Opublikowane przez Busol w Architektura i Urbanistyka.

Kościół św. Jakuba zbudowany został poza obwarowaniami grodu w 1187 r. Fundatorem był mieszczanin Beringer. Na przełomie XIII i XIV w. dobudowano dwie masywne wieże, wciągnięto skarpy do wnętrza, a pomiędzy nimi, wokół ambitu powstał wieniec kaplic. Zbudowano wtedy także chór. W 1456 r. runęła południowa wieża i uszkodziła sklepienie w przęsłach zachodnich. Odbudowa kościoła trwała do 1503 r. jednocześnie dokonano jego przebudowy. Zmieniony został układ przestrzenny na halowy, a układ dwuwieżowy na jednowieżowy. W 1534 r., już po wprowadzeniu na Pomorzu religii luterańskiej, patronat nad kościołem objął książę Barnim XI. Podczas wojny szwedzko – brandenburskiej w 1677 r. wyposażenie kościoła zniszczone zostało przez pożar. W latach 1690 -1744 wykonano nowe sklepienia, a kościół wyposażono w barokowe sprzęty zmieniając tym samym wystrój wnętrza (ambona, prospekt organowy, dwukondygnacyjny ołtarz, stalle, świeczniki).

W 1893 r. przystąpiono do remontu wieży z zamiarem odtworzenia średniowiecznego hełmu, ale nowa konstrukcja runęła rok później, niszcząc m.in. dach korpusu. Podjęta wtedy odbudowa objęła również renowację elewacji i wnętrza. W 1944 r. podczas nalotów alianckich zniszczony został korpus nawowy (część północna), hełm wieży, więźba dachowa i sklepienia a wnętrza – wypalone. Po utworzeniu w 1972 r. diecezji szczecińsko – kamieńskiej rozpoczęto generalną rekonstrukcję w stylu gotyckim (za wyjątkiem części północnej). Odbudowę wykonano według projektu prof. arch.Stanisława Latoura. Korpus nawowy poświęcony został w 1974 r., a konsekracja katedry odbyła się 31 maja 1982 r. W 1983 r. papież Jan Paweł II podniósł katedrę do godności bazyliki, a w dniu 11 czerwca 1987 r. osobiście ją odwiedził. 25 marca 1992 r. utworzone zostało arcybiskupstwo szczecińsko – kamieńskie. Katedra pokryta została blachą miedzianą.
Wyposażenie katedry jest bardzo skromne, ciągle uzupełniane w obiekty zabytkowe ale także i nowe fundacje. Wspomnieć należy o tryptyku z Ciećmierza z końca XIV w., piecie z XV w. z Lubniewic, płycie nagrobnej z XIV w. z nieistniejącego kościoła św. Ottona oraz o kilkanastu dziełach barokowych (chrzcielnica, płyty nagrobne, cynowy sarkofag, epitafia). Pozostałe pochodzą z obecnego stulecia. Pod ołtarzem relikwiarz z relikwiami św. Ottona. Przed kościołem oglądać można zawieszony na drewnianej konstrukcji dzwon „Wielki’ z 1682 r., figurkę Matki Boskiej Niepokalanego Poczęcia autorstwa Andrzeja Dźwigaja, ustawioną w 1991 r. na postumencie po zniszczonym w czasie wojny pomniku Carla Loewego oraz krzyż pamiątkowy, przeniesiony z Jasnych Błoni po pielgrzymce Ojca Świętego w 1987 r.