Decyzja umarzająca postępowanie wpisania domu do rejestru zabytków miała zapaść dziś, jednak jak zapewnia Ewa Stanecka nastąpi to w ciągu najbliższego tygodnia.

Dziś Konserwator Zabytków przedstawi informację na temat przyszłości willi Grüneberga w kontekście planowanej budowy Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju.

Miasto chce wyburzyć dom przy ul. Batalionów Chłopskich, a mieszkańców wywłaszczyć. Willę może uratować wpisanie jej do rejestru zabytków.

Anna Łukaszek, Polskie Radio Szczecin, 10 III 2010 r.

W kilka tygodni po przyjeździe do Szczecina, 3 czerwca 1948 r. Poeta przeszedł zawał serca. Pomimo zmagań z poważną chorobą, oczarowany miastem i jego mieszkańcami, stworzył wiele szczecińskich wierszy, w tym m.in. „Satyrę na bożą krówkę”, którą napisał w powstałym wówczas Klubie „13 Muz” . W wierszu „Szczecin” Gałczyński napisał:

Tutaj mój port, tu słońce mam na czole
i dom i sad i kota – nie do wiary!
Natalia na werandzie Kira w szkole
A babci wchodzą sny pod okulary.

11 marca 2010 r. o godz. 12 w Książnicy Pomorskiej w Sali Pod Piramidę prelekcję (wzbogaconą prezentacją multimedialną) o życiu i twórczości K. I. Gałczyńskiego, a szczególnie o związkach Poety ze Szczecinem, wygłosi Cecylia Judek. Zapraszamy!

http://ksiaznica.szczecin.pl

Projekty oglądali dziś radni z Komisji do spraw Budownictwa i Mieszkalnictwa. – Młodzi architekci z Uniwersytetu w Weimarze tworzą projekty odbudowy różnych zniszczonych w czasie wojny miast – tłumaczył Janusz Nekanda-Trepka z Biura Planowania Przestrzennego szczecińskiego magistratu.

Zdaniem radnych, projekty niemieckich studentów wpisują się w plany przebudowy szczecińskich bulwarów. To jedno z założeń Wieloletniego Programu Inwestycyjnego dla Szczecina na lata 2010 – 2015. Na dzisiejszym posiedzeniu postanowili pisemnie podziękować niemieckim studentom za projekty, ale zobowiązali urzędników do ogłaszania podobnych konkursów także dla szczecińskich młodych architektów.

Barbara Gondek, Polskie Radio Szczecin, 9 III 2010 r.

Fot. Łukasz Szełemej

Muzeum w Gryficach stanie się filią Muzeum Narodowego w Szczecinie, eksponaty pozostaną więc w Gryficach. Takie ustalenia zapadły podczas spotkania wicemarszałka województwa zachodniopomorskiego Witolda Jabłońskiego i wicedyrektora warszawskiego Muzeum Kolejnictwa Krzysztofa Chałubińskiego.

Do Muzeum Kolejnictwa w Warszawie należą eksponaty Muzeum Kolejki Wąskotorowej w Gryficach. Placówce tej groziła likwidacja.

Ceną za przekazanie pozostałych zbiorów do Muzeum Narodowego w Szczecinie będzie oddanie Muzeum Kolejnictwa w Warszawie dwóch parowozów wyprodukowanych w zakładach Vulkan, czyli dawnej Stoczni Szczecińskiej.

Grzegorz Gibas, Polskie Radio Szczecin, 8 III 2010 r.

O Dniu Kobiet w PRL-owskim Szczecinie dziś w audycji.

[Audio clip: view full post to listen]

Od kilkunastu lat przemierzamy Pomorze, poszukując najwymowniejszych świadectw wydarzeń, jakie rozegrały się tu zimą i wiosną 1945 r. – zapomnianych mogił wojennych, kryjących prochy poległych żołnierzy wszystkich biorących udział w zmaganiach nacji. Na zawsze spoczęli tu Polacy, żołnierze wielu narodów byłego Związku Radzieckiego, alianccy lotnicy oraz Niemcy i walczący po ich stronie liczni ochotnicy z całej Europy.

Tworzymy grupę poszukiwawczo-badawczą nie będącą – przynajmniej na razie – organizacją formalną. Siłę sprawczą stanowią członkowie Szczecińskiej Grupy Archeologii Militarnej „Pomorze” oraz specjaliści z Zakładu Medycyny Sądowej Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie. Współpracuje z nami także szerokie grono ludzi w różnym wieku i różnych profesji, służących swą wiedzą i doświadczeniem w wielu dziedzinach. Od kilkunastu lat w ścisłej współpracy   z władzami polskimi i organizacjami niemieckimi (szczególnie VDK) przeprowadzamy ekshumacje rozpoznanych mogił wojennych. Zespół pod nadzorem specjalistów i właściwych urzędów wykonuje rozpoznania, gromadzi niezbędną dokumentację i oficjalne zezwolenia, ekshumuje mogiły. Następnie identyfikuje poległych żołnierzy, określa czas i okoliczności śmierci, przeprowadza badania naukowe i przekazuje szczątki do pochowania właściwym organizacjom lub służbom.

Pomysł utworzenia strony zrodził się już dosyć dawno temu, jednak różne czynniki natury obiektywnej opóźniły realizację tego przedsięwzięcia. Zamierzamy w ten sposób przybliżyć tematykę bitwy na Pomorzu w roku 1945, utworzyć bank informacji o poległych i zaginionych żołnierzach, cmentarzach wojennych i innych miejscach żołnierskich pochówków. Pragniemy pokazać nasze akcje i ich rezultaty. Do chwili obecnej udało się nam zlokalizować miejsca pochówku i doprowadzić do przeniesienia na cmentarze wojenne szczątków ponad 900 zaginionych żołnierzy niemieckich, blisko 100 radzieckich i kilkunastu polskich. Mamy nadzieję, że bliscy poległych i zaginionych żołnierzy będą się tutaj mogli dowiedzieć więcej i dokładniej o ich losach.

Mamy zamiar przedstawić także losy różnych formacji bojowych, biorących udział w bitwie na Pomorzu. Przez lata udało się nam zgromadzić dość imponujące archiwum. Nadszedł czas jego wykorzystania.

Chłopcy i panowie z portalu sedina.pl

Wystawę można oglądać do 15 marca 2010 r. w holu przy Informatorium w Książnicy Pomorskiej, ul. Podgórna 15/16.

Marek Jasiński był pedagogiem i jednym z najwybitniejszych kompozytorów polskich. Urodził się 10 września 1949 roku w Stargardzie Szczecińskim. W 1974 ukończył z wyróżnieniem studia na Wydziale Wychowania Muzycznego oraz na Wydziale Teorii, Kompozycji i Dyrygentury w klasie Andrzeja Koszewskiego. Już po ukończeniu studiów zamieszkał w Szczecinie i pracował w szczecińskiej filii Akademii Muzycznej w Poznaniu. W 1995 został zatrudniony w Akademii Muzycznej w Bydgoszczy, gdzie prowadził wykłady z kompozycji, kontrapunktu i instrumentacji. Od 1999 do 2005 sprawował jednocześnie funkcję dziekana Wydziału Kompozycji i Teorii Muzyki bydgoskiej uczelni. W 1999 uzyskał tytuł profesora.

Wśród kompozycji Marka Jasińskiego najwięcej jest muzyki chóralnej, zwłaszcza sakralnej. Jego kompozycje prezentowane były w większości krajów europejskich oraz w Argentynie, Australii, Izraelu, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych, a Polsce m.in. podczas “Warszawskiej Jesieni”, “Poznańskiej Wiosny Muzycznej”, Młodej Muzyki Polskiej w Szczecinie, “Musica Polonica Nova” we Wrocławiu, “Gaude Mater” w Częstochowie, Międzynarodowego Festiwalu im. Witolda Lutosławskiego w Szczecinie. Przepiękne opracowania kolęd były wielokrotnie wykonywane przez Chór Politechniki Szczecińskiej.

Był laureatem wielu nagród, m.in. w 1981 otrzymał II nagrodę, a w 1984 – III nagrodę na Konkursie Kompozytorskim im. Stanisława Wiechowicza, w 1984 – I i II nagrodę na Konkursie Episkopatu Polski, w 1987 – II nagrodę na Konkursie Kompozytorskim w Tours we Francji, w 1988 – III nagrodę na Konkursie Śląskiej Trybuny Kompozytorów, w 1996 – I nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim w Gdańsku. Został również uhonorowany m.in. Nagrodą Województwa Zachodniopomorskiego (1989), Nagrodą Artystyczną Miasta Szczecina (1997), Nagrodą Rektora I stopnia Akademii Muzycznej w Bydgoszczy (2000), Nagrodą Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego (2000), Nagrodą św. Brata Alberta za twórczość sakralną (2007), Nagrodą Zachodniopomorski Nobel (2008).

http://ksiaznica.szczecin.pl

Największy rozkwit ulicy nastąpił na przełomie XIX i XX w. Wybudowano wtedy wiele nowych kamienic i domów towarowych. Wszyscy ważniejsi kupcy mieli na niej swoje sklepy. Kiedy w pierwszej połowie XIX w. wynaleziono fotografię, była bardzo droga, na unikalny dagerotyp pozwolić sobie mogli tylko najbogatsi. Jednak wynalazek szybko został udoskonalony i już w latach siedemdziesiątych XIX w. robiono odbitki z negatywów na cienkich papierach albuminowych. Aby nie uległy szybkiemu zniszczeniu, naklejano je na sztywne kartoniki. Fotografia stała się bardzo popularna i tania. Z czasem kartoniki zaczęto wykorzystywać jako element reklamy zakładu, umieszczając na nich różne informacje: nazwiska, adresy, numery telefonów i zakres usług. Niektóre „plecki” kartonikowych zdjęć to prawdziwe arcydzieła.

To właśnie te kartoniki są bohaterami niniejszego cyklu, gdyż za ich pomocą spróbuję prześledzić historię zakładów fotograficznych na Breite Straße do końca pierwszej dekady XX w. Dlaczego akurat do 1910 r.? Mniej więcej wtedy zakończyła się era kartoników, a one interesują mnie najbardziej. Nie znaczy to oczywiście, że nie interesują mnie np. dagerotypy szczecińskich rzemieślników, ale nigdy takowego na oczy nie widziałem – jak więc o nich pisać lub – tym bardziej – kolekcjonować? Wczesnego okresu (lata pięćdziesiąte XIX w.) fotografii w Szczecinie nie udało mi się zbadać z powodu braku danych. Pierwszy raz nazwiska fotografów, jako grupy zawodowej, pojawiają się w „Stettiner Adreßbuch” w 1853 r., jednak przy nazwiskach nie ma lokalizacji zakładu. Dopiero od 1879 r. obok nazwiska pojawia się adres.

Mam świadomość, że opracowanie to ma spore luki i pewne nieścisłości wynikające z interpretacji źródeł. Archiwum Państwowe w Szczecinie nie ma wszystkich tomów ksiąg adresowych – z interesującego mnie okresu brakuje lat: 1861, 1865, 1866, 1875, 1884, 1889, 1890, 1891, 1895, 1896. Jeśli ktoś ma dostęp do brakujących roczników, to wdzięczny będę za skan strony zawierającej wykaz fotografów. Oprócz tego proszę o uwagi, nowe informacje lub korektę nieścisłości. Pozwoli to głębiej poznać temat, który jest nader fascynujący.

Cykl ten powstał głównie na bazie szczecińskich ksiąg adresowych, własnej kolekcji zdjęć szczecińskich fotografów (liczącej obecnie ok. 250 sztuk) oraz fotografii ulic i budynków udostępnionych przez Portal Miłośników Dawnego Szczecina sedina.pl. Wykorzystanie materiałów i zdjęć bez zgody właścicieli jest zabronione.

Ryszard Hałabura

Kolejnym ciekawym i wyróżniającym się pod względem architektury i gabarytów od pozostałych budowli na nabrzeżu był narożny budynek stojący na styku Junkerstraße z Bollwerk, tuż przy Baumbrücke (most Kłodny). Pod koniec 1910 r. rozpoczęto prace przygotowawcze do budowy gmachu.

Budowla zajmować miała dość obszerną działkę, w momencie budowy składającą się z parcel Bollwerk 4-5 oraz Junkerstraße 12-13, wskutek tego musiano rozebrać istniejącą tutaj starą zabudowę. Rozbiórkę rozpoczęto w lutym 1910 r. Dla bezpieczeństwa, by uniknąć nieszczęśliwego wypadku, w tym samym miesiącu polecono wykonać zakotwienie ściany szczytowej w budynku przy Bollwerk 6.

Na widocznej fotografii, prawdopodobnie uwieczniono moment trwających prac przygotowawczych do wzniesienia nowego budynku przy Bollwerk 4-5.

Nowy gmach zaprojektował wybitny szczeciński architekt F. Liebergesell, a projekt nosił datę z lutego 1911 r. Budynek wzniesiono dość szybko, bo już pod koniec tego samego roku, stał on w stanie surowym. Otrzymał nowoczesną fasadę, w stylu wczesnego modernizmu z elementami secesji, i pełnił funkcję biurowca. Potężny gmach posiadał dwa wewnętrzne dziedzińce. Cechą charakterystyczną fasady były eleganckie, dwukondygnacyjne wykusze zakończone balkonami. Dwa od strony Bollwerk i trzy od strony Junkerstraße. Kondygnację parterową wyposażoną w lokale o przestronnych witrynach przeznaczono na punkty handlowo-gastronomiczne. Wyższe piętra przeznaczono na biura, kantory oraz mieszkania. W lutym 1912 r. wystąpiono o udzielenie zgody na powieszenie szyldów dla nowych użytkowników lokalów m.in. dla szwedzkiego konsulatu zajmującego biura na I piętrze, „Rosen & Co” spółki zbożowej oraz Eugena Cornelsena, właściciela drogerii na parterze. Wykonał je w swojej pracowni przy Große Wollweberstraße 3-5 (ul. Tkacka), Hermann Siebner, specjalizujący się w szerokim zakresie produkcji szklanych gablot, dekoracyjnych witryn i szyldów.

Gmach nazwano Oderhof od nazwy właściciela budynku, którą była Spółka Budowlana „Oderhof”. Zarządcą domu był Hans Schröder, dyrektor spółki. Do wnętrza gmachu prowadziły trzy wejścia – portale. Budynek wielokrotnie przerabiano, głównie dotyczyło to zmian konstrukcyjnych we wnętrzach.

Widok od strony Łasztowni na okazały budynek „Oderhof”.

Swoją siedzibę miały tutaj różne firmy. Początkowo w portalu I (od strony Bollwerk), oprócz wspomnianego szwedzkiego konsulatu i drogerii Cornelsena, istniało szereg agencji ubezpieczeniowych oraz sklep z papierosami i cygarami należący do Juliusa Rumpfa. Tutaj również na parterze istniała cukiernia H. Zubrzyckiego, który posiadał w Szczecinie sieć swoich cukierni i kawiarni o nazwie „Zum Mönchskloster” (Przy Mnisim Klasztorze). Na pierwszym piętrze mieściła się siedziba firmy L. Manasse jun. należąca do Georga i Franza Manasse, zajmująca się handlem hurtowym nasionami i solą. W portalu II, którego wejście znajdowało się od strony Junkerstraße, mieścił się salon fryzjerski z siedzibą na parterze, należący do Ottona Klöhna, oraz Urząd Pocztowy nr 3. Na I piętrze znajdował się kantor właściciela Hansa Schrödera oraz firma handlująca zbożem „Funk & Kerstan”, której właścicielem był Gottfried Devantier. Na II piętrze mieścił się kantor firmy „Mannheim & Ostrower”, która trudniła się handlem pasz dla zwierząt. W wejściu oznaczanym jako portal III zajmowała pomieszczenia w oficynie fabryka produkująca taśmy maszynowe, poduszki do stempli oraz kalki maszynowe marki „ARLAC” Carla F. Brauera. Z czasem firm przybywało i były to głównie firmy spedycyjne oraz prestiżowe agencje ubezpieczeniowe jak „Fr. Pitzschky & Co”. Pomieszczenia wynajmowały również liczne konsulaty. W 1919 r. mieścił się tutaj na II piętrze kantor Wernera Buchholtza, prowadzącego wypożyczalnię „Filmhaus”. Kiedy odkryto, że na strychu składuje mnóstwo nieużytecznej taśmy filmowej, zgłoszono skargę do policji budowlanej. Taśma filmowa była łatwopalnym materiałem, nakazano więc natychmiastowe opróżnienie, a właściciel firmy „Filmhaus” dostał wypowiedzenie najmu. Od 1927 do 1935 r. w portalu III funkcjonowała drukarnia i introligatornia „Neumann & Schmeling”, a od 1937 do 1943 r. pracownia protetyki stomatologicznej H. C. Wysocki. W 1932 lub 1933 r. nastąpiła likwidacja spółki „Oderhof”, właścicielem gmachu pozostał w dalszym ciągu kupiec Hans Schröder, a kiedy umarł w 1936 r., biurowiec odziedziczyła jego żona Maria.

W wyniku nocnego nalotu z 21 kwietnia 1943 r. w budynku wyleciały szyby wystawowe. Ostatni dokument dotyczący eleganckiego biurowca nosi datę z lutego 1944 r., można więc przypuszczać, że został zniszczony w nalocie sierpniowym w 1944 r. Na fotografii widoczny jest tylko jego mansardowy dach, i fragment górnej kondygnacji skrzydła bocznego od strony Junkerstraße.

Fragment zdjęcia lotniczego z 1937 r., na którym widoczny jest budynek „Oderhof” od strony tylnej.

Baumbrücke – Most Kłodny

Podążając w dół Junekrstraße (ul. Lazurowa), dochodzimy do mostu Kłodnego, łączącego Bollwerk (Bulwar) z Lastadie (Łasztownia).

Konstrukcję mostu opracowali dwaj inżynierowie – Balg i Benduhn. Znany szczeciński architekt Wilhelm Meyer-Schwartau przygotował projekt architektoniczny, a wykonanie obiektu zlecono firmie „Beuchelt” A.G. z Zielonej Góry. Budowa mostu trwała w latach 1907-1909. Nakład kosztów wyniósł około 180 tys. marek. Jego długość dochodziła do 121 metrów, z czego przęsła stałe miały 45,3 m długości. Szerokość między balustradami wynosiła 17,5 m, z czego jezdnia użytkowa wynosiła 10 m szerokości, a oba chodniki dla pieszych – 2,75 m. Prześwit między taflą wody, a konstrukcją mostu wynosił 4 m. Ukończony most o stalowej konstrukcji w połączeniu z kamiennymi wieżyczkami oddano do użytku 23 grudnia 1909 r., zastąpił on dotychczasowy, znajdujący się obok, stary, zwodzony most o konstrukcji drewnianej.

Most Kłodny nocą, w zimowej szacie.

Piękną balustradę wykonała firma „Schwartz & Schröder”. Wykonano ją w nowoczesnej formie o konstrukcji, która składała się ze słupków nośnych, poręczy oraz dekoracyjnego wypełnienia. Charakteryzował ją i ożywiał, znajdujący się między pionowymi słupkami, rytmicznie powtarzający się wzór falujących linii, przywodzący na myśl spokojną taflę rzeki, a odpowiednio dobrany detal w postaci polującej mewy, pluskającej ryby czy dumnie płynącego łabędzia, podkreślał charakter tego miejsca.

Fotografia wykonana na Moście Kłodnym, ukazująca fragment dekoracyjnej balustrady. W tle malowniczy widok na zabudowania starych spichrzy i magazynów Łasztowni.

Detal balustrady mostu Kłodnego – polująca mewa

Rok później (1910) ukończono prace nad przedłużeniem linii tramwajowej „Niebieskiej” (późniejszej linii nr 5) przez most na Łasztownię. Dotychczas linia ta kończyła swój bieg przy okazałym gmachu „Terrassenhotel” na Frauenstraße (ul. Panieńska), tuż przy Dampfschiffsbollwerk (ul. Jana z Kolna). Nowy odcinek dwutorowej linii położono począwszy od skrzyżowania Klosterhof (ul. Wyszaka) z Frauenstraße w dół Junkerstraße do Bollwerk i dalej przez most Kłodny.

Junkerstraße – widok od strony Odry na zabudowę ulicy, wykonany przed 1905 r. Już w 1910 r. ulicę przemierzały tramwaje w kierunku mostu Kłodnego.

Za mostem trasa tramwaju zakręcała w lewo w Am Dunzig (ul. Wendy), mijając po drodze kilka domków należących do Schiffbaulastadie i Miejską Rzeźnię, gdzie kończyła swój bieg na przystani promowej przy Duńczycy. Dopiero w latach 1927-1929 zostały poprowadzone trakcje elektryczne nad przęsłami zwodzonymi na wszystkich mostach, w tym także na Baumbrücke.

Most Kłodny na fotografii lotniczej z 1937 r.

Małgorzata Wrzosek (Gonia)

Fotografie pochodzą ze zbiorów archiwum Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie, Muzeum Narodowego w Szczecinie, Pommersches Landesmuseum w Greifswaldzie oraz kolekcji Tomasza Terpiłowskiego i Małgorzaty Wrzosek. Wykorzystanie materiałów oraz zdjęć (w tym także zdjęcia lotniczego) do jakichkolwiek celów bez zgody właścicieli zabronione.

Wśród ciekawostek ciągle rozpalających wyobraźnię jest też lotnisko wybudowane przez Niemców, użytkowane przez Rosjan… W Chojnie działa prężnie środowisko miłośników historii, ma powstać muzeum. Tematów do rozmowy nie zabraknie, żeby tylko nie zabrakło czasu.

Głosowanie odbywa się na forum wortalu napoleon.org.pl i trwa do 31 marca 2010 r.

I wydaje się być świeża, pomimo że przeleżała w szufladzie kilka lat.

Aleksy Pawlak, Okiem kolekcjonera, czyli głosujcie na śledzia, Szczecin 2009.

Realizacja: Wojciech Wysocki
Zdjęcia i montaż: Wojciech Wysocki
Scenografia: Agnieszka Wojciechowicz
Dźwięk: Karol Szyszka
Muzyka: Jakub Szymański
Lektor: Stanisław Heropolitański
Zdjęcia przemian: Arkadiusz Kozaczuk
Rysunki: Monika Baranowska

Czas: 18 min

Portal sedina.pl poleca!

[Audio clip: view full post to listen]

Ewa Stanecka, podczas obrad komisji Rady Ochrony Zabytków uzasadniała, że mieszkańcy willi powiadomili konserwatora o jej istnieniu za późno. – Nie może pozostać w tym miejscu ze względu na daleko posunięty proces projektowo i inwestycyjny, który poprowadziło miasto – mówi Stanecka.

Oznacza to, że willa stojąca na planowanej trasie szczecińskiego szybkiego tramwaju zostanie wyburzona. Elżbieta Kępińska – jedna z mieszkanek willi zapowiada, że sprawy tak nie zostawi. – Będę robiła wszystko, żeby ocalić dom – zapowiada.

Oficjalna decyzja wojewódzkiej konserwator zabytków zapadnie 10 marca.

Anna Łukaszek, Polskie Radio Szczecin, 22 II 2010 r.

Fot. Łukasz Szełemej

(tytuł pochodzi od redakcji sedina.pl)

Z lewej strony fotografii lotniczej, tuż przy nabrzeżu, uwagę przykuwa biała ściana budynku, niczym płachtą białego materiału nakryta. To tylna ściana oficyny, należącej do efektownego gmachu wybudowanego przy Bollwerk 1.

Widok na tylną ścianę budynku przy Bollwerk 1.

Pierwszy, niezwykle malowniczy, wstępny szkic fasady narożnej kamienicy, której towarzyszyły na pierwszym planie płynące Odrą łódki, przygotował znany szczeciński architekt Friedrich Liebergesell. Datowany jest on na 23 listopada 1904 r. Wówczas właścicielem tej działki był mistrz murarski Eduard Carl, zaprzysięgły rzeczoznawca i taksator. Jeszcze w tym samym miesiącu, powstały kolejne projekty: rzuty poszczególnych pięter oraz szczegółowy projekt fasady z niewielkimi zmianami w skrzydłach budynku od strony Bollwerk jak i Frauenstraße, różniącymi się wówczas od pierwotnego szkicu. Na przygotowanych rysunkach widnieje tylko podpis Carla, ale prawdopodobnie ich autorem również był Liebergesell. Wzniesiono ją na olbrzymiej działce z części terenu, należącego kiedyś do dawnego składu artylerii. Fundamenty pod budynek wykonano na specjalnych betonowych palach. W lipcu 1905 r. odebrano go w stanie surowym, ale w międzyczasie dokonano jeszcze kilku zmian konstrukcyjnych.

Narożnikowy, trzypiętrowy, handlowy budynek przybrany w wytworną secesyjną szatę, przykuwał uwagę swoją dostojnością i elegancją.

Wylot Frauenstraße (ul. Panieńskiej) przy nabrzeżu, na pierwszym planie statek wycieczkowy oraz monumentalna budowla „Terrassen Hotel”.

Elewację skrzydła budynku od strony rzeki wzbogacono o dwa nadwieszane wykusze, które zwieńczono zdwojonymi szczytami. Pierwszy o delikatnej linii w kształcie łuku wklęsło-wypukłego oraz drugiego – górującego nad nim, w kształcie trapezu o falistych spływach, z symetrycznie rozmieszczoną dekoracją i maleńkim prostokątnym okienkiem. Pomiędzy wykuszami środkową oś zaakcentowano półokrągłymi balkonami o metalowych balustradach.

Na elewacji zastosowano dekorację kartuszową z płaskorzeźbioną dekoracją roślinną. Skrzydło dłuższe, znajdujące się od strony Frauenstraße, wyposażono w trzy półokrągłe wykusze. Dwa boczne – o wysokości trzech kondygnacji zakończone dekoracyjnym szczytem, natomiast środkowy na długości dwóch górnych kondygnacji, zamknięty został niewielką kopułką. Wejście do budynku zdobił dekoracyjnie opracowany portal. Elewację zwieńczono ozdobnym szczytem w kształcie łuku spłaszczonego. Niezwykle ciekawie przedstawia się narożnik budynku, umieszczony na styku obu skrzydeł, w którym na parterze usytuowano wejście do wnętrza hotelowej restauracji. Dwie górne kondygnacje, mieszczące wewnątrz przestronne salony, ukształtowano półokrągło i zwieńczono dekoracyjnym szczytem o miękkiej falistej linii z ornamentem roślinno-kartuszowym. Na patronkę tej budowli wybrano symbol Szczecina – Sedinę, której rzeźbę architekt wyeksponował na projekcie, w centralnym miejscu półokrągłego narożnika. Trudno dziś z całą pewnością stwierdzić, czy faktycznie rzeźba, którą umiejscowiono wówczas na wysokości trzeciego piętra, przedstawiała postać Sediny. Doskonała i wyraźna fotografia przedstawiająca ten fragment budynku pozwoli nam na to pytanie być może kiedyś odpowiedzieć.

Fragment z projektu budynku hotelowego, przedstawiający postać kobiety, ówczesnego symbolu miasta – Sediny. Rzeźba, być może umiejscowiona w centralnym punkcie reprezentacyjnego narożnika, witała podróżnych przybywających statkami do Szczecina.

Dominantą architektoniczną tej monumentalnej budowli była masywna, okrągła wieża z pasem niewielkich okienek, niczym otwory strzelnicze, nasuwająca myśl o wieży obronnej. Część charakterystycznych detali architektonicznych fasady czy kształt szczytów wieńczących ryzality, dziś można odnaleźć w jednej z piękniejszych kamienic przy al. Piastów (nr 13), a której powstanie przypisuje się właśnie temu architektowi.

Fragment projektu z 1904 r. przedstawiającego reprezentacyjny narożnik gmachu wraz z wieżą.

Wzniesiony budynek nosił nazwę „Terrassen Hotel” w związku ze znajdującym się tu, ekskluzywnym hotelem. Hotel został otwarty w 1913 r. i jego pierwszym właścicielem był A. Knoblauch. W latach dwudziestych prowadził go Richard Wostratzky, natomiast ostatnim właścicielem był Heinrich Rahn. W budynku hotelowym, prócz pokoi i apartamentowców, mieściła się kawiarnia z winiarnią oraz restauracja „Terrassen”. Zaletą hotelu była jego lokalizacja. Usytuowany w obrębie Starego Miasta z umiejscowionym blisko przystankiem tramwajowym linii „Białej” (późniejszej linii nr 6), która stanowiła bezpośrednie i bliskie połączenie z Hauptbahnhof przy Oberwiek 1 (Dworcem Głównym przy ul. Kolumba), a której trasa przejazdu prowadziła wzdłuż zabudowy Bollwerk z pięknym widokiem na mosty i Odrę oraz nabrzeże Łasztowni. Dodatkowym walorem dla klientów hotelowych był niezwykle malowniczy widok z okien hotelowego kompleksu, który rozpościerał się na port z przystanią parowców odpływających do różnych kurortów i uzdrowisk. Oprócz hotelu mieściły się tutaj również liczne biura i sklepy, a także firmy spedycyjne i towarzystwa żeglugowe. Swoją siedzibę miały również liczne konsulaty m.in. japoński, peruwiański, hiszpański prowadzony przez konsula dr. Arthura Kunstmanna, jak i portugalski Franza L. Nemitza. Jak wynika z ksiąg adresowych, w budynku kompleks hotelowy prosperował do około 1940 r.

W marcu 1909 r. okazały gmach został sprzedany dyrektorowi banku z Poznania Ottonowi Främmlingowi. W czerwcu 1920 r. za sumę 550 tys. M nabył go kupiec Walter Raddatz, a dwa lata później – Franz L. Nemitz, który był już ostatnim właścicielem tego obiektu.

Zdjęcie wykonane od strony Wałów Chrobrego z widokiem na wypalony budynek „Terrassen Hotel”. W tle wysadzony Most Kłodny oraz ruiny i gruzy zabudowań Łasztowni.

Bollwerk 1a

Widoczna na zdjęciu lotniczym przerwa między budynkiem „Terrassen Hotel” przy Bollwerk 1, a kamienicą Bollwerk 1b, to pusty plac noszący adres Bollwerk 1a, który nigdy nie został na stałe zagospodarowany.

Fragment fotografii lotniczej z 1937 r. z widokiem na pustą parcelę przy Bollwerk 1a

W tym miejscu powstawały jedynie prowizoryczne, drewniane parterowe budynki.

Widok na niezabudowany teren parceli przy Bollwerk 1a, obok widoczny budynek „Terrassen Hotel”.

W 1918 r. w drewnianym budynku o konstrukcji baraku fotograf Otto Bauer otworzył atelier fotografii migawkowej. Rezydował tam od 1919 r. do 1922 r. Od roku 1923 przejął to właściciel stoczni (od 1917 r.) Ostsee Werft Schiffbau und Maschinenfabrik, armator i konsul Emil Retzlaff, posiadający firmę żeglugową, założoną w 1898 r., która należała do jednych z największych w Szczecinie. Tu przy Bollwerk 1a prowadził biuro Towarzystwa Żeglugowego do 1931 r. Już w następnym roku, Marits Schiffahrts z Królewskiego Norweskiego Konsulatu, otworzył kantor Szczecińskiej Stoczni Vulkan (Dockkontor der Stettiner Vulkan-Werft Schiff u. Maschinenbau G.m.b.H.) i działał tam aż do 1943 r.

Drewniany, parterowy budynek przy Bollwerk 1a.

Małgorzata Wrzosek (Gonia)

Fotografie pochodzą ze zbiorów archiwum Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie, Archiwum Państwowego w Szczecinie, kolekcji Tomasza Terpiłowskiego, galerii portalu sedina.pl oraz albumu Szczecin – ostatnie sto lat. Wykorzystanie materiałów oraz zdjęć (w tym także zdjęcia lotniczego) do jakichkolwiek celów bez zgody właścicieli zabronione.

W życiu gospodarczym faktura kojarzy się jednoznacznie z poniesieniem kosztów. Ale oczywiście ten termin ma znaczenie jeszcze inne, wskazuje na charakterystyczne cechy powierzchni przedmiotu. Uważam, iż odnajdywanie ciekawych fragmentów jakiejś większej całości, pokazywanie mikro przestrzeni w dużym zbliżeniu, uczy uważności. Pozwala na wskazywanie nowych znaczeń zazwyczaj mijanych codziennie i dość pospiesznie detali miejsca w tym przypadku naszego miejsca pracy.

Zbigniew Antonowicz

Wskazanie faktur: Pracownicy Portu Rybackiego “Gryf”.
Migawka aparatu, obróbka zdjęć: Bibianna Chimiak.
Koncepcja i prowadzenie projektu: Weronika Fibich.

sedina.pl poleca!