Opublikowane przez Aygon w Technika i Komunikacja.

Początki lotnictwa w Szczecinie sięgają 1909 roku.Wtedy to w mieście miało miejsce historyczne wydarzenie:odbyli tutaj swój pokazowy lot bracia Wilbur i Orville Wright – konstruktorzy i piloci pierwszego na świecie samolotu. (za Skrzydlata Polska 03/2003 „Bracia Wright w Szczecinie”)

Galeria zdjęć związnych z artykułem

W 2003 roku minęła setna rocznica ich pierwszego lotu (17 grudnia 1903 wystartowali po raz pierwszy w Północnej Karolinie ze wzgórza Kitty Hawk). Prawdopodobnie z okazji stulecia lotnictwa w Szczecinie, w miejscu lotu braci Wright, zostanie odsłonięty pamiątkowy kamień. (no ja nic o tym nie słyszałem,dop.wł.) Choć Szczecin po I wojnie światowej był postrzegany jako miasto morskie, funkcjonowało już wtedy kilka lotnick w jego granicach, głównie na zachód od centrum. Zainteresowanie transportem lotniczym wzrastało.
Brzeg jeziora Dąbie.
Jednym z istniejących wówczas portów był brzeg jeziora Dąbie, gdzie przyjmowano wodnosamoloty. Postanowiono połączyć port na stałym lądzie z wodnym. Najbardziej do tego, pod wzgledem usytuowania, nadawaly się właśnie okolice Dammscher-See. Ponieważ lotnisko musialo być w pobliżu wody, zaadoptowano pod pas rozległe tereny łąk na południe od jeziora Dąbie Małe.
Aby doprowadzić do realizacji budowy lotniska cywilnego wraz z koniecznym zapleczem, zawiązano w 1924 przedsiębiorstwo Port Lotniczy-Szczecin. Kapitał pozyskano z landów pruskich i skarbu Rzeszy Niemieckiej.
Ze względów finansowych budowa lotniska została podzielona na dwa etapy. Według planów pole wzlotów miało być długie na 1800m (na kierunku W-E) i szerokie na 900 m. Również otoczenie i infrastruktura wymagała adaptacji. Co wyższe wierzchołki drzew zostały skrócone, a pas startowy odpowiednio przystosowany. Południowa zatoka jeziora została odpowiednio powiększona w kierunku pasa na lądzie, aby stworzyć spokojniejszy teren dla cumujących samolotów, wraz z dogodnymi warunkami do opuszczenia i wsiadania na pokład. Wzniesiona została hala o powierzchni 1930m2 przy brzegu (obecnie hangar jachtowy) oraz pomocnicze, administracyjne pomieszczenia, jak warsztaty i dworzec: sala odpraw z poczekalnią, biuro policji powietrznej i zawiadowcy. Budynki powiększono o biuro prognoz i jadalnię dla gości.Wykonano prace meriolacyjne. Powstala stacjonarna wyciągarka do podnoszenia samolotów z wody. Funkcjonowały także dwie stacje paliw, w tym jedna z podziemnymi zbiornikami. Równocześnie uruchomiono stację radiowo-nadawczą; antenę usytuowano ok. 3 km na zachód od lotniska, ze względu na jej 45-metrową wysokość. Prace były prowadzone w ten sposób, aby jak najprędzej mogły być obsługiwane międzylądujące samoloty. Było to możliwe w 1926. Wreszczie, po około dwóch latach, wszystko było gotowe.
Port lądowo-wodny.
Uroczyste otwarcie Der Flughafen Stettin-Altdamm – Największego lądowo-wodnego portu lotniczego Niemiec, jak nazwano pierwsze lądowo-wodne lotnisko – odbyło się 19 czerwca 1927. Przybyło wielu widzów i obserwatorów. Obecni byli także przedstawiciele władz miasta, m.in. prezydent Ackermann oraz radni Fabricius i Muehling-Hoffmann.
W ciągu kilku następnych miesięcy przeniesiono przemysł linii lotniczych z lotniska Kreckow (dzis zabudowane tereny Krzekowa) do Dąbia, które dzięki Lufthansie zaczęło coraz lepiej prosperować. Przewożnikowi wynajęto halę. w ogólnym zamyśle lotnisko było stworzone głównie do transportu lotniczego, ale było także otwarte na przedsięwzięcia takiego typu, jak lotnictwo rolniczo-leśne, reklamowe i turystyczne oraz szkołę lotniczą.
Pomorska Grupa Niemieckiego Lotnictwa zakupiła do szkolenia i lotów prywatnych 3-miejscowe samoloty Klemm. Szczecińskie Stowarzyszenie Lotnicze uzyskało zgodę na prowadzenie lotów szybowcowych za samolotem i wciągarką oraz motoszybowcowych. obie organizacje miały własny hangar i zaplecze.
Budynek hangaru, mający wieżę kontroli lotów, pochodzi z 1931 i ubiega się o wpisanie na listę rejestru zabytków! Usytuowany w północno-zachodniej części lotniska, do dziś jest eksploatowany przez Areoklub Szczeciński i policję.
W tym samym roku, w maju, miało miejsce kolejne historyczne wydarzenie. W Dąbiu wylądował Graf Zeppelin. Sterowiec przeleciał nad Szczecinem, a na lotnisku powitały go tysiące ludzi. Rok pożniej odbyła się, z równie dużym odzewem publiczności, impreza Wielki dzień lotnictwa. Wśród gości kolejnych miesięcy należy wymienić DO(Dornier) X, największy wówczas hydroplan o rozpiętości 48 m i samolot lądowy Junkers G 38, o rozpiętości 44 m.
Z lotniska Szczecin-Dąbie (lub z międzylądowaniem) odbywały się loty na trasie Berlin – Królewiec (juz od 1921obsługiwane przez hydroplany). W 1932 linię rozszerzono do Moskwy (przez Królewiec i Gdańsk). W 1933 założono Szkołę Transportu Lotniczego. W 1939 zawieszono loty pasażerskie, a tereny zostały przejęte przez Luftwaffe. Cdn.

Anja Tatarczuk
Wiesław Jaszczyński
Autorzy korzystali – w cześci historycznej – z materiałów zawartych w publikacji: Fritz Lau. Stettiner Luftfahrt Geschichte. Wyd. Historische Arbeitskreis Stettin, Kiel 1990