowli. W 1875 roku skrzydło przejęło archiwum państwie, Wydział Szkolnictwa i Wyznań i Wydział Podatkowy.
Skrzydło północne początkowo pełniło funkcje rezydencji, tu umieszczono królewskie apartamenty. Następnie od 1840 roku zaczęto dostosowywać część pomieszczeń na mieszkanie Naczelnego Prezydenta Prowincji Pomorskiej, zlokalizowane na pierwszym piętrze. Podstawowe zmiany jakim uległo to skrzydło to między innymi: zlikwidowanie attyki w pierwszej połowie XIX wieku i nadbudowa o czwartą kondygnację mieszkalną, nakrytą płaskim dachem. Dalszą zmianą była dobudowa w 1840 roku ryzalitu z nową klatką schodową w połowie długości zewnętrznej elewacji tego skrzydła oraz wzniesienie wielobocznej wieży widokowej w narożniku północno-wschodnim.
Także w kaplicy skrzydła północnego dokonano kilku remontów. Od strony północnej wybudowano przedsionek, który zastąpił dawny krużganek z wejściem na empory. W 1862 roku opracowano na nowo balkony, zmieniono wielkość okien, a w 1883 zamknięto bramę z przejazdem na dziedziniec i urządzono tam zakrystie.
Skrzydło wschodnie przeznaczono głównie na biura urzędu Kamery i Rejencji, następnie urzędy Naczelnego Prezydenta Prowincji Pomorskiej Rejencji Prowincji Pomorskiej i Wyższego Sądu Krajowego. Aby dostosować budynek do ich potrzeb w 1832 -1836 przeprowadzono gruntowną przebudowę wnętrz wprowadzając na miejsce dwunawowych hal układ trójtraktowy, z korytarzem biegnącym pośrodku. W trakcie tej przebudowy zburzono sklepienia wszystkich kondygnacji, a okna w niszach zmieniono na zdwojone.
W 1856 roku także skrzydło zachodnie doczekało się gruntownego remontu. Na miejscu dawnych reprezentacyjnych sal wprowadzono pomieszczenia biurowe w układzie dwutraktowym z nowo zbudowaną klatką schodową. Zlikwidowano dawne wejścia do budynku. Lewe zamurowano, a prawe przekształcono na otwarte przejście łączące dziedziniec z Dziedzińcem Menniczym. Przeniesiono klatki schodowe, a elewacje uzyskały surowy wygląd analogiczny do pozostałych skrzydeł.
Ostatnie Skrzydło Mennicze zamku uległo przebudowie już w 1677 roku otrzymując prosty dach dwuspadowy, zlikwidowano wtedy wystawki w dachu i szczyt południowy. Około 1729 roku wyburzono środkową część ściany i dobudowano trójkondygnacyjny ryzalit. Nowa ryzalitowa część różniła się całkowicie swą formą od już istniejącego budynku. W czasie wojny siedmioletniej skrzydło użytkowano jako lazaret i zdewastowano je. Renowacja została przeprowadzona w pierwszej połowie XIX wieku, kiedy zdecydowano się umieścić tu biura Naczelnego Prezydenta Prowincji. Później nie prowadzono już żadnych prac.
Dopiero w początku wieku XX podjęto pierwsze świadome działania konserwatorskie. W 1906 roku przeprowadzono badania architektoniczne elewacji Wieży Więziennej, które doprowadziły do odsłonięcia fragmentów późnogotyckiej dekoracji maswerkowej. W 1909 roku w kaplicy skrzydła północnego wykonano nową polichromię w miejsce stiuków z 1862 roku. W latach 1925 – 1928 przeprowadzono prace renowacyjne i porządkowe oraz położono nowe tynki na elewacjach. Zaczęto dostrzegać w zamku wartości historyczne i artystyczne, co zaowocowało renowacją renesansowego kominka czy bieleniem sklepień w salach parteru.