Zachęcamy wszystkich, którzy chcą uczcić z nami kolejne urodziny sedina.pl, aby przynieśli ze sobą coś szczecińskiego, czym chcą się pochwalić, a nawet podzielić. Czekamy na Wasze szczecińskie skarby: zdjęcia, widokówki, mapy, opowieści, wspomnienia. Wszystko, co wzbogaci obchody naszego święta jest mile widziane.

Widzimy się 18 maja (piątek) o godzinie 19.00 w, jak zawsze gościnnej, Piwnicy Kany. To pierwsze spotkanie sedina.pl „na żywo” po prawie dwuletniej przerwie. Okazją są przede wszystkim 8 urodziny portalu (przypadające 7 maja). Podczas spotkania tradycyjnie zaplanowano część bardziej oficjalną, podczas której zaprezentowane zostaną nowe i rozwijane projekty sedina.pl (ze szczególnym naciskiem na Internetową Encyklopedię Szczecina), nowe zbiory, plany, pomysły, a w części mniej oficjalnej: rozmowy, dzielenie się zbiorami, spotkania w grupach itp…

Zapraszamy wszystkich – zarówno osoby związane z portalem od lat, jak i tych, którzy chcieliby poznać nas osobiście – podzielić się pomysłami oraz włączyć w tworzenie portalu sedina.pl.

(fot: Słoń_77)

Legenda głosi, że wystarczy dobrze stanąć nad Jeziorem Szmaragdowym by dostrzec w nim zatopione, stare wózki, którymi niegdyś wywożono z istniejącej tam kopalni kredę. To nie jedyna ciekawa historia, która kryje się pośród drzew Bukowej…

Śladami Toepfferów

Z rejonem nieodzownie łączy się historia rodziny Toepfferów. Do dziś niewiele pozostało po jej potędze. Nie ma już śladu po dawnej cementowni Stern, z dawnego pałacu pozostała niewielka ruina…

Zobacz zatopione wózki

Szmaragdowe jest przepięknym, sztucznym jeziorem o nieprzeciętnej barwie. Jeszcze niespełna 100 lat temu w miejscu tafli wody trwały prace przy wydobyciu kredy. Kopalnia została zalana 1925 roku. Dziś pozostały z niej m.in. wózki, które leżą jeszcze na dnie jeziora i mostek służący do transportu materiałów. Śladem po kopalni są także dawne sztolnie. Wciąż można je zwiedzać, mimo iż od dawna nie są już korytarzami kopalnianymi.

W zimnych korytarzach

Na wzgórzu, zaraz nad Jeziorem Szmaragdowym mieszczą się stare budynki. W czasie drugiej wojny światowej obiekty, a przede wszystkim ich część podziemna (powstała w starych sztolniach), pełniły funkcję bunkrów niemieckich. Korytarze te – dziś odświeżone i udostępnione dla zwiedzających – kryją jeszcze w sobie wiele tajemnic. Po wojnie budynki zostały przejęte przez straż pożarną.

Wieża z widokiem na świat

Trasa wycieczki przewiduje nie tylko okolice bunkrów i mokre legendy dawnej kopalni. W swej podróży przygotowali również przystanek przy pozostałościach wieży Baresela. Niegdyś z tej 30-metrowej budowli można było podobno zobaczyć Goleniów albo Stargard Szczeciński. Obiekt został wybudowany w 1904 roku na Polanie Słonecznej. Niestety, nie przetrwał wojny. Dziś można dostrzec zaledwie ślady jego istnienia – cegły oraz urywające się schody.

Dyskusje przy wspólnym ognisku

Tym razem wycieczka zakończy się trochę inaczej. Nie tak jak w przypadku poprzednich tras w restauracji, ale na polanie, gdzie wspólnie uczestnicy będą mogli zasiąść przy ognisku, podzielić się wrażeniami z odbytej trasy i przegryźć co nieco. Ostatnim punktem wycieczki, w którym zostanie rozpalone ognisko będzie wzgórze Widok. Dziś sztuczne wzniesienie jest miejscem przygotowanym specjalnie dla turystów, którzy w wydzielonych miejscach mogą zasiąść do ogniska lub grilla. Z wzgórza rozciąga się przepiękny widok na Szczecin. I również w tym miejscu Puszcza Bukowa nosi ślady przeszłości – na polanie znajduje się jeszcze schron bojowy pochodzący z II wojny światowej.

Informacje o wydarzeniu:

• termin wycieczki – 19 maja (sobota), początek o godzinie 10:00
• czas trwania – około 3 godziny
• przewodnik miejski – Grzegorz Kruszewski
• koszt wycieczki – 25 zł od osoby (w tym poczęstunek)
• rezerwacja – www.poszczecinie.pl (liczba miejsc ograniczona)

Dawne wyrobisko kredy w miejscu obecnego Jeziora Szmaragdowego

[Plik dźwiękowy: otwórz artykuł aby odsłuchać]

Zapraszamy do słuchania – wtorek godz. 19.00 92 FM lub bezpośrednio na stronach internetowych Polskiego Radia Szczecin. Archiwum wszystkich audycji dostępne na portalu sedina.pl.

Herb miasta jest najczytelniejszym znakiem jego odrębności i tożsamości. Spotykamy go w miejskiej przestrzeni publicznej w wielu miejscach: na budynkach, na pojazdach komunikacji miejskiej, na oficjalnych dokumentach jego władz. W przypadku większości miast polskich kształt ich herbów jest efektem długotrwałych procesów, których początki sięgają do czasów ich lokacji, a więc okresu średniowiecza. Ich najstarsze formy utrwalone zostały na tłokach pieczętnych stosowanych w przeszłości w kancelariach miejskich lub na innych zabytkach, głównie architektonicznych i rzemiośle artystycznym. Tylko nieliczne miasta ze starszym rodowodem, oprócz wymienionych źródeł wiedzy o ich herbach, mogą wylegitymować się tzw. dokumentem herbowym, aktem prawnym, który herb wprowadzał lub sankcjonowały jego dotychczasową formę.

Najbliższe spotkanie cyklu „Środy z historią Szczecina” poświęcone będzie jego herbowi. Prelegent i zarazem gospodarz całego cyklu – Jerzy Grzelak, w oparciu o najstarsze zabytki heraldyczne Szczecina przedstawi m.in. drogę, jaką przebył znak miasta od chwili lokacji do dzisiaj oraz zabierze w wycieczkę po mieście w poszukiwaniu godła miasta w jego przestrzeni publicznej.

Podstawowe informacje o wydarzeniu:

• termin: 16 maja (środa), godzina 17.00
• miejsce: Muzeum Historii Szczecina, Oddział Muzeum Narodowego w Szczecinie, przy ul. Ks. Mściwoja II 8 (Ratusz Staromiejski na Podzamczu)
• prelegent: Jerzy Grzelak (Muzeum Narodowe w Szczecinie, Oddział Historii Miasta Szczecina)
• pełny tytuł wykładu: “Herb miasta Szczecina”

„Środy z historią Szczecina” – cykl odczytów poświęconych różnorodnym zagadnieniom historii Szczecina organizowany od września 2009 roku przez Muzeum Historii Szczecina, Oddział Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Celem cyklu jest – zgodnie z najnowszymi trendami rozwoju nauk historycznych – ukazanie wieloaspektowego charakteru historii Szczecina, a więc dostarczenie jego uczestnikom w sposób przystępny udokumentowanej naukowo wiedzy na wybrane tematy nie tylko z zakresu historii politycznej, lecz także m.in. z historii kultury, demografii historycznej, urbanistyki. Stąd też przedmiotem odczytów są różnorodne zagadnienia historii miasta zarówno z okresu do, jak i od 1945 r. W miarę możliwości punktem wyjścia poszczególnych spotkań mają być eksponaty zgromadzone w zbiorach Muzeum Historii Szczecina, Oddziale Muzeum Narodowego w Szczecinie, zarówno eksponowane na wystawach stałych, jak i przechowywane w jego magazynach.

Cykl jest kierowany do szerokiego kręgu odbiorców, jakim bez wątpienia jest grupa osób zainteresowanych dziejami miasta, a zwłaszcza uczniów, studentów, nauczycieli, a także wszystkich pozostałych szczecinian, chcących pogłębić swoją wiedzę na temat przeszłości miasta, które mogą mieć jednak problemy z dotarciem do najnowszej fachowej literatury historycznej. Mile widzianymi uczestnikami spotkań będą również – ze względu na potencjalną aktywność podczas dyskusji przewidzianej po każdej prelekcji – zawodowi historycy bądź studenci tego kierunku z uczelni szczecińskich.

[Plik dźwiękowy: otwórz artykuł aby odsłuchać]

Zapraszamy do słuchania – wtorek godz. 19.00 92 FM lub bezpośrednio na stronach internetowych Polskiego Radia Szczecin. Archiwum wszystkich audycji dostępne na portalu sedina.pl.

Przez osiem lat działalności portal sedina.pl budował pozycję wiarygodnego źródła informacji o historii miasta. Od 2006 roku współtworzy audycje w cyklu Polskiego Radia Szczecin „Szczecin we wtorek”, współpracuje z wieloma instytucjami i obejmuje patronatami medialnymi inicjatywy oraz publikacje dotyczące historii Szczecina.

Doceniany zarówno przez oficjalne instytucje, jak i mieszkańców Szczecina. Twórcy portalu trzykrotnie byli nominowani do tytułu „Szczupaka roku” w plebiscycie „Gazety Wyborczej”, Polskiego Radia Szczecin i TVP3 Szczecin, a administrator sedina.pl Arkadiusz Bis w 2005 r. został uhonorowany tytułem „Ambasadora Szczecina”. W 2009 r. portal otrzymał Złotą Odznakę honorową Gryfa Zachodniopomorskiego za zasługi w propagowaniu historii Szczecina i regionu.

Dziś sedina.pl to nie tylko Portal Miłośników Dawnego Szczecina, ale wielowymiarowy projekt, który popularyzuje historię miasta. Aktualnie pracujemy nad nowymi pomysłami:

• encyklopedia.szczecin.pl – Internetowa Encyklopedia Szczecina. Priorytetowy projekt sedina.pl, w ramach którego dzięki wsparciu Miasta Szczecin i Województwa Zachodniopomorskiego powstała „Wikipedia dla Szczecina i regionu”. Encyklopedia stale się rozwija, obecnie zawiera ponad 3 tys. polskich i ponad 1 tys. niemieckich haseł. Hasła do serwisu (weryfikowane przez redakcję) może tworzyć każdy.

Adres serwisu: http://encyklopedia.szczecin.pl

• sedina.tv – Internetowa Telewizja Miłośników Dawnego Szczecina. Internetowy kanał TV w atrakcyjny sposób prezentujący tematykę historyczną. W ramach projektu powstało ponad 540 filmów, (m.in 10-odcinkowe seriale dokumentalne: „Tajemnice Szczecina” i “Podziemny Szczecin”. Projekt zdobył ogromną popularność, niektóre odcinki miały blisko pięciotysięczną widownię. Sedina.TV to też – oprócz własnych realizacji – emisja nieznanych, niesłusznie zapomnianych, a przede wszystkim niedostępnych filmów dokumentalnych poświęconych historii Szczecina. Projekt powstał dzięki wsparciu Miasta Szczecin.

Adres serwisu: http://sedina.tv

Spotkanie urodzinowe sedina.pl 18 maja 2012 roku o godz. 19.00 w Piwnicy Kany. Wkrótce więcej informacji…

Autor: Artur Kubaj
Tytuł: „Nie wyrośli z marzeń. Szczecińska podziemna Solidarność”
Wydawnictwo: LTW
Rok wydania: 2011
Okładka: Twarda
Liczba stron: 448
Wymiary: 175×245mm
ISBN: 978-83-7565-198-0
Cena: 44 zł
Ocena naszego recenzenta: 7/10

Artur Kubaj jest politologiem i historykiem. Specjalizuje się w kwestiach związanych z „Solidarnością”; wydał na jej temat wiele publikacji, zarówno jako autor jak i jako redaktor lub współredaktor. Należą do nich m.in. „Zostawcie nam „Solidarność”. Strajk sierpniowy 1988 r. w Szczecinie”, „Nic tu nie jest nielegalne. Sierpień ’88 w dokumentach szczecińskiej Służby Bezpieczeństwa”, oraz „Koniec pewnej epoki. Wybory parlamentarne ’89 w województwie szczecińskim w dokumentach”.

Szczecińska Panna „S”

Przeczytawszy tytuł w pierwszej chwili pomyślałem o tym, że recenzowana książka poświęcona jest prezentacji sylwetek różnych postaci szczecińskiej „Solidarności”, które dodatkowo opatrzono mniej lub bardziej osobistymi komentarzami autora. Jednak nic bardziej mylnego. Nowa książka Kubaja to skrupulatna kronika działalności szczecińskiej „Solidarności” od wprowadzenia stanu wojennego aż do wyborów czerwcowych 1989 roku. Co to dokładnie oznacza?

Autor dzieli swoją książkę na dwie części: od wprowadzenia stanu wojennego do amnestii lipcowej z 1986 roku oraz od tejże aż do wyborów czerwcowych. W ramach części istnieją również podział na rozdziały, w tym także pod kątem chronologicznym. Ramy wyznaczają rozmaite wydarzenia ważne dla „Solidarności” Pomorza Zachodniego.

Żartobliwie można stwierdzić, że do książki pasowałby tytuł „Wszystko, co chcielibyście wiedzieć o szczecińskiej Solidarności, ale nie wiedzieliście, kogo spytać”. Na kolejnych stronach autor prezentuje bowiem pieczołowicie historię struktur solidarnościowych na Pomorzu Zachodnim. Metodycznie, wydarzenie po wydarzeniu, data po dacie, osoba po osobie, czytelnik zaznajamia się z tym niezwykle obszernym tematem. Poznajemy nie tylko fakty z historii NSZZ, ale także różne przydatne informacje luźniej powiązane z głównym tematem rozważań, jak na przykład jak wyglądało wprowadzanie stanu wojennego na Pomorzu Zachodnim. Jeśli zaś chodzi o panoramę prezentowanych zagadnień, mamy ich pełen przegląd. Począwszy od tworzenia się pierwocin idei „Solidarności” w Szczecinie, poprzez rozbudowę struktur, początki działalności, sytuację polityczną, wizytę Jana Pawła II, wsparcie Kościoła katolickiego, a kończąc na aktywnej działalności Służby Bezpieczeństwa. Czytelnik uzyskuje więc świetny, szeroki obraz szczecińskiej „Solidarności, poruszający właściwie wszystkie najważniejsze aspekty jej działalności.Jak na monografię naukową, na wyróżnienie zasługuje również bardzo przystępny język, jakim posługuje się autor. Jak wiadomo wśród pozycji historycznych stanowi to walor szczególny, bo nieczęsto spotykany. Rozdziały otwierane są przez fragmenty poezji „drugiego obiegu”, co dodaje dodatkowego smaku i podnosi wartość tej pozycji.

Książkę zamyka aneks, dostarczający olbrzymiej ilości dodatkowych informacji. Czy potrzebujesz, szanowny czytelniku, dowiedzieć się, kto wchodził w skład władz regionalnych „Solidarności” na Pomorzu Zachodnim? Dowiedzieć się, jacy opozycjoniści zostali tam internowani? Chcesz poznać strukturę „Solidarności” podziemnej w Szczecinie? A może potrzebujesz notki biograficznej o jednym z prawie sześćdziesięciu działaczy NSZZ w tym samym rejonie? Wszystko to, a także wiele innych informacji dostarcza właśnie obszerny aneks.

Nie zapominajmy jednak, że książka dalej pozostaje napisaną z pietyzmem monografią. Trudno mi wyobrazić sobie czytelnika czytającego tę pozycję dla zabicia czasu. Moim zdaniem, pomimo zauważalnych starań autora, recenzowana pozycja nie jest porywającą lekturą. Inna sprawa, że książkę widzę na półce każdego, kto interesuje się lub naukowo zajmuje się historią „Solidarności”.

Wydanie

Tak jak i w wypadku pozostałych pozycji z serii „w służbie Niepodległej”, dostajemy do rąk solidnie wydaną pozycję na dobrym papierze, o wyraźnej i czytelnej czcionce. Sklejone i zszywane strony oraz solidna, twarda okładka gwarantują, że książka będzie służyła nam przez całe lata.

Ocena ogólna

Trudno jest mi całościowo ocenić recenzowaną książkę. Tak jak już wspomniałem, z całą pewnością powinny się nią zainteresować osoby, zajmujące się zagadnieniami historii „Solidarności”, działalności opozycyjnej czy też, bardziej generalnie, ostatnią dekadą PRL. Na pewno warto ją nabyć jako solidną, rzetelną monografię. Pomimo potężnego zakresu materiału, jaki obejmuje i bardzo szerokiego spektrum tematów, książka jest relatywnie krótka, bez aneksu liczy bowiem nieco ponad trzysta stron. Dzięki temu łatwo znaleźć interesujące nas fragmenty. W sumie z czystym sumieniem polecam ją życzliwej uwadze wszystkich czytelników Histmaga (recenzja pierwotnie pojawiła się na portalu historycznym histmag.org – przypomina redakcja sedina.pl).

Autor tekstu – Przemysław Mrówka (histmag.org) – student w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, członek redakcji Gońca Wolności, wiceprzewodniczący Koła Historyków Wojskowości Uniwersytetu Warszawskiego; zajmuje się historią Europy Środkowo-Wschodniej i historią wojskowości

Redakcja tekstu – Michał Przeperski (histmag.org)

]]> http://sedina.pl/index.php/2012/05/07/artur-kubaj-nie-wyrosli-z-marzen-recenzja/feed/ 0 http://sedina.pl/index.php/2012/05/06/maciej-burdzy-zamki-palace-i-dwory-ziemi-zachodniopomorskiej/ http://sedina.pl/index.php/2012/05/06/maciej-burdzy-zamki-palace-i-dwory-ziemi-zachodniopomorskiej/#comments Sun, 06 May 2012 19:00:58 +0000 sedina http://sedina.pl/?p=13957 Ukazała się pierwsza część planowanej serii “Zamki, pałace i dwory ziemi zachodniopomorskiej” pt. “Powiat Policki” autorstwa Macieja Burdzego – zduna, a także pasjonata historii i architektury Pomorza oraz Szczecina.

Powyższa seria będzie jedynym i aktualnym rejestrem rezydencji szlacheckich zbudowanych na terenie dawnego Pomorza i Nowej Marchii, wcielonych w późŸniejszym czasie do Prus i Niemiec, a od 1945 roku do Polski . Do 2012 roku, przez blisko 67 lat nie ukazała się żadna tego typu, pełna i obszerna publikacja przedstawiająca historię dawnej szlachty niemieckiej oraz budownictwa rezydencjonalnego na tym terenie.

Rejestr będzie zawierał kilkaset kolorowych i aktualnych fotografii oraz krótki rys historyczny obejmujący dzieje danej miejscowoœci, opis budowli, a także informacje o dawnych właœścicielach majątków. Ponadto publikacja zostanie wzbogacona o rejestr miejscowości, w których dawniej znajdowały się majątki i folwarki (dzisiaj nieistniejące lub zdewaloryzowane)  oraz podstawowy słowniczek terminów historycznych i architektonicznych.

Na cały projekt ma składać się 18 książek opisujących zachowane budowle na terenie 18 powiatów województwa zachodniopomorskiego (policki, stargardzki, gryfiński, gryficki, pyrzycki, kamieński, łobeski, choszczeński, myśœliborski, wałecki, świdwiński, szczecinecki, goleniowski, koszaliński, kołobrzeski, drawski, sławieński, białogardzki).

Pierwsza czꜶć składa się z opisu 17 obiektów zlokalizowanych na terenie powiatu polickiego (m.in. Jasienicy, Tanowa, Sierakowa). Publikację rozpoczyna wstęp i krótki rys historyczny całego regionu. Książka zawiera w sumie 52 strony (wszystkie “na kredzie”). Można ją nabyć za 25,00 zł.

Warszewo, niegdyś wieś klasztorna, notowana była już w XIII w. i należała do klasztoru cysterek szczecińskich. Ta północna dzielnica, mimo iż oszczędzona w trakcie wojny, zniszczała pod wpływem lat. Układ ulic i oryginalna zabudowa pozostają niezmienne od 700 lat. Warszewo przez wieki zachowało podmiejski charakter, zaś wokół dzielnicy powstają nowe osiedla. Na skwerze w roku 1934 powstała niezwykła ozdoba przedwojennego Warszewa – Słonik, nieoficjalny symbol dzielnicy, zaprojektowany przez niemieckiego artystę Kurta Schwerdtfegera. Pierwotnie rzeźba-fontanna, stała pośrodku niewielkiego oczka wodnego (obecnie zieleniec). Woda tryskała z ustawionej na sztorc trąby słonia, spływając po jego grzbiecie, niemalże wytyczając trasę z góry Warszewa do centrum Szczecina.

Na Warszewie odnaleźć możemy liczne głazy narzutowe, z którymi związana jest „diabelska” legenda, kościół należący niegdyś do Fundacji Mariańskiej oraz stary cmentarz z małym lapidarium.

Schodząc lub zjeżdżając rowerem w dół dzisiejszą ul. Duńską, dochodzimy styku Warszewa, miejsca niegdyś nazywanego Rollerberg (Stoki). Są to tereny na poziomie obecnego parkingu sklepu Netto skąd rozpościerają się cudowne widoki, coraz bardziej doceniane wieczorami oraz przy okazji noworocznych fajerwerków. Idealne miejsce na zbudowanie w przyszłości wieży widokowej. Na tejże granicy powstawały cegielnie i wypalarnie gliny, z której na miejscu tworzono cegłę do budowany miasta w okresie do I wojny światowej. Na samych stokach – cegielni było kilka, w okolicy – kilkanaście. Po nich zostały stawy odkrywkowe i oczka wodne. Ceniona była również woda stąd spływająca, która  w naturalny sposób zasilała miasto. Potoki ze wzgórz Warszewskich płynęły do miasta, gdzie pojono konie. Warszewiec i Osówka to strumyki, które dziś tworzą parkową Rusałkę.

Podążając dalej  z Warszewskiej góry mijamy ceglany budynek byłej rzeźni miejskiej, będącej wyrazem funkcjonalizmu i ekspresjonizmu projektu Wilhelma Würffela z lat 1928-29, obecna siedziba Społem. Na pobliskim skwerze po wojnie zatrzymywały się tabory cygańskie. Nie sposób pomiąć również nieistniejącego już zakładu, na rogu Niemcewicza i Krasińskiego, który rozsławił Szczecin. Była to fabryka Bernarda Stoewera, w której produkowano maszyny do szycia, pisania i rowery. W tym też miejscu powstała pierwsza trasa tramwajowa w 1879 r. Warto tu wspomnieć o otwartym niedawno w okolicy Muzeum Techniki i Komunikacji.

Architektów do dziś zachwycają rozwiązania urbanistyczne Niebuszewa, choć nie była to dzielnica bogaczy, tylko robotniczej biedoty. Obraz ten próbowano zmienić, projektując ul. Słowackiego: piękne kamienice z przedogródkami, przestronnymi mieszkaniami z widokiem na park i jezioro. Jeszcze dziś, wiele lat po wojnie, uroda tego miejsca pozostaje widoczna, mimo dewastacji obejmującej niestety niemal cały obszar dzielnicy.

Ponad 100 lat temu powstało w Szczecinie stowarzyszenie na rzecz ścieżek rowerowych, które liczyło 7 tys. osób, w tym również architekta Wilhelma Meyera. Do dziś na ul. Krasińskiego nadal możemy znaleźć fragmenty najstarszej trasy rowerowej (fot. Karolina Głowińska)

Podążając dalej Aleją Wyzwolenia, mijając budynek byłej Szkoły Rzemiosł Artystycznych, dawnego zakładu odzieżowego Dana i pomnika Wdzięczności dla Armii Radzieckiej docieramy do kresu naszej podróży, pod pazury orła białego, górującego niegdyś nad gryfami pomorskimi, żółwiami i jaszczurkami, umieszczonego na barokowej fontannie z roku 1732, stanowiącej główną ozdobę dawnego rynku Końskiego.

Polecenie wybudowania fontanny i wodociągu wydał w roku 1728 sam Król Fryderyk Wilhelm I, wysyłając w tym celu majstrów działających w Berlinie. Projektem budowy rurociągu grawitacyjnego ze źródeł na Warszewie zlecono po jego śmierci Valentinowi Nordheimowi, budową zaś zajął się szwajcar Abracham Dudendorf. Fontanna zaprojektowana została przez berlińskiego architekta Johanna Friedricha Graëla, wykonana z piaskowca przez rzeźbiarza Hohana Conrado Kocha oraz mistrza kamieniarskiego Angerera. Fontana pierwotnie stała na miejscu obecnego Polmozbytu. Dopiero w roku 1866 została przesunięta na obecne siedlisko i przyłączona do sieci miejskiej, by do dnia dzisiejszego cieszyć oko mieszkańców i turystów.

Przemek Głowa

Na postumencie widnieje data 1903, jest to jednak wynik zniszczenia, w trakcie którego w pierwotnej dacie odpadła ostatnia cyfra 4, zaś ozdobne koło pomiędzy znakami mylnie uznano za liczbę zero falsyfikując jednocześnie moment powstania Słonika (fot. Karolina Głowińska)

Tekst ukazał się w magazynie SIC! [#02] 12/2010. Cały numer do pobrania na stronie internetowej magazynu – tutaj link.

Podczas pierwszego terminu tej wyprawy (14 kwietnia) opowieści przewodnika – Grzegorza Kruszewskiego słuchało prawie 40 sympatyków aktywnego spędzania wolnego czasu. Wiek uczestników wycieczek „Po Szczecinie” jest zróżnicowany – od ludzi dojrzałych, skończywszy na dzieciach, które dopiero rozpoczęły swoją przygodę z historią miasta. Najmłodsza uczestniczka ostatniej wędrówki miała siedem lat. – Specyfika wycieczki dla dzieci jest trochę inna niż dla osób dorosłych, ale mimo to było widać zainteresowanie tych młodych ludzi tym, co mówiłem. I to było takie miłe zaskoczenie, że te dzieci się nie nudziły, ale były zadowolone po wycieczce, także zachęcam do takich rodzinnych spacerów odkrywających Szczecin – mówi Grzegorz Kruszewski.

Cykl „Po Szczecinie” to nie tylko zwiedzanie kościołów, choć właśnie od nich zostały rozpoczęte wycieczki. Jak przyznaje przewodnik, zadecydowały o tym w dużym stopniu kwestie formalne – Bramy kościołów, tak jak w średniowieczu, okazały się otwarte, a włodarze bardzo gościnni. Byli bardzo chętni do pokazania skarbów. A są to zabytki, które każdy z nas powinien znać powierzchownie. Myślę, że warto przyjrzeć się temu, co widać na pierwszy rzut oka, żeby docenić to. Chociaż nie taki był plan na początku, cieszę się, że właśnie od kościołów nasz cykl się zaczął – zaznacza Kruszewski.

Wydarzenie jest kontynuacją wędrówki, która odbyła się 17 i 31 marca. Wówczas przedstawione zostały dzieje m.in. istniejących i nieistniejących już świątyń: św. Mikołaja, św. Wojciecha oraz św. Jana Ewangelisty. Tym razem przewidziano w programie katedrę św. Jakuba, kościół św. Piotra i Pawła oraz pozostałości po kościele Mariackim.

Informacje o wydarzeniu:

• termin wycieczki – 28 kwietnia (sobota), początek o godzinie 10:00
• czas trwania – około 3 godziny
• przewodnik miejski – Grzegorz Kruszewski
• koszt wycieczki – 25 zł od osoby (w tym poczęstunek)
• rezerwacja – www.poszczecinie.pl (liczba miejsc ograniczona)

Całość zakończy się skromnym poczęstunkiem w „Santorini”. W przypadku opadów deszczu – wędrówka zostanie przełożona o 2 godziny, a uczestnicy telefonicznie powiadomieni o tym fakcie.

kościół św. Piotra i Pawła przed wojną

Kanał jest uzupełnieniem informacji, które pojawiają się na portalu. Warto jednak zaznaczyć, iż na naszym profilu Facebook-owym znajdują się także wiadomości, których nie ma na sedina.pl. Należą do nich m.in. linki do ciekawych artykułów z innych mediów, a także konkursy, w czasie których rozdajemy wiele nagród…

Oczywiście na kanale można także znaleźć informacje i wydarzenia z sedina.pl, sedina.TV, a także ciekawe hasła z Internetowej Encyklopedii Szczecina, często publikowane przedpremierowo…

Zachęcamy tych, którzy jeszcze tego nie uczynili do “polubienia” naszego profilu w serwisie Facebook.

]]> http://sedina.pl/index.php/2012/04/25/1500-razy-lubie-to-sedina-pl-na-facebook/feed/ 0 http://sedina.pl/index.php/2012/04/23/24-iv-2012-piece-kominki-palace-zamki/ http://sedina.pl/index.php/2012/04/23/24-iv-2012-piece-kominki-palace-zamki/#comments Mon, 23 Apr 2012 17:00:20 +0000 Busol http://sedina.pl/?p=13886 O magii ognia, piecach, kominkach opowie Maciej Burdzy, szczeciński zdun.

[Plik dźwiękowy: otwórz artykuł aby odsłuchać]

Zapraszamy do słuchania – wtorek godz. 19.00 92 FM lub bezpośrednio na stronach internetowych Polskiego Radia Szczecin. Archiwum wszystkich audycji dostępne na portalu sedina.pl.

Wydarzenie organizuje Koło Naukowe Archiwistów Uniwersytetu Szczecińskiego pod opieką dr. Rafała Simińskiego. Podczas zjazdu swoje referaty wygłosi ponad 50-ciu prelegentów z różnych ośrodków akademickich w Polsce, a także przedstawiciele Uralskiego Uniwersytetu Federalnego z Jakaterynburga.

Oficjalne otwarcie zaplanowano na środę (25 kwietnia), godzinę 17.00 w sali Anny Jagiellonki Zamku Książąt Pomorskich. W tej części m.in. redakcja portalu sedina.pl podczas 15-minutowego wystąpienia pt. “Miasto z perspektywy miłośników historii” zaprezentuje swoje zasoby.

Panele dyskusyjne przewidziano na czwartek (26 kwietnia) w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych US przy ulicy Krakowskiej. Wśród wielu prelegentów m.in. o godzinie 9.15 Hadrian Ludwik Kryśkiewicz przedstawi dzieje przedwojennych akt Archiwum Szczecińskiego w latach 1939-2002, a o godzinie 15:05 Paweł Muszyński opowie o Archiwum Archidiecezjalnym w Szczecinie.

Pełny plan zjazdu znajduje się tutaj.

W piątek (27 kwietnia) wydarzenie zostanie oficjalnie zakończone. Finalną część (10.00 – początek) poprowadzi Żaneta Flisak – prezes Koła Naukowego Archiwistów Uniwersytetu Szczecińskiego. Pomiędzy 12.00-14.00 zaplanowano Dzień Otwarty Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie.

Zjazd ma charakter otwarty, zatem wszyscy zainteresowani są mile widziani przez organizatorów.

To już trzecia prezentacja multimedialna  zorganizowana przez “Zeszyty Szczecińskie” oraz pub Pivaria.

Podstawowe informacje o wydarzeniu:

• data: 24 kwietnia (wtorek), początek o godzinie 19.00
• miejsce: pub Pivaria (ulica Lelewela 8a, CH MAGNET – Pogodno)
• temat spotkania: “Szczecin podczas okupacji francuskiej”
• prezentacja: Piotra Arleta (wykładowca ZUT, architekt)

“Zeszyty Szczecińskie” to seria popularnonaukowa poświęcona Szczecinowi, wydawana od 2001 roku do dziś. Jest to zarazem pierwszy “skrypt”, który ukazał się na rynku wydawniczym i został w całości poświęcony historii naszego miasta. Inicjatorem oraz redaktorem naczelnym serii jest Grzegorz Czarnecki. Sam twórca tak wspomina początki: Wyłaniające się stopniowo wielokulturowe i wielonarodościowe wątki historii miasta zainspirowały mnie do znalezienia formuły skuteczniejszego niż dotychczas przekazywania wiedzy o Szczecinie. Szukałem formuły wykraczającej poza podpisy pod starymi widokówkami, a która jednocześnie nie przytłaczałaby powagą i statystyką, czyli więcej niż artykuł a gazecie, ale mniej niż monografia książkowa.

Głównym celem zeszytów jest popularyzacja wiedzy o Szczecinie poprzez wybrane, ciekawe zagadnienia. Intencją autorów i wydawcy jest zachęcenie czytelników do refleksji i pozytywnego myślenia o mieście, czerpiąc z jego bogatej historii, ponad wszelkimi podziałami i granicami.

Zgodnie z założeniem, zeszyty mają być publikacją tzw. pierwszego kontaktu, zachowując jednak, pomimo lekkości formy, walory publikacji popularnonaukowych. Czuwają nad tym ich autorzy (wielu z nich jest zawodowo związanych między innymi z Muzeum Miasta, Książnicą Pomorską, Uniwersytetem Szczecińskim czy PTTK).

Każdy z Zeszytów stanowi jednorodny tekst monograficzny dotyczący zjawisk z dziedziny kultury, polityki, gospodarki itd. Zeszyty ukazują się nieregularnie. Do roku 2011 wydano osiemnaście numerów Zeszytów Szczecińskich. Zaprezentowano w nich kilkaset unikalnych fotografii. Większość dotychczasowych tekstów miała charakter pionierski – stanowiła pierwsze opracowania na wybrane tematy.

Po zaprezentowaniu średniowiecznych dziejów świątyni prelegentka opowie o odrodzeniu się budowli w nowej, renesansowej formie. Następnie przedstawione zostaną kolejno częściowe zniszczenie wnętrza i zmiany w wyposażeniu, wreszcie powstanie nowego, XIX-wiecznego wystroju oraz malowideł na początku XX wieku.

Dziś fundamenty pierwszego budynku świątyni można odnaleźć na mniejszym dziedzińcu Zamku. W trakcie wykładu opisane zostaną dokładnie zmiany, którym poddawano budynek i zamkową kaplicę, oraz postaci i wydarzenia związane z jej historią.

Podstawowe informacje o wydarzeniu:

• termin: 25 kwietnia 2012 (środa), godzina 17.00
• miejsce: Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, Kino Zamek (wejście A, F)
• prelegent: dr Janina Kochanowska
• cykl: “Wokół Zamku”
• temat wykładu: “Skomplikowane dzieje kościoła zamkowego p.w. św. Ottona”

Niemiecka nazwa obecnej dzielnicy Szczecina w tłumaczeniu na język polski oznacza “panieńską wieś”, co nawiązuje do cysterek, którym w połowie XIII wieku przekazał ten rejon biskup kamieński Hermann. Zasługą tego żeńskiego klasztoru było sprowadzenie w XV wieku kolonistów z Nadrenii, a w następstwie tego rozpoczęcie uprawy winorośli. Produkcja win i ogromne ogrody winne potwierdzone są na tym obszarze do XVIII wieku. Okoliczna ludność zajmowała się do tego czasu głównie rybołówstwem, a także hodowlą oraz uprawą warzyw i owoców.

Po rozwinięciu się przemysłu od XIX wieku można zaobserwować także stopniową zmianę charakteru całego rejonu. Powstały tutaj wówczas cegielnie, prężnie działająca fabryka cykorii Johanna Georga Weissa, a w latach 1917-1931 funkcjonowała stocznia “Ostseewerft”.

Jednak głównie ze względu na atrakcyjne położenie z malowniczym widokiem na Odrę rejon ten znany był przede wszystkim jako miejsce rekreacyjne i wypoczynkowe, które przyciągało turystów z okolic. W połowie XIX stulecia na całym obszarze znajdowało się sporo różnego rodzaju kawiarni, restauracji i hoteli. Dodatkowym atutem ówczesnego Frauendorfu było istnienie na jego terenie dwóch zakładów wodoleczniczych. Jeden z nich, o nazwie “Bergquell” (w wolnym tłumaczeniu “źródlana góra”) funkcjonował jako duże sanatorium. Wodę do celów leczniczych pozyskiwano wówczas z pobliskiego źródełka.

Do popularnych miejsc rekreacyjnych należała m.in. Łąka Kurkowa (niem. Vogelwiese), gdzie co roku szczecińscy kupcy organizowali zawody w strzelaniu do kurka. Przy Odrze natomiast znajdowała się dobrze prosperująca restauracja “Frauendorf” (przy ulicy Wiszesława, niem. Bollinkenerstrasse 2a) oraz przystanie wioślarskie.

Blask całej okolicy nadawało jednak wówczas Wzgórze Elizy (niem. Elisenhöhe, obecnie nazywane Wzgórzem Kupały), stanowiące naturalne wzniesienie morenowe skarpy nadodrzańskiej o wysokości 70 metrów nad poziomem morza. Rozciąga się z niego zarówno piękny widok na Odrę, jak i pobliską dolinę wokół potoku wpadającego do rzeki. O popularności tego miejsca świadczy choćby fakt, iż zatrzymywali się tutaj chętnie artyści malarze. Na wzgórzu znajdowała się niegdyś restauracja, którą określano od wzniesienia – “Elisenhöhe”. Nazwa tego miejsca jest według przekazów pamiątką po wizycie tutaj w 1821 roku następny tronu (syna króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III) Wilhelma Hohenzollerna (późniejszego cesarza Wilhelma I) wraz ze swoją miłością – Elizą Radziwiłłówną. Goście byli pod dużym urokiem tego miejsca, a na cześć przybyłej damy wzgórze zostało nazwane jej imieniem. Co ciekawe, późniejsze (polityczne) koleje losu sprawiły, iż nigdy nie doszło do małżeństwa wyżej wymienionej pary.

W 1939 roku rejon został włączony w granice stworzonego wówczas “Wielkiego Szczecina” (niem. Großstadt Stettin). Działania wojenne (nie licząc zniszczeń m.in. wybudowano wówczas na wspomnianym obszarze wielki, kilkukondygnacyjny schron) oraz okres po 1945 roku spowodowały, iż cała dzielnica wraz ze słynnym Wzgórzem Elizy straciła swój dawny blask, a po turystyczno-rekreacyjnym charakterze okolicy niewiele dziś pozostało. Golęcino (obecne nazewnictwo jest powrotem do pierwotnego określania tego obszaru jako Golazin, Golentin) to obecnie nieco zapomniany przez włodarzy rejon Szczecina.

Pojawiła się jednak szansa na zmianę. Nowym gospodarzem Wzgórza Kupały od 2011 roku jest Fundacja Byłych Funkcjonariuszy Służb Mundurowych na rzecz Bezpieczeństwa Państwa, która zamierza na tym obszarze utworzyć Zachodniopomorskie Centrum Szkoleniowe. Planowane jest zagospodarowanie na nowo całego terenu z uwzględnieniem jego historii. Byli funkcjonariusze elitarnych jednostek policji oraz straży granicznej zamierzają wykorzystać tej rejon do przekazywania swoich umiejętności innym poprzez prowadzenie szkoleń o charakterze zarówno teoretycznym, jak i praktycznym.

Fundacja zwróciła się z prośbą o pomoc do Katedry Projektowania Krajobrazu Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego. Zaproponowano, aby studenci wykonali kilka projektów rewitalizacji obszaru, następnie w drodze konkursu zamierzano wybrać najlepszy pomysł. Kierownik katedry, dr inż. arch. Magdalena Rzeszotarska-Pałka chętnie przystała na propozycję i w ramach prac semestralnych osiem grup studentów V roku przygotowało swoje propozycje według określonych wcześniej wytycznych. Wczoraj (19 kwietnia) w Książnicy Pomorskiej uroczyście ogłoszono zwycięzców konkursu, czyli grupę studentek w składzie – Kamila Bryczkowska, Agnieszka Łukowska, Joanna Pluta – która zdaniem jury przedstawiła najlepszy pomysł. Dwie inne grupy otrzymały wyróżnienia.

Do 27 kwietnia w holu przy Czytelni Pomorzoznawczej Książnicy Pomorskiej (ul. Dworcowa) będzie można oglądnąć wystawę prac, o których mowa powyżej. Według nowego projektu zagospodarowania sale wykładowe i główna część Centrum Szkoleniowego mają znajdować się w środku schronu. Dojeżdżać do niego będzie kolejka tyrolska, a na fragmencie wspomnianego obiektu wybudowanego w czasie wojny znajdzie się ścianka wspinaczkowa. W okolicy pojawi się także park linowy, pomnik wysiedlonych (nawiązanie do Punktu Zborczego Nr 4 przy ulicy Paproci, z którego w latach 1946-1947 wysiedlano z Pomorza Niemców) oraz odbudowana zostanie restauracja Elisenhöhe (do dziś przetrwały jedynie fundamenty tego obiektu). Oryginalnym rozwiązaniem jest także kładka, która prowadzi na dach schronu, gdzie zaplanowano ogród z punktem widokowym.

Fragment tekstu dotyczący historii całego rejonu powstał w dużej mierze na podstawie artykułu Iwonki pt. “Golęcino i Bałdynko – dzielnice niedalekiej północy”, który znajduje się trzecim numerze “sedina.pl magazyn” (2008).

Wizualizacje zwycięskiego projektu:

]]> http://sedina.pl/index.php/2012/04/20/nowy-pomysl-na-golecinskie-wzgorze-elizy/feed/ 0 http://sedina.pl/index.php/2012/04/17/szukala-skradzionego-roweru-znalazla-historyczny-nagrobek/ http://sedina.pl/index.php/2012/04/17/szukala-skradzionego-roweru-znalazla-historyczny-nagrobek/#comments Tue, 17 Apr 2012 12:00:20 +0000 sedina http://sedina.pl/?p=13690 Nagrobek z przedwojennego Cmentarza Grabowskiego odnalazła policja w jednej ze szczecińskich piwnic.

Pomnik trafił już do lapidarium na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie. Teraz jest on najstarszym nagrobkiem i jedynym ocalałym z dawnego cmentarza.

Na trop pomnika wpadła przypadkiem jedna z funkcjonariuszek z sekcji ds. zabytków. Policjantka poszukiwała skradzionego roweru.

W piwnicy, z której zginął jednoślad, był nagrobek z XIX wieku. Okazało się jednak, że kiedy właściciel piwnicy kupił pomieszczenie, pomnik już tam był. Sprawę badają mundurowi.

Autor tekstu: Natalia Skawińska (PR Szczecin)
Fotografia: materiały policji

Źrodło: Polskie Radio Szczecin

]]> http://sedina.pl/index.php/2012/04/17/szukala-skradzionego-roweru-znalazla-historyczny-nagrobek/feed/ 16 http://sedina.pl/index.php/2012/04/16/17-iv-2012-wilsona-7/ http://sedina.pl/index.php/2012/04/16/17-iv-2012-wilsona-7/#comments Mon, 16 Apr 2012 17:00:32 +0000 Busol http://sedina.pl/?p=13684 Miał 158 cm wzrostu, był przysadzistej, krępej postury. To, co zwracało uwagę, to duże ręce. Rzeźnik z Niebuszewa. Powstaje film fabularny, który jest inspirowany historią z 1952 roku. W audycji wezmą udział twórcy filmu “Wilsona 7″: Jakub Boruń, Mirosława Chojnacka, Daria Podwyszyńska i Piotr Skoczylas.

[Plik dźwiękowy: otwórz artykuł aby odsłuchać]Zapraszamy do słuchania – wtorek godz. 19.00 92 FM lub bezpośrednio na stronach internetowych Polskiego Radia Szczecin. Archiwum wszystkich audycji dostępne na portalu sedina.pl.

W wydanej w 1993 r. książce „Chronik der Stadt Stettin” w szkicu o życiu muzycznym Szczecina do 1945 r. Ilse Gudden-Lüddeke napisała m.in: „Szczecinianie byli nadzwyczajnymi miłośnikami muzyki, aktywnie ją uprawiali i uczestniczyli w jej słuchaniu. Szczecin rzadko kiedy cierpiał na brak dobrych, znanych daleko poza granicami Pomorza muzykami i kompozytorami. Dzięki działającemu tu przez ponad 40 lat Carlowi Loewe miasto zasłużyło w 1. połowie XIX w. na miano kolebki niemieckiej sztuki balladowej i kompozycji oratoryjnych”.

Kwietniowe spotkanie cyklu „Środy z historią Szczecina” chce przypomnieć ten właśnie okres w dziejach kultury muzycznej Szczecina, który bez wątpienia był kolejnym okresem jej rozkwitu. W epokę Carla Loewego (1796–1869) wprowadzi oraz słowo na temat wykonywanych kompozycji wygłosi Małgorzata Mazikiewicz z Działu Zbiorów Specjalnych Książnicy Pomorskiej. Część koncertową wypełnią kompozycje kompozytorów szczecińskich: Carla Loewego, Carla Adolfa Lorenza (1837–1923), następcy Loewego na stanowisku kantora i organisty kościoła św. Jakuba w Szczecinie, oraz Gustava Flügla (1812–1900). Program uzupełni z okazji przypadającej w tym roku 450 rocznicy urodzin utwór tworzącego w Szczecinie 200 lat wcześniej Philippa Dulichiusa (1562–1631). Utwory zaprezentuje zespół „Pomerania Ensemble” pod kierunkiem Anny Marii Kowalskiej.

Koncert dedykowany jest pamięci Mikołaja Szczęsnego (1945–2010), propagatora twórczości kompozytorów szczecińskich sprzed 1945 roku, niestrudzonego badacza kultury muzycznej miasta w tym okresie, autora biografii Carla Loewego wydanej przez Zamek Książąt Pomorskich w 2007 roku.

Podstawowe informacje o wydarzeniu:

• termin: 18 kwietnia (środa), godzina 17.00
• miejsce: Muzeum Historii Szczecina, Oddział Muzeum Narodowego w Szczecinie, przy ul. Ks. Mściwoja II 8 (Ratusz Staromiejski na Podzamczu)
• prelegent: Małgorzata Mazikiewicz (Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica w Szczecinie)
• pełny tytuł wykładu: “Muzyka w XIX-wiecznym Szczecinie”
• wystąpienie połączone z koncertem w wykonaniu Kameralnego Zespołu Wokalno-Instrumentalnego „Pomerania Ensemble”pod kierunkiem Anny Marii Kowalskiej

„Środy z historią Szczecina” – cykl odczytów poświęconych różnorodnym zagadnieniom historii Szczecina organizowany od września 2009 roku przez Muzeum Historii Szczecina, Oddział Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Celem cyklu jest – zgodnie z najnowszymi trendami rozwoju nauk historycznych – ukazanie wieloaspektowego charakteru historii Szczecina, a więc dostarczenie jego uczestnikom w sposób przystępny udokumentowanej naukowo wiedzy na wybrane tematy nie tylko z zakresu historii politycznej, lecz także m.in. z historii kultury, demografii historycznej, urbanistyki. Stąd też przedmiotem odczytów są różnorodne zagadnienia historii miasta zarówno z okresu do, jak i od 1945 r. W miarę możliwości punktem wyjścia poszczególnych spotkań mają być eksponaty zgromadzone w zbiorach Muzeum Historii Szczecina, Oddziale Muzeum Narodowego w Szczecinie, zarówno eksponowane na wystawach stałych, jak i przechowywane w jego magazynach.

Cykl jest kierowany do szerokiego kręgu odbiorców, jakim bez wątpienia jest grupa osób zainteresowanych dziejami miasta, a zwłaszcza uczniów, studentów, nauczycieli, a także wszystkich pozostałych szczecinian, chcących pogłębić swoją wiedzę na temat przeszłości miasta, które mogą mieć jednak problemy z dotarciem do najnowszej fachowej literatury historycznej. Mile widzianymi uczestnikami spotkań będą również – ze względu na potencjalną aktywność podczas dyskusji przewidzianej po każdej prelekcji – zawodowi historycy bądź studenci tego kierunku z uczelni szczecińskich.