Jak zostało wspomniane przy pierwszej wersji wyszukiwarki, niniejsze zestawienie należy traktować jako podstawę i punkt wyjścia do dalszej pracy, bo z nazewnictwem niemieckim i polskim – szczególnie tym związanym z geografią okolic Szczecina i Międzyodrza (wyspy, kanały, przekopy itd) wiąże się wiele nieścisłości. Mimo, że istnieją opracowania związane z tą tematyką to już przy pierwszym podejściu do tego zagadnienia widać, że uporządkowanie tego może zająć jeszcze dużo czasu. Próby usilnego polonizowania niemieckich nazw, które nigdy się nie przyjęły, i błędy z tym związane (często zwykłe literówki), powodują, że po 60 latach nie jest łatwo przyporządkować odpowiednie polskie nazwy polskie do historycznych nazw niemieckich. Dlatego mamy nadzieję, że ta próba oraz opracowania związane z nazwami geograficznymi znajdujące się w Internetowej Encyklopedii Szczecina, pozwolą nam rozpocząć proces uporządkowania i usystematyzowania nazewnictwa w jednym ogólnodostępnym źródle.

Arkadiusz Bis

Wyszukiwarka nazw dostępna jest w prawej kolumnie na stronie głównej portalu sedina.pl.

“Było to, o ile dobrze pamiętam, w kwietniu 1978 roku, tak, 19 kwietnia, w godzinach popołudniowych. Siedziałem wtedy w domu nad obliczeniami do rysunku technicznego mojej pracy dyplomowej. Mieszkałem w tym czasie w jednym z sąsiednich wieżowców, a okna pokoju, wychodziły na budynek, w którym doszło do zdarzenia. W pewnym momencie usłyszałem silny wybuch. Odruchowo położyłem się na stole. Po chwili spojrzałem w okno. Zobaczyłem kłęby ni to dymu, ni to kurzu, i spadające szczątki płyt betonowych oraz mebli. Szybko ubrałem się i wybiegłem na dwór zobaczyć, co się stało.

“W gruzach są zwłoki jednej osoby”

To co ujrzałem zrobiło na mnie przygnębiające wrażenie. Zniszczony północny narożnik ostatniej, XI kondygnacji wieżowca. U jego podstawy, od strony wejścia do budynku, leżały roztrzaskane dwie płyty.  Dobrze, że nikt w tym czasie tamtędy nie przechodził – pomyślałem. Płyty te, jeszcze nie tak dawno, stanowiły ściany zniszczonego mieszkania. Pozbawiony oparcia strop osunął się i przykrył zgliszcza. Elementy stropu wisiały groźnie poza obrysem budynku. Widać było płomienie. Powiększający się z każdą chwilą tłum, tak jak ja, gapiów snuł przypuszczenia co do przyczyny wybuchu. Na miejscu pojawiła się milicja, straż pożarna i karetki pogotowia. Z uszkodzonego budynku zaczęli wychodzić mieszkańcy. Wielu innych wracało właśnie z pracy. Milicja otoczyła zniszczony budynek nie dopuszczając zbyt blisko zebrany tłum.

Strażacy przystąpili do gaszenia pożaru. Na zewnętrznej ścianie pokazała się plama od ściekającej wody. Na miejsce katastrofy przybyli Prezydent Miasta Szczecina Jan Stopyra i Wojewoda Szczeciński Jerzy Kuczyński. Powołano sztab kryzysowy. Akcją kierował inż. Henryk Godlewski z Kombinatu Budownictwa Ogólnego nr 1. Późnym wieczorem wiedziano już, że w gruzach są zwłoki jednej osoby. Wstępnie przyjęto, że przyczyną wybuchu, w wyniku którego mieszkanie zostało zniszczone, była eksplozja gazu. Mniej więcej w tym samym czasie ze Stoczni Adolfa Warskiego na miejsce tragedii przyjechał ogromny samojezdny dźwig. Okazał się jednak za słaby.

Mój kolega, który mieszkał na VI piętrze uszkodzonego wieżowca, powiedział, że jego mama, która w chwili wybuchu przebywała w kuchni, dostała w twarz pyłem wyrzuconym z kratki wentylacyjnej. Miała podrażnione oczy. Lokatorzy, których mieszkania ucierpiały w wyniku wybuchu i późniejszej akcji ratunkowej, dostali mieszkania zastępcze. Sztab kryzysowy gorączkowo poszukiwał nowego, mocniejszego i o odpowiednio długim ramieniu, dźwigu. Równocześnie zabezpieczano niżej położone mieszkania przed ewentualnym zawaleniem. Prace prowadzili inżynierowie i robotnicy z KBO nr 1.

“Podmuch odrzucił ją aż na koniec korytarza”

Następnego dnia, 20 kwietnia, po południu, na miejscu katastrofy pojawił się większy dźwig. Na jego żółtym ramieniu zobaczyć można było duży napis: Udźwig 120 t. Także i ten dźwig pochodził ze szczecińskiej Stoczni Warskiego. Chyba wkrótce rozpoczną się prace rozbiórkowe zniszczonego lokalu – pomyślałem. Jednakże zanim to nastąpiło, ekipa pracująca na gruzowisku musiała mieć pewność, że nie dojdzie do kolejnej katastrofy. Po dwóch godzinach napiętego oczekiwania pierwsze elementy konstrukcji opuszczano na ziemię.

Następne dni przyniosły nowe wiadomości. Okazało się, że wybuch i zniszczenie najwyższej kondygnacji wieżowca spowodował wybuch gazu. Było to następstwem odkręcenia kurków w kuchence przez mieszkającą tam osobę, która popełniła samobójstwo. Wybuch nastąpił, ponieważ drugi domownik – jego żona (?) dzwoniąc do drzwi spowodowała zapłon zgromadzonego w mieszkaniu gazu. Podmuch odrzucił ją aż na koniec korytarza. Taka wersja krążyła wśród gapiów. Ciało samobójcy w wyniku zawalenia się stropu zostało przygniecione, tak, że spod gruzu wystawały tylko jego nogi. Zwłoki wydobyto dopiero po trzech dniach, po usunięciu, za pomocą dźwigu, zalegających płyt.

“W akcji ratunkowej brało udział kilkadziesiąt osób”

Demontaż zawalonego stropu, potrzaskanych ścian i zniszczonych elementów klatki schodowej trwał pięć dni i zakończył się wieczorem 25 kwietnia. Na miejscu tragedii ustawiono wiechę, będącą symbolem uwieńczonych sukcesem prac budowlańców z KBO-1 i pomagającym im stoczniowców. Wkrótce przystąpiono do odbudowy zniszczonej części ostatniej kondygnacji wieżowca. Śladem po tragedii jest dodatkowe, trzecie okno, widoczne na ścianie północnej budynku.

W niezwykle trudnej akcji ratunkowej brało udział kilkadziesiąt osób, głównie pracowników KBO-1. Osobom tym w uznaniu trudu i wysiłku przyznano odznaczenia regionalne i resortowe.  Pozwolę sobie przytoczyć fragment informacji prasowej opisującej uroczystość z dnia 4 maja 1978 roku: Odznaki „Gryfa Pomorskiego” otrzymali: Czesław Borowiak – brygadzista montażu, Józef Drożdż oraz dr Józef Szkwarek z „Miastoprojektu”. Złotą odznakę Zasłużonego dla Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych przyznano inż. Henrykowi Godlewskiemu, inż. Stanisławowi Nikodemskiemu, inż. Tadeuszowi Kurkowskiemu i Michałowi Gałeckiemu. Ponadto wręczono 9 Srebrnych Odznak i 3 Brązowe. Srebrne Odznaki otrzymali także aktywnie uczestniczący w akcji pracownicy Szczecińskiej Stoczni im. A. Warskiego.

Tekst ten pisałem posiłkując się relacjami reporterów Głosu Szczecińskiego opublikowanych w dniach 20.04 – 05.05 1978 roku”.

Bogusław Tomaszewski, listopad 2011

Spacerując w okolicach parku Kasprowicza warto zwrócić uwagę na ukrytą w głębi zarośniętego ogrodu budowlę. Położona nieopodal kościoła p.w. Najświętszego Zbawiciela willa, od ponad 130 lat jest milczącym świadkiem intrygującej historii Niebuszewa. Nadszarpnięty zębem czasu budynek nadal imponuje architektonicznym rozmachem. Zwłaszcza z daleka. Wówczas nie rzucają się w oczy: zniszczona miejscami elewacja, sypiący się tynk, brak szyb w oknach… Można wymieniać długo. Zabytkowa willa, wpisana w 1997 roku do wojewódzkiego rejestru zabytków, popada w ruinę.

Ekskluzywna rezydencja

Willa oddana została do użytku w 1880 roku jako rezydencja mieszkalna mistrza budowlanego Emila Otto. Powstała zgodnie z eklektyczną konwencją, pozwalającą na swobodne łączenie ze sobą elementów wybranych z różnych stylów architektonicznych. W tym przypadku neorenesansowy fronton zwieńczony tympanonem współgra z półkolumnami jońskimi i korynckimi oraz neoromańskim triforium. W 1905 roku efektowna willa została zakupiona przez właściciela pobliskiego browaru „Jannisberg”. Browarnik Willy Nelle dokonał gruntownej przebudowy budynku według projektów Wilhelma Schnitta. To wówczas willa uzyskała neorenesansowy wystrój z motywami bachanalii zdobiącymi elewację, a na tyłach posesji, w miejsce budynków gospodarczych, powstały stajnia i powozownia. W latach międzywojennych nazwiska właścicieli rezydencji zmieniały się jeszcze kilkakrotnie.

Przychodnia w szkole milicyjnej

Wojenną zawieruchę willa przetrwała bez szwanku. Tuż po jej zakończeniu została przeznaczona na siedzibę komendy milicyjnej, a później szkoły dla milicjantów. W latach 1947-1959 budynek pełnił funkcje mieszkalne. Później budynek został zaadaptowany na potrzeby przychodni lekarskiej. Przychodnia Matki i Dziecka nr 2 znajdowała się przy ulicy Słowackiego 3 aż do połowy lat 90. – Willa robiła imponujące wrażenie z zewnątrz. Bogato zdobione elewacje, schody z kunsztowną balustradą. W środku jednak nie było już tak pięknie - wspomina pan Paweł, który w dzieciństwie wielokrotnie odwiedzał przychodnię – Zapamiętałem szare, ponure pokoje, ściany pomalowane na bladożółto. Typowy wystrój PRL-owskich przychodni lekarskich.

Winnych ówczesnego stanu willi rzeczywiście można szukać wśród „architektów” słusznie minionej epoki. – W obiekcie dokonano gruntownej przebudowy wnętrz w latach 1975-76 oraz dobudowano schody od strony elewacji wschodniej. Prace te spowodowały znaczną degradację walorów zabytkowych obiektu, pozbawionego w praktyce całego historycznego wystroju wnętrz – tłumaczy Małgorzata Gwiazdowska, Miejski Konserwator Zabytków.

Własność prywatna

W 1995 roku Przychodnia Matki i Dziecka została przeniesiona. Będąca własnością Skarbu Państwa willa została wystawiona na sprzedaż. Przez kilkanaście następnych lat budynek wielokrotnie przechodził z rąk do rąk prywatnych inwestorów. Żaden z nich nie zdecydował się jednak na renowację zabytkowej kamienicy. Nieużytkowany budynek niszczeje. Rozebrano schody prowadzące do głównego wejścia, jedyne prace remontowe, związane z zabezpieczeniem dachu, wykonano w 2001 roku.

– Od kilku lat nie są prowadzone w obiekcie żadne prace, poza doraźnym zabezpieczaniem obiektu przed dostępem osób trzecich a więc zamykaniem otworów okiennych i drzwiowych, – wyjaśnia Małgorzata Gwiazdowska – Zgodnie z prawem możemy wydać, w przypadku zabytku wpisanego do rejestru, decyzję nakazującą prywatnemu właścicielowi przeprowadzenie robót zabezpieczających obiekt przed zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem. Niestety zły wizerunek zabytku nie jest w tym przypadku jednoznaczny z zagrożeniem willi zniszczeniem. Ogląd obiektu w zeszłym roku w towarzystwie konstruktora potwierdził, że takiego zagrożenia nie ma. Tym samym Zespół Miejskiego Konserwatora Zabytków ma związane ręce. To czy zabytkowej willi zostanie przywrócony dawny blask, zależy tylko od dobrej woli jej właściciela.

Jest nadzieja

Od blisko trzech lat właścicielem nieruchomości położonej przy ulicy Słowackiego 3 jest Eko Park. To potężna, warszawska firma deweloperska, której właścicielem jest słynny rajdowiec i biznesmen – Sobiesław Zasada. W ostatnich latach spółka ta zainwestowała spore środki w Szczecinie. To właśnie ona buduje kompleks biurowców „Ornament” przy placu Szyrockiego. Eko Park jest również właścicielem „szczecińskiej Wenecji” przy ulicy Kolumba i zapowiada rewitalizację tych poprzemysłowych budynków.

W willi położonej na Niebuszewie inwestor planuje stworzyć obiekt usługowo-edukacyjny przeznaczony dla szczecińskich szkół i uczelni. Zwłokę w rozpoczęciu inwestycji przedstawiciele dewelopera tłumaczą przeciągającym się przetargiem na przylegającą do nieruchomości działkę. Eko Park zamierza dokonać gruntownej renowacji willi wraz z jej rozbudową. Podobno przeprowadzane są ostatnie formalności i w najbliższych miesiącach mają zostać rozpoczęte prace. Tego optymizmu nie podziela jednak Zespół Miejskiego Konserwatora Zabytków. – W ubiegłym roku Eko Park przedstawił nam wariantowo sposób zagospodarowania działki uwzględniający odbudowę i rozbudowę willi oraz otrzymał od nas zalecenia konserwatorskie w zakresie ochrony substancji zabytkowej. Niemniej, do chwili obecnej, nie wpłynął w tej sprawie żaden wniosek o uzyskanie pozwolenia na prace. Przed uzyskaniem pozwolenia konserwatorskiego i pozwolenia na budowę, obowiązujących przed rozpoczęciem inwestycji, właściciel powinien wystąpić o decyzję o warunkach zabudowy, która podlega uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Nie mam informacji czy właściciel podjął w tym kierunku jakiekolwiek działania. – mówi Małgorzata Gwiazdowska.

Pozostaje więc tylko wierzyć w zapewnienia inwestora. – Przecież nie kupowalibyśmy tej willi żeby stała i niszczała – deklarują przedstawiciele dewelopera.

Autorem tekstu jest Marcin Gigiel. Artykuł pierwotnie ukazał się na portalu www.wszczecinie.pl. Wszystkie fotografie wykonała Agnieszka Tylka.

]]> http://sedina.pl/index.php/2011/12/07/opuszczona-willa-z-intrygujaca-historia/feed/ 0 http://sedina.pl/index.php/2011/11/18/przebudowa-zamku-ksiazat-pomorskich-w-szczecinie-spotkasz-sydonie-von-borck-w-3d/ http://sedina.pl/index.php/2011/11/18/przebudowa-zamku-ksiazat-pomorskich-w-szczecinie-spotkasz-sydonie-von-borck-w-3d/#comments Thu, 17 Nov 2011 23:05:55 +0000 sedina http://sedina.pl/?p=11984 Multimedialne wystawy, otwarte podziemia, winda w wieży widokowej i zupełnie inny wygląd sal – tak ma wyglądać Zamek Książąt Pomorskich po remoncie. Inwestycja, która rozpocznie się we wrześniu przyszłego roku pochłonie 10 milionów złotych.

Planowany remont ma obejmować północne skrzydło Zamku Książąt Pomorskich. Zmiany dotyczą, głównie sal znajdujących się wewnątrz obiektu. Wszystko po to, żeby przyciągnąć turystów i podnieść rangę zamku.

- Chcemy w przejrzysty i ciekawy sposób pokazać historię dynastii pomorskiej Szczecina i naszego województwa – mówi Barbara Igielska, dyrektor Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie. – Liczymy, że to zaciekawi turystów i mieszkańców.

Modernizacja zakłada wiele nowości. Odtworzone zostaną wrota od strony Dużego Dziedzińca. Mają być otwierane podczas dużych imprez takich jak Noc Muzeów. Całkowitą transformację przejdzie obecna Sala Bogusława X czyli dawna zamkowa kaplica. Tu przebudowana zostanie scena, pojawią się dekoracyjne sklepienia, ściany i popiersia balkonów. Za pomocą sztuki malarskiej, która wygląda jak rzeźba odtworzone zostaną też epitafium i ambona.

Inaczej wyglądać ma Piwnica przy Krypcie i Teatr Krypta.

- Chcemy żeby do tej XIV-wiecznej grzebalni książęcej prowadziło zejście z sali Bogusława X – mówi Barbara Igielska, dyrektor Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie. – Tu będzie teatr i miejsce dostępne do zwiedzania. Chcemy zaprezentować też multimedialne wystawy i odsłonić fundamenty. Po wprowadzeniu tych zmian zapanuje tu zupełnie inna atmosfera. Natomiast Piwnica przy Krypcie zostanie powiększona i inaczej zaaranżowana. W dalszym ciągu będą się tu jednak odbywać m.in. koncerty i wystawy.

Zmienią się też sala ks. Jana Fryderyka i sala Elżbietańska. Tu pojawią się nowe posadzki, oświetlenie i kolory takie jak żółty, zielony i czerwony. Zachowana zostanie jednak ściana, na której przedstawiono wygląd XVII-wiecznego Szczecina. Sala Anny Jagiellonki zamieni się w muzyczny salon, w którym będzie można posłuchać muzyki i pooglądać instrumenty. Docelowo ma to być najpiękniejsza świecka sala w całym zamku.

Ciekawa niespodzianka ma czekać na turystów w Sali Czarownic. – Tutaj będzie można spotkać trójwymiarową Sydonię von Borck, która opowiadać ma o swoich losach – mówi Barbara Igielska. – Będzie to plastyczna postać powstała przy użyciu hologramu. Obok, w sali tortur znajdą się ciekawe eksponaty.

Po remoncie każdy będzie mógł odwiedzić niedostępne dotąd podziemia. Pojawią się nowe szlaki komunikacyjne. Jeden edukacyjny prowadzący od wieży widokowej do sali Anny Jagiellonki, drugi ma łączyć wieżę z salą ks. Bogusława X.

- Bierzemy też pod uwagę przystosowanie i otwarcie części dachu jako punktu widokowego – mówi Igielska. – Pojawi się więcej ekspozycji i wystaw multimedialnych.

Przewiduje się też możliwość wprowadzenia w salach efektów dźwiękowych czyli odgłosów epoki czy czytania historycznych dokumentów oraz interaktywnych zabaw i gier dla dzieci. Zamek ma być też dostępny dla niepełnosprawnych. Specjalnie z myślą o nich w wieży widokowej pojawi się winda. Prace modernizacyjne mają rozpocząć się we wrześniu przyszłego roku. Potrwają do 2014 roku.

Źródło: Moje Miasto Szczecin. Autorem artykułu jest Paulina Targaszewska.

Powojenny Szczecin nie był z pewnością najbezpieczniejszym miejscem. Wraz z tysiącami polskich osadników do miasta przybywały dziesiątki różnej maści awanturników, czy pospolitych przestępców. Część miasta znajdowała się bezpośrednio po wojnie pod kuratelą radziecką, a spotkanie na ulicy pijanego żołnierza bratniego narodu, nie należało do przyjemności. Miejska administracja była jeszcze zbyt słabo rozwinięta, a siły porządkowe nieliczne, by zapewnić pełne bezpieczeństwo na ulicach. Szczególnie zdradliwe były ciemne zaułki doszczętnie zniszczonych dzielnic. Wśród zgliszczy i wszechobecnego gruzu łatwo było o wypadek lub spotkanie z jedną ze zbrojnych band. Takich miejsc w Szczecinie lat 40 nie brakowało. Złą sławą cieszyło się w szczególności Stare Miasto. Niebezpieczeństwa czaiły się jednak również w północnej części miasta.

Przejażdżka z przesiadką

Drzetowo, Żelechowa i Golęcino zostały poważnie zniszczone w wyniku alianckich nalotów w 1944 roku. Skoncentrowane w tym rejonie zakłady przemysłowe, ze stocznią na czele, były jednym z głównych celów bombowców. W dodatku wycofujące się z miasta wojska niemieckie wysadziły wiadukt znajdujący się w ciągu dzisiejszej ulicy Druckiego-Lubeckiego. Przerwane zostało bezpośrednie połączenie Śródmieścia z północnymi dzielnicami. Z czasem jednak coraz więcej przybywających do miasta osadników zaczęło zajmować mieszkania w ocalałych z wojennej pożogi kamienicach Golęcina i Gocławia.  Konieczne stało się tym samym usprawnienie komunikacji między tymi dzielnicami a centrum miasta. W zajezdni na Golęcinie znajdowało kilka składów tramwajowych, możliwe więc okazało się ich wykorzystanie. 5 czerwca 1946 roku pierwszy tramwaj linii nr 6 wyruszył z Golęcina w kierunku zniszczonego wiaduktu. Po drugiej stronie mostu na pasażerów czekała już, kursująca w kierunku centrum, „siódemka”. Wystarczyło tylko przejść kilkaset metrów dnem głębokiego wykopu wśród przewróconych przęseł wiaduktu. Przedrzeć się przez Dolinę Śmierci…

Idealna zasadzka

Szczególnie złą sławę zyskała tak zwana dolina śmierci.[…] Odbywało się tu przesiadanie, polegające na zejściu prowizorycznymi schodami pod ruiny zwalonego mostu w osi ulicy Lubeckiego i ponownym wspinaniu się po skarpie w górę. Brak oświetlenia dodatkowo sprzyjał napadom w tym miejscu, które na długo zyskało sobie to groźne miano. Tak genezę mrocznej nazwy okolic wiaduktu na ulicy Druckiego-Lubeckiego, opisuje w swoich wspomnieniach prezydent Piotr Zaremba. Wykop przeznaczony przez administrację niemiecką na rozbudowę wytwórni wyrzutni rakietowych i torped dla łodzi podwodnych, był idealnym miejscem dla rabusiów. Mieszkańcy okolicznych dzielnic udając się do śródmieścia nie mogli uniknąć przejścia wśród ruin mostu. Było to ustronne miejsce położone wśród zgliszczy przystoczniowej dzielnicy, w dodatku nieoświetlone. W najbliższej okolicy nie było żadnych zamieszkanych budynków, a dwa solidne bunkry, które przetrwały alianckie naloty, stały się bazami wypadowymi przestępców. Pogrążoną w ciemności doliną zmuszeni byli przejść między innymi ludzie wracający wieczorami z pracy. Skoro posiadali oni pracę zwykle mieli również pieniądze i tym atrakcyjniejszym stawali się łupem. Nie wiadomo dokładnie ile osób straciło życie w szczecińskiej Dolinie Śmierci.

Ruchome schody

W 1950 roku zmieniono przebieg linii tramwajowej. Mimo to historia o Dolinie Śmierci przetrwała w świadomości mieszkańców Szczecina. Patrząc trzeźwym okiem trudno dociec ile w całej historii jest faktów, a ile legend. Czy rzeczywiście tak wiele osób poniosło śmierć w tym miejscu? Zastanawiająca jest relacja jednego z dziennikarzy „Głosu Szczecińskiego”. J. Frenkiel w 1947 roku pisał o przystoczniowej dolinie: Schody to istny dziwoląg. Zasadzka czyhająca na nieostrożne nogi przechodniów. Strome, zmurszałe i… ruchome. […] Zaznaczyć trzeba, że most, schody i cała trasa pogrążone są w egipskich ciemnościach. Zdarzył się tu szereg nieszczęśliwych wypadków i niewątpliwie przy istniejącym stanie rzeczy będzie ich więcej. Ani słowa w tej relacji o rozbojach, nie pada również mroczna nazwa tego miejsca. Największym problemem zdaniem autora jest stan techniczny schodów i brak oświetlenia, co prowadziło do wielu nieszczęśliwych wypadkach. Może więc to nieostrożność przechodniów, a nie bandy krwawych rabusiów, była główną przyczyną tragedii zachodzących w Dolinie Śmierci? W wyważony sposób całą tę historię komentuje z perspektywy lat prezydent Zaremba. W wyniku całorocznej pracy udało się uruchomić nową trasę tramwajową wiodącą od terenów stoczniowych na przełaj przez zagruzowane tereny do Golęcina. W ten sposób zlikwidowano wreszcie w maju 1950 roku przesiadanie w okolicy zburzonego i wciąż jeszcze nie odbudowanego mostu. Ale choć „dolina śmierci” przestała być już groźna – to jednak przez wiele jeszcze lat ustna tradycja przekazywała wyolbrzymione w swej grozie wspomnienia związane z tą dzielnicą. Podobne plotki miały zawsze krótkie nogi, lecz żywot długi.

Oficjalna nazwa

Mroczna nazwa okolic wiaduktu na ulicy Druckiego-Lubeckiego bardzo szybko przyjęła się wśród mieszkańców miasta. Do dziś wiele osób używa tego terminu  Najczęściej jednak nie potrafiąc podać jego genezy. Co więcej nazwa ta wykorzystywana jest również  w oficjalnych dokumentach. W wykazie obiektów inżynieryjnych Urzędu Miejskiego znajdziemy „Wiadukt nad Doliną Śmierci w ciągu ul. Druckiego-Lubeckiego”. Również „Gazeta Wyborcza” pisała klika lat temu o nowym osiedlu, które miałoby powstać w Dolinie Śmierci („Staną domy w Dolinie Śmierci”).

Dolina Śmierci współcześnie

W 1962 roku wykonano kapitalny remont mostu. Linia tramwajowa nigdy jednak już tam nie wróciła. W dolinie powstały ogródki działkowe, część terenów zagospodarowała  stocznia. W zachowanym budynku przemysłowym stoczni Vulcan przez lata był magazyn wojskowy. Obecnie budynek odzyskuje swą dawną świetność w rękach nowego właściciela. O Dolinie Śmierci głośno zrobiło się w ostatnich latach gdy w jednym z położonych tam budynków ulokowano oddział ZUS. Schorowani ludzie mieli problem z dodarciem do położonego na peryferiach, z dala od przystanków komunikacji miejskiej, Zakładu. Po interwencji mediów oddział przeniesiono. W okolicy nadal nie zainstalowano oświetlenia.

Pisząc ten tekst korzystałem z książki Piotra Zaremby Wspomnienia prezydenta Szczecina, 1945-1950.

Autor: Marcin Gigiel

Materiał dzięki uprzejmości portalu wSzczecinie.pl

Foto: Dagna Drążkowska

W aplikacji opublikowano również opisy cmentarzy w Szczecinie. Przy pomocy narzędzia można odszukać miejsce, w którym pochowana jest wybrana osoba, określić trasę dojścia do grobu od wybranej bramy, zorientować się, przy pomocy nawigacji, w przypadku zagubienia się w terenie. Zapraszamy również do korzystania ze strony http://cmentarze.szczecin.pl, gdzie dostępna jest pełna funkcjonalność strony w wersji stacjonarnej i mobilnej (w tym rozkłady jazdy).  Dodatkowe cechy to: możliwość wyszukiwania osób na podstawie fragmentarycznych danych czy pokazanie trasy dojścia do wybranego grobu od dowolnej bramy cmentarza.

Więcej informacji w serwisie Android Market.

Historia tego cmentarza, funkcjonującego przy kościele sięga prawdopodobnie średniowiecza. Obok kościoła zlokalizowana była szkoła. Cmentarz otoczono kamiennym murem, którego pozostałości zachowane są do dnia dzisiejszego. Na przedwojennych pocztówkach widać, iż  znajdowały się tu m.in. nagrobki w formie żeliwnych krzyży, a groby otoczone były żeliwnymi płotkami – dziś po tych elementach nie ma ani śladu.

Obecnie teren cmentarza jest mocno zarośnięty i zaśmiecony, a poprzewracane nagrobki przykrył kurz czasu. Prace porządkowe polegać będą zatem na usunięciu zakrzewień, wyzbieraniu śmieci, podniesieniu nagrobków i ich oczyszczeniu.

Początek w sobotę, 29 października, o godz. 10.00 na skrzyżowaniu ulic: Bielańskiej, Raszyńskiej, Gradowej.

Przydadzą się ubrania robocze, rękawice, łopaty, grabie, itp.

]]> http://sedina.pl/index.php/2011/10/27/11842/feed/ 0 http://sedina.pl/index.php/2011/10/17/11646/ http://sedina.pl/index.php/2011/10/17/11646/#comments Sun, 16 Oct 2011 23:02:24 +0000 sedina http://sedina.pl/?p=11646 Walkowska Wydawnictwo zaprasza wszystkich małych szczecinian wraz z rodzicami, nauczycielami, opiekunami do wspólnej zabawy podczas wędrówki bajkowym szlakiem duszka Bogusia.

Wyruszcie na spacer po Szczecinie do miejsc opisanych w “Zamkowych opowieściach duszka Bogusia”. Koniecznie zabierzcie ze sobą mapę! Można ją otrzymać bezpłatnie w Centrum Informacji Kulturalnej i Turystycznej na Zamku Książąt Pomorskich, w Księgarni Zamkowa oraz innych punktach biorących udział w zabawie.

Każdemu opowiadaniu odpowiada jedno miejsce zaznaczone na mapie. Odnajdź je i zbierz we właściwych polach specjalne pieczątki. Każda pieczątka jest inna!

Zebranie wszystkich pieczątek oznacza zdobycie tytułu “Przyjaciela duszka Bogusia”. Udaj się ponownie do Zamku Książąt Pomorskich (CiKiT), pokaż wypełnioną mapę i odbierz pamiątkowy znaczek.

]]> http://sedina.pl/index.php/2011/10/17/11646/feed/ 0 http://sedina.pl/index.php/2011/10/12/jesienny-rajd-po-puszczy-bukowej/ http://sedina.pl/index.php/2011/10/12/jesienny-rajd-po-puszczy-bukowej/#comments Tue, 11 Oct 2011 23:05:09 +0000 sedina http://sedina.pl/?p=11533 Klub Kniejołaza już kolejny raz w tym roku organizuje rajd po Puszczy Bukowej. Tym razem organizatorzy zapraszają wszystkich na siódmą edycję Jesiennego Rajdu Kniejołaza. Zbiórka w najbliższą niedzielę (16 października) o godzinie 9.15.

Biesy, Leszy i Utopce
Licho, Nawie i Ogniki
Wiły, Zmory, Dobrochoczy
Wiedźmy, Czarty idą w tan!

O tych i innych leśnych duchach usłyszeć będzie można podczas imprezy. Jak zapowiadają organizatorzy: “Pokonamy strome wzgórza i głębokie doliny, w których kryją się pradawne moce i dowiemy się o nich niesamowitych rzeczy. Dla dodania sobie otuchy rozpalimy ognisko i skonsumujemy kiełbaski. Rajd Kniejołaza nie może obyć bez konkursu więc i taki będzie. Wszystkich sympatyków wędrówek w leśną głuszę i tych spragnionych tajemniczych opowieści serdecznie zapraszamy”.

W trakcie wycieczki przewidziane jest ognisko zatem warto zabrać prowiant, nóż oraz wodę. Psy należy prowadzić na smyczy. Każdy uczestnik rajdu na czas jego trwania ubezpiecza się we własnym zakresie. Dzieci i młodzież szkolna pod opieką osoby dorosłej.

Podstawowe informacje o wydarzeniu:

• Data: Niedziela, 16 października 2011r.
• Start: 9:15 (zbiórka), 9:30 (wymarsz)
• Miejsce startu i zakończenia: Pętla autobusowa na os. Bukowym (linia A, 65, 77)
• Czas trwania: ok. 5-6 godzin.
• Dojazd:

1. autobus A z Studziennej (odjazd 8:42) z Wyszyńskiego (odjazd 9:00)
2. autobus 65 z Basenu Górniczego (odjazd 8:56)
3. autobus 77 z Dąbia Dworzec (odjazd 9:15)

W 1889 roku u zbiegu alei Niepodległości i ul. Obrońców Stalingradu stanął budynek, najpierw wielofunkcyjny, a w 1929  zamieniony w kombinat klubowo-rozrywkowy Haus Ponath. Po II wojnie światowej obiekt „próbował” podtrzymać swoją przedwojenną sławę jako Balti Palace, jednak dopiero w 1962 roku stał się, i to na wiele lat, szczecińskim centrum nocnego życia.

Szczecińska dziennikarka Krystyna Pohl i kolekcjoner Sebastian Biela podjęli próbę przypomnienia niezwykłej historii Haus Ponath i Kaskady.

Wybrane fragmenty z książki:

z menu Haus Ponath:
Majonez z homara z masłem i grzankami…………………….4
Kawior z bieługi małosolny z masłem i grzankami………….7
Sałatka włoska z bułką………………………………………0,75
Jajka po rosyjsku z bułką……………………………………….1
Śledź marynowany z ziemniakami smażonymi…………..0,50
Tatar z masłem i chlebem…………………………………..1,50
Salceson z ziemniakami smażonymi………………………1,25

…Części garderoby oddane do naszej szatni za pokwitowaniem są ubezpieczone maksymalnie do kwoty 1000 marek.
… Nie wiem czym by to się skończyło, gdyby nie interwencja kelnera, który syknął: „Komandziora, daj spokój, to konsumentka”. Pani przeprosiła i odeszła. To była prostytutka, a „Rondo” to była przecież ich sala.
… W końcówce lat 70. któregoś wieczoru, w „Kaskadzie” był ówczesny sekretarz KW. Podpadły mu „panienki”, że ich tak dużo, że nie pracują jak przyzwoici ludzie. Kazał je spisać i następnego dnia dyrektorom różnych szczecińskich przedsiębiorstw wydał polecenie, aby je zatrudnić. Pracowałem wówczas w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Energetyki Cieplnej i pięć pań trafiło do nas. Zostały monterami i palaczami w kotłowniach.
… Kręciliśmy się i mamrotaliśmy pod nosem „czincz many” lub „coś kupić, coś sprzedać”.

Książka w formacie A4, w twardej oprawie, bogato ilustrowana, w oryginalnej formie graficznej, 112 stron.

Zapraszam na spotkanie z autorami książki „Kaskada”, będącej przyczynkiem do zachowania pamięci o jednym z najciekawszych lokali rozrywkowych przedwojennego i powojennego Szczecina.

Aleksy Pawlak

Podobna sytuacja miała zresztą miejsce tam, gdzie pracowałem. Kilka miesięcy temu zmieniłem firmę, a ta z kolei zmieniła siedzibę wprowadzając się do nowo wybudowanego budynku u zbiegu ulic Wyzwolenia i Malczewskiego. Los chciał, że wylądowałem na ostatnim piętrze z widokiem na pozbawiony okien, ale stojący jeszcze budynek ZPO Dana. Nie mogłem przepuścić takiej okazji i choć widok na przyszłą budowę nie był do końca satysfakcjonujący to miałem wielką chęć spróbować zrealizować swoje plany. Pomysłem dosyć szybko zaraziłem kolegę z pokoju, który na drugi dzień przyniósł statyw i aparat. Zaczęło się grzebanie w poszukiwaniu oprogramowania, które będzie automatycznie robiło zdjęcie w określonym interwale kamerką internetową.

Stwierdziliśmy jednak, że technika poszła do przodu (standardem teraz jest obraz w rozdzielczości HD) i nie wypada pozostawać w tyle. Szybka decyzja, kupujemy aparat i uchwyt. To wyjaśnia dlaczego początek filmu jest w gorszej jakości. Niestety aparaty niższej klasy w większości nie mają wbudowanej funkcji samoczynnego robienia zdjęć w określonych odstępach czasu. Inny kolega podsunął nam jednak stronę, z której wynikało, że aparaty firmy Canon pozwalają wgrać alternatywne oprogramowanie, które zmienia prosty aparat w kombajn do robienia zdjęć. Migawka aparatu zrobiła w tym czasie około 30 000 pstryknięć (licznik został już trzy razy przekręcony). Projekt ten traktujemy jako próbę przed tym co nas czeka w ciągu najbliższych 3 lat. Mamy nadzieję, że budowa Nowej Dany ruszy jak najszybciej i uda nam się to zarejestrować.

Bartek (Lazi) i Jacek

Dzięki przeprowadzonym w roku 2010 w Mierzynie wykopaliskom archeologicznym wiemy, że pierwsze ślady osadnictwa na terenie dzisiejszego Mierzyna pochodzą z młodszej epoki kamienia, a więc sprzed blisko 7 000 lat. Początki znanego nam obecnie Mierzyna datuje się jednak na czasy zdecydowanie późniejsze – XI i XII wiek n.e. Pierwszą wzmiankę pisaną o istnieniu wsi o nazwie Möringen, znaleźć można w dokumencie z 1261 roku mówiącym o Ulrichu z Möringen – rycerzu na dworze księcia Barnima I. W tamtych czasach wieś była lennem biskupa kamieńskiego, a jej mieszkańcami byli głównie Sasi i Frankowie, którzy przybyli na te ziemie celem kolonizacji.

W roku 1305 biskup kamieński przekazał młyn w Mierzynie w lenno burmistrzowi Szczecina – Johanesowi Brackel. Jeszcze w XIV wieku wielokrotnie zmieniali się lennicy wsi, która przechodziła kolejno w ręce panów ziemskich von Wussow, Schadebacke, von Reberg. W 1397 roku Mierzyn został sprzedany zakonowi kartuzów („Łaski Pańskiej”) na Grabowie. 34 lata później ziemie te przeszły na własność biskupa Siegfrieda, aby po sekularyzacji w pierwszej połowie XVI wieku, stać się domeną książęcą.

Co ciekawe, w trakcie wojny 30-letniej (lata 1618 – 1648) cała osada została spalona, a jej ludność wymarła w wyniku zarazy. Wieś dość szybko jednak została odbudowana, aby przez kolejne lata ponownie stawać się miejscem wielu bitew. Nie wszyscy zdają sobie także sprawę z faktu, że w dniu 29 października 1806 roku, to właśnie w Mierzynie, w domu pastora został podpisany akt kapitulacji Szczecina kończący zmagania wojsk cesarza Napoleona Bonaparte z garnizonem pruskim stacjonującym w Szczecinie.

Warto wiedzieć, że właśnie we wspomnianym okresie, Mierzyn był jedną z większych wsi w okolicy Szczecina. Na początku XIX wieku we wsi znajdowało się bowiem 15 zagród chłopskich z dwoma zagrodnikami, szesnastoma chałupnikami i dwoma chałupnikami kościelnymi. We wsi znajdowała się również karczma, młyn oraz kościół parafialny z zagrodą plebańską złożoną z pastorówki, domu wdów, 3 stajni i stodoły.

Szybko rozwijająca się wieś już w roku 1862 liczyła łącznie 724 mieszkańców! Mierzyn składał się wtedy z 55 domów mieszkalnych oraz 93 budynków gospodarczych. W miejscowości działał wtedy wiatrak, a młodzież uczyła się w dwuklasowej szkole. Wybudowano także dom dla najuboższych mieszkańców. Co ciekawe wieś zamieszkiwało w tym czasie wielu rzemieślników, którzy zatrudnienie znajdowali głównie w Szczecinie.

Z tego okresu do dziś zachował się układ ruralistyczny wsi, który odzwierciedlał wtedy obecność we wsi różnych kategorii ludności chłopskiej. Do 1919 roku wieś należała do Królestwa Prus,  natomiast w okresie dwudziestolecia międzywojennego znajdowała się w granicach powiatu Randow, należącego do Rzeszy Niemieckiej. W 1939 roku, w wyniku tworzenia tzw. Wielkiego Szczecina (niem. Großstadt Stettin), włączono ją w obręb miasta. Po przejęciu Szczecina przez administrację polską Mierzyn ponownie został samodzielną wsią. Po wojnie nazwę zmieniono na Mierzęcino, a z czasem na Mierzyn.

Historia obecnie nam znanego Mierzyna sięga blisko tysiąca lat, w czasie których wieś wielokrotnie zmieniała właścicieli, a także była polem wielu znacznych bitew. Duża liczba starych mieszkańców Mierzyna, nie mówiąc już o tych nowych, nawet nie przypuszcza jak bogata i przy tym ciekawa jest historia miejsca, w którym przyszło im zamieszkać.

Tekst oparty na: W. Witek, C. Nowakowski, Skrócone Studium Ruralistyczne Gminy Dobra Szczecińska, Szczecin 1994 roku.

Zobacz portal poświęcony Mierzynowi – www.mierzyn24.pl.

Oprócz obcowania z nieokiełznaną przyrodą zamkniętą w rezerwatach, jak i tą bardziej cywilizowaną w ogrodzie dendrologicznym przewidziano także ognisko oraz konkursy z nagrodami.

Szczegółowe informacje o wydarzeniu:

• Data:  Niedziela, 28 sierpnia
• Miejsce startu i zakończenia: Pętla autobusowa linii 79 w Śmierdnicy
• ul. Pyrzycka / ul. Zadumana
• Godzina: 9:15 (zbiórka), 9:30 (wymarsz)
• Czas trwania:  maksymalnie 7 godzin (z postojami, ogniskiem i zabawą GPS).
• Dojazd: autobus linii 79 z Basenu Górniczego (odjazd 8:38)

W programie:

• dwa premierowe odcinki nowego cyklu „Podziemny Szczecin” (realizacja: Gosia Ochnicka i Wojtek Wysocki)
• najciekawsze materiały filmowe w zasobach portalu sedina.pl, w tym rarytas: najnowszy film sprzed 1945 r.

Filmy będzie można oglądać na dużym, rozstawionym na muzealnym dziedzińcu ekranie.

Organizatorzy projekcji: Kino Plenerowe Stowarzyszenia Twórców i producentów Sztuki – DZiEDZiNiEC – Muzeum Narodowego w Szczecinie oraz sedina.pl.

sedina.TV – Internetowa Telewizja Miłośników Dawnego Szczecina to internetowy kanał TV w atrakcyjny sposób prezentujący tematykę historyczną. W ramach projektu powstało już prawie 40 filmów, w tym 10-odcinkowy serial dokumentalny „Tajemnice Szczecina”. Projekt zdobył ogromną popularność, niektóre odcinki miały blisko pięciotysięczną widownię. Sedina.TV to też – oprócz własnych realizacji – emisja nieznanych, niesłusznie zapomnianych, a przede wszystkim niedostępnych filmów dokumentalnych poświęconych historii Szczecina.

Wszystkie filmy są dostępne w Internecie. „Podziemny Szczecin” będzie udostępniony dla internautów tuż po środowej premierze. Kolejne odcinki cyklu (w sumie będzie ich 10), w miarę powstawania, umieszczane będą w serwisie. sedina.TV.

Projekt sedina.tv powstaje dzięki wsparciu Miasta Szczecin.

Wycieczka odbędzie się 13 sierpnia 2011 r. (sobota).

Wyjazd ze Szczecina: godz.10:00. Przewidywany czas przejazdu: około sześciu godzin. Zgłoszenia przyjmowane są pod adresem wydawnictwo@walkowska.pl, w tytule maila należy wpisać „Wycieczka 13.08.” Miejscówka w autokarze kosztuje 15 złotych. Przejazd autobusem Tourismo należącym do Interglobus Tour. Sznur samochodów za wycieczkowym autokarem mile widziany! Jedziemy na wycieczkę, bierzemy książkę w teczkę! Dowiemy się, że okoliczne miejscowości ozdobiła każda epoka, a nawet …obca cywilizacja. Weź ze sobą bułki na miękko, jaja na twardo, oranżadę, kompas i szeleszczący ortalion.

„Zachodniopomorskie tajemnice” Michała Rembasa to zbiór 37 tekstów o miejscach niezwykłych i ciekawych, chociaż mało znanych. Książka ukazała się w lipcu 2011 r. nakładem oficyny Walkowska Wydawnictwo.

„Megalityczne budowle, zapomniane poniemieckie cmentarze, pamiątkowe głazy sprzed lat i tajemnicze ruiny… W zachodniopomorskich lasach, polach i położonych na uboczu wioskach ukryte są prawdziwe perełki, o których przewodniki wspominają nader pobieżnie lub zgoła milczą o nich. A szkoda, bo wiele z nich to fascynujące miejsca. Spośród miejsc, które zrobiły na mnie największe wrażenie wybrałem 37. I mam nadzieję, że niektórzy czytelnicy, gdy już tam trafią poczują to co i mi się tam zdarzało: dreszczyk ekscytacji” – napisał autor we wstępie. Jego ciekawość i ambicja każą mu pisać o miejscach w które tzw. masowy turysta jeszcze nie dotarł. Michał Rembas w dzieciństwie uwielbiał przygody Pana Samochodzika. I twierdzi, że gdyby bohater książek Zbigniewa Nienackiego istniał naprawdę, zapewne pokochałby nasze strony.

Michał Rembas – z wykształcenia historyk, z zawodu dziennikarz, z pasji podróżnik. Pasjonat starych cmentarzy i architektury. Współpracuje między innymi z „National Geographic”, „Gazetą Wyborczą”, „Aktualnościami Turystycznymi”, „Wędrowcem Zachodniopomorskim” oraz „Szczecinerem”. Współautor książek: „Nekropolie. Zabytkowe cmentarze wielokulturowej Polski”, „Dąbie. Prawobrzeże Wielkiego Szczecina”, „Jezioro Miedwie i Nizina Przyrzycka”, „Z archiwum Sz. Śladem szczecińskich historii niezwykłych XX wieku” (Cz. I i II).

Książka „Zachodniopomorskie tajemnice” dostępna jest w księgarni Zamkowa, szczecińskich salonach Empik.

Wycieczka odbędzie się 30 lipca 2011 r. (sobota)

Wyjazd ze Szczecina: godz. 10:00. Przewidywany czas przejazdu: około pięć godzin.

Zgłoszenia przyjmowane są pod adresem wydawnictwo@walkowska.pl do 25 lipca. W tytule maila należy wpisać „Wycieczka 30.07.” Miejscówka w autokarze kosztuje 15 złotych. Przejazd autobusem Tourismo należącym do Interglobus Tour. Sznur samochodów za wycieczkowym autokarem mile widziany!

Trasa: Sowno, Maszewo, Stargard Szczeciński oraz Krępcewo.

Niektóre z osobliwości na trasie: błazen Mikołaj, trzymający w ręku… kiełbasę, pamiątka po pielgrzymce w XVI w., pomnik Wielkiej Wojny z oknem w kształcie miecza, największy krzyż pokutny w Europie, ślady rodu Wedlów, groby megalityczne starsze od egipskich piramid, Lenin i Stalin w asyście czołgu i bombowców.

Jedziemy na wycieczkę, bierzemy książkę w teczkę! Dowiemy się, że okoliczne miejscowości ozdobiła każda epoka, a nawet… obca cywilizacja. Weźcie ze sobą bułki na miękko, jaja na twardo, oranżadę, kompas i szeleszczący ortalion.

Organizatorzy zaplanowali już drugą wycieczkę o podobnym charakterze, która odbędzie się 13 sierpnia 2011 roku (sobota). Szczegóły wkrótce.

Megalityczne budowle, zapomniane poniemieckie cmentarze, pamiątkowe głazy sprzed lat i tajemnicze ruiny… W zachodniopomorskich lasach, polach i położonych na uboczu wioskach ukryte są prawdziwe perełki, o których przewodniki wspominają nader pobieżnie lub zgoła milczą o nich. A szkoda, bo wiele z nich to fascynujące miejsca. Spośród miejsc, które zrobiły na mnie największe wrażenie wybrałem 37. I mam nadzieję, że niektórzy czytelnicy, gdy już tam trafią poczują to co i mi się tam zdarzało: dreszczyk ekscytacji.

Podstawowe informacje o wydarzeniu:

• Data: Niedziela, 12 czerwca 2011 r.
• Godzina: 9:30
• Miejsce startu:  Podjuchy, Dworzec PKP
• Miejsce zakończenia: Podjuchy Dworzec PKP (istnieje możliwość wyjścia w Zdrojach lub na os. Bukowym).
• Długość: 15 km
• Czas trwania: około 5 godzin.
• Dojazd:

1. autobus 55 z Basenu Górniczego (odjazd 9:06)
2. autobus 64 z Dąbia Osiedle (odjazd 9:15), z Krzyżówki Zdroje (odjazd 9:29)
3. autobus 61 z Placu Kościuszki (odjazd 9:01) do pętli Podjuchy, następnie przesiadka w 64 (odjazd 9:36)

W trakcie wycieczki przewidziane jest ognisko, zatem warto zabrać prowiant, nóż oraz wodę. Przyda się również długopis/ołówek i coś na komary. Psy prosimy zostawić w domu. Można zabrać pupila, ale przez cały czas trwania rajdu musi być zapięty na smyczy i w kagańcu.

W kwartale pomiędzy ulicami Małopolską [Augustrastraße] – Starzyńskiego [Behr-Negendank-straße] – Zygmunta Starego [Dohrnstraße] oraz placem Hołdu Pruskiego [Am Königstor] znajdowało się niegdyś kilka obiektów. Do dnia dzisiejszego przetrwał jedynie gmach Polizeipräsidium – obecna siedziba Komendy Wojewódzkiej Policji. W miejscu dawnego kina Urania powstała niedawno cerkiew prawosławna.

Historia dwóch kolejnych obiektów jest ściśle ze sobą powiązana. Pod adresem Augustrastraße 48 od drugiej połowy XIX wieku znajdował się Dom Koncertowy [Konzerthaus], który bezpośrednio przylegał do wspomnianego powyżej Polizeipräsidium. Budynek Domu Koncertowego ukończono w 1884 roku, w okresie międzywojennym (1924/1925) gmach został przebudowany, zyskując półkoliste zakończenie skrzydła. Bezpośrednio za tym obiektem, w stronę ulicy Zygmunta Starego [Dohrnstraße] ciągnął się natomiast po sporej części całego kwartału ogród. Fragment mapy z 1936 roku pozwala dokładnie przyjrzeć się ówczesnej zabudowie:

Na ostatnio „pozyskanym” przez portal sedina.pl planie z 1938 roku widać dokładnie zasięg ówczesnego ogrodu, położonego za Konzerthausem:

W bezpośrednim sąsiedztwie Domu Koncertowego, powstała na tym zielonym obszarze restauracja o wymownie brzmiącej nazwie „Konzerthaus-Garten”. Pomiędzy drzewami umieszczono stoliki dla gości, nieopodal znajdowały się także niewielkie budynki restauracji. Zachowane zdjęcia ukazują w pełnej krasie sporej wielkości plener. Do restauracji, praktycznie prosto z Domu Koncertowego, prowadziły szerokie schodki w górę. Po pokonaniu kilku stopniu wchodziło się na teren ogrodu. Przedłużeniem schodów była prosta, długa ścieżka, po bokach której przygotowano miejsca dla klientów.

Oba obiekty funkcjonowały do drugiej wojny światowej. W nocy 16/17 sierpnia 1944 roku w wyniku alianckich nalotów poważnie uszkodzono (w około 70%) gmach Konzerthausu. Po zakończeniu działań zbrojnych, już w polskim Szczecinie, pojawiły się plany odbudowy obiektu. Mimo zaawansowanych rozmów ostatecznie do tego nie doszło, a powojenną ruinę rozebrano w 1962 roku. Przez wiele lat miejsce to służyło jako parking dla samochodów. Zlikwidowano go dopiero niedawno, w związku z planowaną inwestycją.

Co zrozumiałe, po 1945 roku nikt nie myślał o reaktywacji restauracji, funkcjonującej przed  wojną w bezpośrednim sąsiedztwie Domu Koncertowego. Do czasów współczesnych  przetrwały jednak relikty tego zapomnianego miejsca, które prawdopodobnie znikną wraz z budową nowej filharmonii. Najbardziej widoczne są centralne schody, prowadzące niegdyś do ogrodów, uwiecznione także na zdjęciu z czasów niemieckich (patrz powyżej).

Rekonesans po pełnym butelek oraz pozostałych śmieci obszarze pozwala odkryć inne ślady z przeszłości. Wyraźnie wyłania się m.in. niewielkie wzniesienie terenu, mała skarpa, na której znajdowała się dawniej restauracja. W pobliżu ściany gmachu Komendy Wojewódzkiej Polski pojawia się kolejny relikt. Drugie schody, tym razem o wiele skromniejsze, ale także prowadzące do dawnego ogrodu (kilka stopni w górę). Zaraz przy nich, pomiędzy licznymi odpadami, łatwo można natrafić na pojedyncze cegły, zapewne pozostałości po rozbiórce Konzerthausu… Wydaje się, iż hipoteza, że po drugiej stronie, zaraz przy placu Hołdu Pruskiego [Am Königstor], istniały niegdyś trzecie schody, bliźniacze do opisanych powyżej (przy KWP), nie jest bezpodstawna.

Nowa filharmonia ma niejako nawiązywać do tradycji koncertowej tego kwartału. Powstaje wszak w tym samym miejscu, gdzie wybudowano niegdyś Konzerthaus. Projekt „bryły” nie nawiązuje w żaden sposób do dawnego obiektu, a na temat estetyki przyszłego gmachu wypowiadano się już niejednokrotnie na wielu forach (także na portalu sedina). Restauracja, której ostatnie relikty znikną niedługo z powierzchni ziemi nie przykuwała specjalnej uwagi. Warto jednak pamiętać, iż przed wojną za ówczesnym Domem Koncertowym, w ogrodzie, znajdowała się niegdyś spora restauracja ze stolikami na otwartym powietrzu, do której prowadziły szerokie schody pośrodku oraz nieco mniejsze po boku/bokach.

Zapraszam do obejrzenia galerii. Wszystkie zdjęcie zostały wykonane 20 marca 2011 roku [hiperłącze].

Jan Skolimowski [Stau]

Gabinet Wojewody Zachodniopomorskiego znajduje się dziś na pierwszym piętrze Urzędu Wojewódzkiego w pokoju 104. http://www.odkryj.szczecin.pl/gabinet_wojewody/ Nie zawsze tak jednak było. Pierwszy gabinet prezydenta ówczesnej rejencji pruskiej, znajdował się obok sali rycerskiej. Dziś w tym miejscu urzęduje Dyrektor Generalna. Współcześni wojewodowie, czy jak nazywano ich wcześniej – przewodniczący wojewódzkiej rady nadzorczej, urzędowali już w gabinecie, który dziś wirtualnie zwiedzamy.

Przekraczając próg gabinetu od razu rzuca się nam w oczy jego starodawny wystrój. Wszystkie meble znajdujące się w tym pomieszczeniu, to oryginalne meble gdańskie. Na fotelu wojewody wyryta jest łacińska inskrypcja, identyczna jak ta znajdująca się na herbie Gdańska: „Nec Tempere, Nec Timide”, co oznacza „bez zuchwałości, ale i bez lęku”. Wojewoda nie używa tego fotela, stoi on pod ścianą i służy raczej ozdobie. Przy biurku stoi z pewnością dużo wygodniejszy skórzany fotel. Oryginalna, czyli stuletnia, jest również drewniana boazeria płycinowa na ścianach.

Wojewoda siedzący przy biurku widzi przed sobą wejście do gabinetu, oraz okrągły stół, przy którym toczą się rozmowy i przyjmowani są goście. Na ścianie naprzeciwko biurka wisi obraz „Wypływające kutry” Hansa Rittera von Petersena wypożyczony z Muzeum Narodowego. Również kirys i szabla wiszące za biurkiem obok godła, są własnością Muzeum. Urząd otrzymał je od Muzeum Narodowego w ramach wdzięczności za podarowanie obrazu pejzażu górskiego, który dawno temu był w posiadaniu Muzeum, a w toku historii znalazł się w Urzędzie.

Obok biurka stoi również gitara basowa wraz z wzmacniaczem. Obecny wojewoda – Marcin Zydorowicz –  jest bowiem znany z zamiłowania do muzyki rockowej. Spoglądając w okno widzimy Odrę i Wały Chrobrego. Gabinet Wojewody i jego balkon wychodzą na wschodnią stronę miasta.

Za biurkiem wojewody, na końcu gabinetu znajdują się kolejne drzwi. Prowadzą one na zaplecze. Gabinet Wojewody tworzy właściwie cały kompleks, w skład, którego prócz właściwego gabinetu i sekretariatu do niego prowadzącego, znajdują się pomieszczenia zapleczowe. Jedno ze stołem konferencyjnym i sprzętem umożliwiającym przeprowadzenie telekonferencji z Warszawą. Drugie z aneksem kuchennym, w którym przygotowywane są posiłki dla gości Wojewody.