Jak trafiłem do Pałacu Młodzieży, tego dokładnie nie przypominam sobie. Co było szybciej – oglądanie relacji telewizyjnej Wyścigu Pokoju (telewizor był ustawiony w sali kinowej i odbierał program berliński) czy oglądanie filmów również w tej sali? Repertuar był różny, od filmów surrealistycznych, przez filmy wojenne i westerny, po dramaty. Ile tam straciłem złotówek! Bilet kosztował 1 zł. Mała salka zawsze pękała w szwach – obojętnie co grano, zawsze była pełna.

1 września 1952 r. Tego dnia byłem w I klasie szkoły podstawowej. Szkoła nosiła nr 15 i mieściła się między ul. Bolesława Śmiałego a Ściegiennego. Było nas około 25 szczęśliwców. Ławki w klasie, która mieściła się na parterze, stały w trzech szeregach. Przywitała nas i rodziców nauczycielka, pani Pikusiowa. Była też niespodzianka – każdy z nas otrzymał obsadkę drewnianą ze stalówką oraz ołówek z małą gumką. I tak zaczęła się moja edukacja. Pierwsze koślawe litery pisane ołówkiem i nauka pisania atramentem (nik nie znał długopisów).

Na naszym podwórku królowała słynna futbolówka, ale grało się również i innymi piłkami. Futbolówka przez jakiś czas była robiona z gałganów szmat i wiązana drutem. Ile radości dostarczył mieszkający w kamienicy nestor szczecińskiego sportu (zwłaszcza kolarstwa) pan Bestry, który to sprezentował nam nową, prawdziwą piłkę nożną. Ale nie tylko piłka była na podwórku.

Sporej gromadce dzieci na podwórku świat stawał się za mały. W domu nie byłem już sam. Był już brat i siostra. Mama nie pracowała. Była zajęta, aby w domu było czysto, ugotowany obiad, no i opieka, wychowywanie nas. Tak robiły i inne mamy z podwórka. Czy któreś dziecko chodziło do przedszkola, tego nie przypominam sobie. Pierwsze wypady z podwórka, to aleja z szeroką promenadą w środku. Ruch na ulicy był w tym okresie mały, samochody jeździły, ale rzadko. Były za to furmanki – te potrafiliśmy określić, co przewoziły.

Ku pamięci tym którzy byli tu pierwsi i już odeszli. A zwłaszcza moim rodzicom dedykuję swoje wspomnienia.
Aby rozpocząć muszę cofnąć się w czasie. Ojciec mój pochodził z Warmii i Mazur, a dokładnie z rejonu jeziora Jeziorak, gdzie moi prapradziadkowie posiadali spory majątek ziemski. Po I wojnie światowej i odzyskaniu przez Polskę niepodległości liczyli, że będą połączeni z macierzą. Jest rok 1921, na Warmii i Mazurach odbywa się plebiscyt. Mój dziadek agitował za przyłączeniem tych ziem do Polski. Za swą działalność miał być aresztowany. Ratował się ucieczką do Torunia. Wynik plebiscytu …

67 lat temu przez Szczecin przejechała reprezentacja polskich oficerów z niemieckich obozów jenieckich z terenu Wehrkreis II Stettin, by naocznie przekonać się o zbrodni katyńskiej. Oto relacja jednego z nich.

Rozdział II
Rodzina mojej matki?

Wielu ludzi mną kierowało i kształtowało moje życie. Pozwólcie, że przedstawię Wam skąd się wywodzę. Rodzina mojej matki osiedliła się około 1800 r. w mieście Stettin (wym. shte-teen), nieopodal ujścia rzeki Odry. Szczecin jest położony ok. 50 mil (80 km) od Morza Bałtyckiego i 70 mil (ponad 110 km) na północny wschód od Berlina. Miasto miało trzeci pod względem wielkości port w Niemczech i było stolicą Pomorza. Dzisiaj jest to polskie miasto o nazwie Szczecin.

Czytając opisy wspaniałych rezydencji, którymi usiany był przed II wojną światową zarówno Szczecin, jak i jego okolice, często zastanawiamy się, kto je zamieszkiwał. Chcielibyśmy wiedzieć nie tylko na czym zbili swoje fortuny, ale również kim byli z charakteru, czym się interesowali, w jaki sposób bawili i jak po latach wspominają atmosferę czasów swojej młodości, a zwłaszcza klimat dzieciństwa. Interesujące są też dzieje takich osób po opuszczeniu ziem, na których przyszło nam teraz żyć, o ile oczywiście wojna ich oszczędziła.

Chyba każdemu zdarzyło się w dzieciństwie słuchać (lub podsłuchiwać) opowiadanych przez dorosłych opowieści, których treść wywoływała „gęsią skórkę”, a opisywane wydarzenia dodatkowo podrasowane przez dziecięcą wyobraźnię, na długo zapadały w pamięci.

Przedstawiam obszerny fragment wspomnień z czasów wojny zawartych w książce “Obcy i swoi” (wyd. Tekst, Moskwa 2002). Autor, Michał Czernienko, syn charkowskiego adwokata, został w 1943 r. wysłany na roboty do Niemiec. Miał 17 lat. Początkowo trafił do obozu w Fürstenbergu (nie należy go mylić z obozem koncentracyjnym Ravensbrück koło tego miasta). Pierwsze rozdziały opowiadają przeżycia od początku wojny do jesieni 1943 r. Fragment interesujący miłośników dawnego Szczecina zaczyna się z końcem rozdziału III.