Wyjścia będą odbywać się w spokojnym tempie i skierowane są także do rodziców, którzy chcą pokazać dzieciom las, a sami nie mają pomysłu jak to zrobić. Niedzielne spacery mają trwać około 2 godzin po trasie liczącej nie więcej niż 6 km. Przewodnicy z Klubu Kniejołaza oprowadzać będą po Puszczy Bukowej opowiadając przy tym o okolicy. Każde wyjście będzie prowadzone inną trasą o różnej tematyce (historycznej, przyrodniczej, krajoznawczej). Podczas wycieczki przeprowadzone zostaną konkursy z nagrodami.

Jak zapewniają organizatorzy spacery odbywać się będą w każdą niedzielę, bez względu na pogodę i ilość chętnych. Poniżej plan wypraw:

• W maju i czerwcu start przewidziano z osiedla Bukowego. W planach podziwianie doliny potoków wciętej między strome wzgórza, majestatycznych buków porastających zbocza oraz malowniczych pejzaży
• W lipcu początek wyprawy w okolicach jeziora Szmaragdowego. W planach zwiedzanie pozostałości kopalni kredy, poznanie historii jeziora i okolic, także tych jej fragmentów, które nie są powszechnie znane
• W sierpniu start w Podjuchach. W planach przekroczenie wiaduktu przy ulicy Smoczej, zagłębienie się w zielone leśne ostępy, poznanie tajemniczych mostów donikąd i ciekawych kamieni granicznych z XVIII wieku
• We wrześniu powrót na os. Bukowe na najciekawsze trasy z wiosny

Informacje o najbliższym spacerze:

• trasa: „Gęsia Szyja”
• termin: 27 maja 2012 (niedziela)
• start: os. Bukowe – pętla autobusowa
• zbiórka: 9:50. Wymarsz: 10:00
• przebieg: Dęby Krzywoustego – Gęsia Szyja – Droga Górska (kapliczka) – Brama Czwójdzińskiego – Droga Dolinna – Droga Grońskiego

Wiadomości na temat kolejnych spacerów oraz inne informacje o całej inicjatywie dostępne są na stronie internetowej organizatorów www.bukowa.szczecin.pl.

Warszewo, niegdyś wieś klasztorna, notowana była już w XIII w. i należała do klasztoru cysterek szczecińskich. Ta północna dzielnica, mimo iż oszczędzona w trakcie wojny, zniszczała pod wpływem lat. Układ ulic i oryginalna zabudowa pozostają niezmienne od 700 lat. Warszewo przez wieki zachowało podmiejski charakter, zaś wokół dzielnicy powstają nowe osiedla. Na skwerze w roku 1934 powstała niezwykła ozdoba przedwojennego Warszewa – Słonik, nieoficjalny symbol dzielnicy, zaprojektowany przez niemieckiego artystę Kurta Schwerdtfegera. Pierwotnie rzeźba-fontanna, stała pośrodku niewielkiego oczka wodnego (obecnie zieleniec). Woda tryskała z ustawionej na sztorc trąby słonia, spływając po jego grzbiecie, niemalże wytyczając trasę z góry Warszewa do centrum Szczecina.

Na Warszewie odnaleźć możemy liczne głazy narzutowe, z którymi związana jest „diabelska” legenda, kościół należący niegdyś do Fundacji Mariańskiej oraz stary cmentarz z małym lapidarium.

Schodząc lub zjeżdżając rowerem w dół dzisiejszą ul. Duńską, dochodzimy styku Warszewa, miejsca niegdyś nazywanego Rollerberg (Stoki). Są to tereny na poziomie obecnego parkingu sklepu Netto skąd rozpościerają się cudowne widoki, coraz bardziej doceniane wieczorami oraz przy okazji noworocznych fajerwerków. Idealne miejsce na zbudowanie w przyszłości wieży widokowej. Na tejże granicy powstawały cegielnie i wypalarnie gliny, z której na miejscu tworzono cegłę do budowany miasta w okresie do I wojny światowej. Na samych stokach – cegielni było kilka, w okolicy – kilkanaście. Po nich zostały stawy odkrywkowe i oczka wodne. Ceniona była również woda stąd spływająca, która  w naturalny sposób zasilała miasto. Potoki ze wzgórz Warszewskich płynęły do miasta, gdzie pojono konie. Warszewiec i Osówka to strumyki, które dziś tworzą parkową Rusałkę.

Podążając dalej  z Warszewskiej góry mijamy ceglany budynek byłej rzeźni miejskiej, będącej wyrazem funkcjonalizmu i ekspresjonizmu projektu Wilhelma Würffela z lat 1928-29, obecna siedziba Społem. Na pobliskim skwerze po wojnie zatrzymywały się tabory cygańskie. Nie sposób pomiąć również nieistniejącego już zakładu, na rogu Niemcewicza i Krasińskiego, który rozsławił Szczecin. Była to fabryka Bernarda Stoewera, w której produkowano maszyny do szycia, pisania i rowery. W tym też miejscu powstała pierwsza trasa tramwajowa w 1879 r. Warto tu wspomnieć o otwartym niedawno w okolicy Muzeum Techniki i Komunikacji.

Architektów do dziś zachwycają rozwiązania urbanistyczne Niebuszewa, choć nie była to dzielnica bogaczy, tylko robotniczej biedoty. Obraz ten próbowano zmienić, projektując ul. Słowackiego: piękne kamienice z przedogródkami, przestronnymi mieszkaniami z widokiem na park i jezioro. Jeszcze dziś, wiele lat po wojnie, uroda tego miejsca pozostaje widoczna, mimo dewastacji obejmującej niestety niemal cały obszar dzielnicy.

Ponad 100 lat temu powstało w Szczecinie stowarzyszenie na rzecz ścieżek rowerowych, które liczyło 7 tys. osób, w tym również architekta Wilhelma Meyera. Do dziś na ul. Krasińskiego nadal możemy znaleźć fragmenty najstarszej trasy rowerowej (fot. Karolina Głowińska)

Podążając dalej Aleją Wyzwolenia, mijając budynek byłej Szkoły Rzemiosł Artystycznych, dawnego zakładu odzieżowego Dana i pomnika Wdzięczności dla Armii Radzieckiej docieramy do kresu naszej podróży, pod pazury orła białego, górującego niegdyś nad gryfami pomorskimi, żółwiami i jaszczurkami, umieszczonego na barokowej fontannie z roku 1732, stanowiącej główną ozdobę dawnego rynku Końskiego.

Polecenie wybudowania fontanny i wodociągu wydał w roku 1728 sam Król Fryderyk Wilhelm I, wysyłając w tym celu majstrów działających w Berlinie. Projektem budowy rurociągu grawitacyjnego ze źródeł na Warszewie zlecono po jego śmierci Valentinowi Nordheimowi, budową zaś zajął się szwajcar Abracham Dudendorf. Fontanna zaprojektowana została przez berlińskiego architekta Johanna Friedricha Graëla, wykonana z piaskowca przez rzeźbiarza Hohana Conrado Kocha oraz mistrza kamieniarskiego Angerera. Fontana pierwotnie stała na miejscu obecnego Polmozbytu. Dopiero w roku 1866 została przesunięta na obecne siedlisko i przyłączona do sieci miejskiej, by do dnia dzisiejszego cieszyć oko mieszkańców i turystów.

Przemek Głowa

Na postumencie widnieje data 1903, jest to jednak wynik zniszczenia, w trakcie którego w pierwotnej dacie odpadła ostatnia cyfra 4, zaś ozdobne koło pomiędzy znakami mylnie uznano za liczbę zero falsyfikując jednocześnie moment powstania Słonika (fot. Karolina Głowińska)

Tekst ukazał się w magazynie SIC! [#02] 12/2010. Cały numer do pobrania na stronie internetowej magazynu – tutaj link.

Wydarzenie, które zaplanowano na 14 kwietnia (sobota) to kontynuacja wędrówki, która odbyła się 17 i 31 marca. Wówczas  przedstawione zostały dzieje m.in.  istniejących i nieistniejących już świątyń: św. Mikołaja, św. Wojciecha oraz św. Jana Ewangelisty. Tym razem przewidziano w programie katedrę św. Jakuba, kościół św. Piotra i Pawła oraz pozostałości po kościele Mariackim.

Całość zakończy się skromnym poczęstunkiem w restauracji „Na Mariackiej”. W przypadku opadów deszczu – wędrówka zostanie przełożona o 2 godziny, a uczestnicy telefonicznie powiadomieni o tym fakcie.

Informacje o wydarzeniu:

• termin wycieczki – 14 kwietnia (sobota), początek o godzinie 10:00
• czas trwania – około 3 godziny
• przewodnik miejski – Grzegorz Kruszewski
• koszt wycieczki – 25 zł od osoby (w tym poczęstunek)
• rezerwacja – www.poszczecinie.pl (liczba miejsc ograniczona)

kościół Mariacki i Domki Profesorskie

Mikołaj
Wojciech
Jan Ewangelisty

[http://www.24kurier.pl/W-Kurierze/Rudera-sprzedana-na-dlugi]

Ryc. 1. Mariacka 6-8 (fot. Jan Iwańczuk, luty 2012)

Ryc. 2. Budynek muzyków kościelnych (Kl. Domstraße Nr. 6) oraz Fundacji Jageteufla (Kl. Domstraße Nr. 5) [Mariacka], wg rysunku z 1734 r. [w:] BSt NF XXIII, 1920, ryc. 48

Wybudowany w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku biurowiec posadowiono na istniejących tu do 1945 roku pięciu parcelach (Kleine Domstraße 5, 6, 7, 8 i 9 [ulica Mariacka]). W jaki sposób budynek Nr. 6-8 udało się wcisnąć pomiędzy budynki o numeracji Mariacka 4 i Mariacka 10, jednocześnie gubiąc po drodze numerację 5 i 9, nie udało się ustalić. Teren, na którym go wybudowano, jeszcze w pierwszej połowie XIII wieku należał do księcia Barnima I. Po zburzeniu w 1249 r. istniejącego w tym miejscu książęcego grodu i podgrodzia został przekazany miastu. W roku 1263 rozpoczęto tu budowę kolegiaty Mariackiej, a w 1277 r. do istniejących od 1237 dwóch szczecińskich parafii kościelnych św. Jakuba i św. Piotra, doszła nowa parafia, Mariacka. Jak było to wówczas w zwyczaju obszar ten oczywiście wyłączono spod jurysdykcji miejskiej. Powstała w ten sposób tzw. wolna enklawa kościelna (St. Marien Kirchen Freiheit), a położone na nim nieruchomości weszły w skład fundacji Mariackiej (Marienstift). Enklawa nie obejmowała jednak w całości wszystkich parceli wchodzących w skład parafii, gdyż pomiędzy rokiem 1249 a 1263 część z nich była już w rękach prywatnych. Według wspomnianej przez C. Fredricha (1920, s. 55) ugody księcia Filipa II z miastem, zawartej w 1612 roku, obszar wolnej enklawy kościelnej Fundacji Mariackiej obejmował również grunty przy ulicy Mariackiej 5, 6 i 7.

Budynek Nr. 5 należący do Fundacji Jageteufela (Jageteuffelsche Kollegium), zwany również Kolegium Mariackim, położony był naprzeciw kościoła Mariackiego. Fundację założył Otto Jageteufel, radny miejski w 1382 roku, burmistrz Szczecina w latach 1387-1412. Według Friedeborna rajcą był w 1370 r., a burmistrzem od 1384 (1613, ks. II, s.170). Jageteufel zapisał w testamencie z 1399 roku pewną kwotę na utrzymanie domu i naukę dla 24 biednych chłopców, sierot i podrzutków. Fundacja weszła w życie zaraz po jego śmierci (9.09.1412), a jej siedziba początkowo mieściła się, jak głosi długoletnia tradycja, w domu Jageteufla położonym przy północnej stronie Rynku Końskiego, zwanej „by dem bouensten stattkeller” (Przy Górnej Piwnicy Miejskiej, dzisiaj Koński Kierat Nr. 13). Jeszcze w XVI wieku w księgach miejskich był on określany nazwą „Jageteufels-Collegien-Haus”.

W dniu 14 stycznia 1469 roku rycerz Dinnies von der Osten (1414-1477), zwany „Mądrym Rycerzem”, a także „Białym Rycerzem”, podarował wychowankom kolegium dom z ogrodem przy ulicy Kleine Domstraße Nr. 5 [Mariacka] po swoim zmarłym synu imieniem Hans, położony obok wikarówki kościoła Mariackiego (Wehrmann, 1899, s. 20). W zamian żacy zostali zobowiązani do codziennego wykonania pieśni pochwalnej oraz modlitwy poobiednej za duszę syna Hansa i jego matki, Anny von Brüsewitz, pierwszej żony Dinniesa von der Osten, zmarłych w 1468 r.

Carl Fredrich opisując budynek wikarówki kościoła Mariackiego wspomina o studni położonej na granicy działki z Nr. 5, która była przedmiotem wielokrotnego sporu, co wg niego znalazło odbicie w oryginalnym dokumencie z roku 1586 i licznych odpisach (Friedrich, 120, s. 44). Biorąc pod uwagę fakt przestawienia numeracji poszczególnych parceli w katastrze szwedzkim z 1706 roku, czego nie uwzględnił Fredrich, studnia ta rzeczywiście usytuowana była pomiędzy parcelami Nr. 5 i 6, co widać na załączonym do katastru szkicu (Kwartał Mühlenviertel, Rząd budynków Bg [wg:] LAGw, Rep. 6a, Bd 68, s. 540-541). Zmiany w szkolnictwie po wprowadzeniu reformacji nie objęły kolegium, przeprowadzono jedynie jego reorganizację, wiążąc go ściśle ze szkołą miejską. Dom w 1774 r. został przebudowany i po ponad 400 latach, po przeniesieniu kolegium w 1882 roku do nowego budynku przy ulicy Kurfürstenstraße Nr. 9 [Kopernika], został nabyty przez dworskiego dostawcę win Oswalda Niera, który w latach 1864- 1901 prowadził tu winiarnię oraz skład win (Aux Caves de France).

Do fundacji należał również położony obok dom Nr. 6, a właściwie, biorąc pod uwagę rozmiary, buda. Początkowo mieli tu ciasne kwatery członkowie kapituły Mariackiej, potem muzycy kościelni, m.in. flecista Zeumer, a w latach 1716-44 flecista Ramnitz. Na podwórzu spis katastralny z 1706 roku wymieniał małą stajnię, nad którą położone były również pomieszczenia mieszkalne. Życzenie zarządców fundacji Jageteufla z 1732 roku, by przy przebudowie ich starej siedziby dołączyć stojący obok dom Nr. 6 (czemu zawdzięczamy rysunek z 1734 r.), nie spełniło się. Podobnie zresztą jak sam zamiar fundacji Mariackiej odnowienia grożącego zawaleniem budynku w 1746 r. W 1747 w wyniku licytacji dom stał się własnością mistrza szklarskiego Sommera za sumę 251 talarów. Od tej pory pozostawał w rękach prywatnych.

Ryc. 3. Rzut poziomy biurowca Mariacka 6-8 na szkicu z 1706 roku

Obszar, na którym pod koniec XIII wieku powstała parafia Mariacka, był od 1249 roku przedmiotem sporu pomiędzy parafią św. Piotra a św. Jakuba, spotęgowany dodatkowo faktem założenia przez Barnima I kapituły na 12 kanoników przy kościele św. Piotra. Spór o granice parafii w średniowiecznym Szczecinie prowadzony był zresztą przez wiele lat i praktycznie nigdy nie został zażegnany. W średniowiecznym Szczecinie istniało co najmniej kilka szkół, a oprócz nich także dwa kolegia, przy kościele św. Ottona i opisane tu kolegium Jageteufla. Ich wychowankowie pobierali naukę prawdopodobnie w szkole kapituły katedralnej Najświętszej Marii Panny lub w szkole miejskiej przy kościele św. Jakuba. Prowizorzy kapituły kościoła Mariackiego w imię średniowiecznej zasady o supremacji Kościoła usiłowali podporządkować sobie także całe szkolnictwo szczecińskie. Dotyczyło to również konkurencyjnej, nieposłusznej im szkoły przy parafii św. Jakuba, która rozpoczęła działalność w 1391 roku (Wehrmann, 1887, s. 93-94). Spór o tą ostatnią trwał przez kilkadziesiąt lat. W wyniku nacisku prowizorów NMP szkołę przy kościele św. Jakuba zamknięto w 1469, ale prawdopodobnie jeszcze przed reformacją została ponownie otwarta. Berghaus (1875, s. 180) podaje informację, że księga miejska z XV wieku wymienia obok cmentarza kościoła św. Jakuba przy narożnym budynku Papenstraße „starą szkołę” (de olde scholie), a wyciąg z tzw. „Ksiąg Kościelnych” (Geistliche Bücher) z 1485 roku wymienia obok domu Henninga Gercke (Breitestraße Nr. 51) zabudowania położone przy cmentarzu obok narożnego budynku „gdzie miała swoją siedzibę szkoła łacińska” (da de vergangene latinische schole plach in to wesen). Według mnie chodzi tu o dwa budynki pod jednym dachem noszące od 1540 nazwę szkoły rady miejskiej, przeniesionej ok. 1550 r. do zabudowań po byłym klasztorze Karmelitów (Mönchenstraße 32-33). Zabudowania po „de olde scholie” (Jakobikirchhof 1-2), zostały rozebrane w 1863 roku.

Autor wspomnianego na początku artykułu wspomina o pojawieniu się przy ulicy Mariackiej tajemniczej spółki „Katedra Deweloper”. Czyżby właściciele tej spółki chcieli tą drogą naprawić niesłuszny wyrok historii i jednocześnie przywrócić ulicy Mariackiej staromiejskie oblicze…

Korzystałem z:

• P. Friedeborn, Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern. Sampt einem Memorial unnd Ausszuge [...] Geschichten, Handlungen und Vertraegen, welche sich von Zeit angenommenen Christenthumbs, [...] fuenff hundert Jahren, [...] begeben [...] auch ein General Beschreibung des gantzen Pommerlandes: fuerstliche Stammlini der Hertzogen von Pommern, und fuersten zu Ruegen, in 4. Taffeln abgetheilet [...]. Gedruckt zu Alten Stettin 1613.
• F. Thiede, Chronik der Stadt Stettin, bearbeitet nach Urkunden und den bewährten historischen Nachrichten. Stettin 1849.
• H. Berghaus, Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern : topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin-Writzen/O 1875. Th. 2,Bd. 8.
• M. Wehrmann, Geschichte der St. Jakobikirche in Stettin bis zur Reformation. Stettin 1887.
• M. Wehrmann, Geschichte des Jageteufelschen Collegiums in Stettin. 1399-1899. BSt NF Bd. III, Stettin 1899.
• M. Wehrmann, Geschichte der Stadt Stettin. Stettin 1911.
• C. Fredrich, Die ehemalige Marienkirche in Stettin und ihr Besitz, T. 1, BSt NF Bd. XXI, Stettin 1918.
• C. Fredrich, Die ehemalige Marienkirche in Stettin und ihr Besitz, T. 2, BSt NF Bd. XXIII, Stettin 1920.
• Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Lemcke H., zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich, Stettin Leon Sauniers Buchhandlung 1926.
• C. Fredrich, Die Baugeschichte Stettins unter König Friedrich Wilhelm I, BSt NF Bd. XXXI, Stettin 1929.
• Matrikelkarten der Landesaufnahme von Schwedisch-Pommern 1692-1709
  [http://greif.uni-greifswald.de/geogreif/?p=4552&coll_id=71]
• Dzieje Szczecina, t. II, Wiek X – 1805, red. G. Labuda, Warszawa Poznań 1985.
• Encyklopedia Szczecina, Szczecin, Uniwersytet Szczeciński, Instytut Historii, Zakład Historii Pomorza Zachodniego, 1999, t. I, A-O, 2003.

© Jan [Schulz] Iwańczuk • Szczecin, 2.04.2012

Świątynie w zamierzchłych czasach pełniły rozmaite funkcje. Gdy miasto nie posiadało jeszcze ratusza to spotkania rajców odbywały się właśnie w obiektach sakralnych, a wieża kościelna, jako najwyższa budowla miasta, stanowiła punkt obserwacyjny przed ewentualnymi zagrożeniami zewnętrznymi. Wielkość oraz bogactwo wyposażenia świadczyły o zamożności i prestiżu fundatorów (np. księcia lub grupy mieszczan). Często nawet w obrębie jednego miasta poszczególne świątynie „konkurowały”, by swoją świetnością podkreślić dominację i ważniejszą rolę.

W średniowieczu, gdy bramy miasta były już zamknięte, przybysze, wędrowcy, “turyści” mogli schronić się w kościołach. Ich drzwi były otwarte, a gospodarze gościnni. – My ponad pięć wieków później inicjujemy cykl wycieczek „Po Szczecinie”, ruszając śladami dawnych kościołów miejskich - wyjaśnia Grzegorz Kruszewski, przewodnik miejski, odpowiedzialny za program wycieczek „Po Szczecinie”.

W naszym mieście w średniowieczu istniały kościoły, którym patronowali między innymi tacy święci jak: Mikołaj, Katarzyna, Otton, Jerzy, Wojciech, Gertruda. Każda z tych budowli miała swoją osobną opowieść, po każdej z nich zachowały się jakieś ślady, choć czasami już tylko na starych planach miasta lub w podaniach.

W XXI wieku przyglądać się możemy już tylko trzem niemym świadkom dziejów Szczecina. To oczywiście kościoły św. Piotra i Pawła, św. Jakuba (obecna katedra), które jednak od czasu powstania mocno zmieniły swój wygląd. Odmienne losy spotykały gmach kościoła św. Jana. Ten w niezmienionej niemal formie przetrwał od czasów budowy do dnia dzisiejszego. Nie zawsze przy tym pełnił funkcje sakralne i kilkakrotnie chyba tylko „cudem” nie uległ całkowitemu zniszczeniu.

Informacje o wydarzeniu:

• termin wycieczki – 31 marca (sobota), początek o godzinie 10:00
• czas trwania – około 3 godziny
• przewodnik miejski – Grzegorz Kruszewski
• koszt wycieczki – 15 zł od osoby
• rezerwacja – www.poszczecinie.pl (liczba miejsc ograniczona)

Dla aktywnych czytelników przygotowano konkursy, w których będzie można wygrać książki i gadżety związane ze Szczecinem.

Filmy zostały nagrane przez mieszkańców Jeseritz, którzy odwiedzili swoje rodzinne tereny po wojnie. – Musieli je opuścić, gdy byli dziećmi, nastolatkami… Mocno się zaprzyjaźniliśmy, pomagali nam chętnie w tych trudnych czasach. Mieszkańcy Jeseritz cieszą się, gdy mówimy o ich rodzinnych stronach, bo zajmują one nadal najważniejsze miejsce w ich sercach. Ogromny sentyment do tych stron sprawił, że posiadają spory materiał zdjęciowo-filmowy ukazujący nasze dzielnice. Nadal chętnie wracają do Jezierzyc, mam więc nadzieję, że w lecie przywiozą kolejne filmy z lat 80-tych, o które się staram – wyjaśnia Janusz Plikus (JANUSZ242), który zdobył i udostępnił nam cenne źródła.

Pierwszy materiał przedstawia Zamek Książąt Pomorskich z 1980 roku, kiedy na ukończeniu była ostatnia faza powojennej odbudowy. Prace przy dawnej rezydencji Gryfitów prowadzono w kilku etapach, począwszy od końca lat czterdziestych XX wieku, gdy zabezpieczono mury zamkowe. W latach 1958-1960 zrekonstruowano skrzydło północne, w 1961-1965 skrzydło wschodnie, w 1971-1976 skrzydło zachodnie, a w latach 1972-1980 skrzydło południowe. Na filmie z 1980 roku widać jeszcze rusztowania w dolnych partiach ostatniej z wyżej wymienionych części obiektu.

Autorzy materiału uchwycili także niecodzienny obrazek. Obok stojących w pobliżu “armatek” ludzi widać… zaparkowany samochód (fiat).  Oprócz widoków “Międzyodrza” uwieczniony został również nieistniejący dziś Hotel Arkona.

Dwa pozostałe filmiki ukazują Płonię i Jezierzyce z 1979 i 1980 roku. – Jezierzyce to charakterystyczny klimat, stare domy (niektóre mają już ponad 130 lat), dużo zieleni – aktualnie bardzo się zmieniły. Utwardzono drogi, odmalowano i wyremontowano wiele domów. Powstało sporo nowych domów w miejscach, w których na filmie są wyłącznie pola, łąki…. Ogromna różnica w wyglądzie dzielnicy, choć nadal Jezierzyce nie odzyskały wcześniejszego znaczenia dla mieszkańców Szczecina, a szkoda – tłumaczy JANUSZ242. W przypadku wspomnianej dzielnicy jest to druga część materiału. Pierwszą można oglądnąć klikając na ten link.

Film – Zamek Książąt Pomorskich (1980):

Filmy – Jezierzyce (1979 cz.2) i Płonia (1980):

Filmy zostały udostępnione na portalu sedina.pl dzięki uprzejmości Janusza Plikusa (JANUSZ242). Więcej materiałów znajduje się na witrynach:

• http://jezierzyce242.blogspot.com
• http://www.youtube.com/user/JEZIERZYCE242

Świątynie w zamierzchłych czasach pełniły rozmaite funkcje. Gdy miasto nie posiadało jeszcze ratusza to spotkania rajców odbywały się właśnie w obiektach sakralnych, a wieża kościelna, jako najwyższa budowla miasta, stanowiła punkt obserwacyjny przed ewentualnymi zagrożeniami zewnętrznymi. Wielkość oraz bogactwo wyposażenia świadczyły o zamożności i prestiżu fundatorów (np. księcia lub grupy mieszczan). Często nawet w obrębie jednego miasta poszczególne świątynie „konkurowały”, by swoją świetnością podkreślić dominację i ważniejszą rolę.

W średniowieczu, gdy bramy miasta były już zamknięte, przybysze, wędrowcy, “turyści” mogli schronić się w kościołach. Ich drzwi były otwarte, a gospodarze gościnni. – My ponad pięć wieków później inicjujemy cykl wycieczek „Po Szczecinie”, ruszając śladami dawnych kościołów miejskich - wyjaśnia Grzegorz Kruszewski, przewodnik miejski, odpowiedzialny za program wycieczek „Po Szczecinie”.

W naszym mieście w średniowieczu istniały kościoły, którym patronowali między innymi tacy święci jak: Mikołaj, Katarzyna, Otton, Jerzy, Wojciech, Gertruda. Każda z tych budowli miała swoją osobną opowieść, po każdej z nich zachowały się jakieś ślady, choć czasami już tylko na starych planach miasta lub w podaniach.

W XXI wieku przyglądać się możemy już tylko trzem niemym świadkom dziejów Szczecina. To oczywiście kościoły św. Piotra i Pawła, św. Jakuba (obecna katedra), które jednak od czasu powstania mocno zmieniły swój wygląd. Odmienne losy spotykały gmach kościoła św. Jana. Ten w niezmienionej niemal formie przetrwał od czasów budowy do dnia dzisiejszego. Nie zawsze przy tym pełnił funkcje sakralne i kilkakrotnie chyba tylko „cudem” nie uległ całkowitemu zniszczeniu.

Informacje o wydarzeniu:

• termin wycieczki – 17 marca (sobota), początek o godzinie 10:00
• czas trwania – około 3 godziny
• przewodnik miejski – Grzegorz Kruszewski
• koszt wycieczki – 15 zł od osoby
• rezerwacja – www.poszczecinie.pl (liczba miejsc ograniczona)

Dla aktywnych czytelników przygotowano konkursy, w których będzie można wygrać książki i gadżety związane ze Szczecinem.

Całość otrzymał oraz udostępnił nam JANUSZ242 z Jezierzyc (serdecznie dziękujemy). Wśród rewelacyjnych zdjęć prawobrzeża (można je zobaczyć po zalogowaniu się na portal prawobrzeze.eu) znalazło się też kilka fotografii centrum Szczecina, które prezentujemy poniżej. Szczególnie polecamy także filmy wykonane w 1979 roku w Jezierzycach, Kołbaczu i Starym Czarnowie. Jak informuje JANUSZ242 wkrótce pojawi się więcej tego typu materiałów.

Zdjęcia ze śródmieścia Szczecina (1975 rok):

Filmy z Jezierzyc, Starego Czarnowa i Kołbacza (1979):

Wszystkie filmy pochodzą z kanału http://www.youtube.com/JEZIERZYCE242

Monografia składa się z 92 stron, na których umieszczono m.in. obszerną fotokronikę, wspomnienia ludzi związanych z “Pinokiem” oraz przede wszystkim przekrój historyczny – swoiste podsumowanie dotychczasowej działalności z wyszczególnieniem poszczególnych imprez oraz podkreśleniem różnych form aktywności.

Książka ma na celu m.in. zainspirować do aktywności młode pokolenie – Trochę w niej wspominków, nieco historii, odrobina samochwalstwa. Głęboko ufamy, że niniejszy album, poza swoistą retrospekcją ostatnich pięciu dekad działalności, zachęci i zaktywizuje wielu młodych ludzi, obecnych i przyszłych studentów, do realizowania swoich pasji, pokaże, że MOŻNA. Bowiem w dobie wszechogarniającej popkultury i komercji warto tworzyć środowisko i miejsca sprzyjające uwalnianiu artystycznych talentów, miejsca dla oddolnych twórczych i kreatywnych inicjatyw – zaznacza Andrzej Ulhurski ze Stowarzyszenie Przyjaciół Klubu Studenckiego Pinokio.

Książkę w formacie PDF można pobrać klikając na okładkę poniżej. Zapraszamy do lektury…

- Duchy, widziadła, zmory i zjawy Puszczy Bukowej zgodziły się wpuścić nas na swój teren. Opowiedzą o swoim pochodzeniu, pokażą swoje oblicza, poprowadzą nas szlakiem strachu i krwi. Za możliwość zajrzenia na chwilę za ciemną zasłonę zapłaci trzech śmiałków, którzy będą musieli stoczyć pojedynek z mrokiem i czasem, by umożliwić nam powrót do cywilizacji – informuje enigmatycznie Klub Kniejołaza…

Podczas wycieczki przewidziano ognisko. Organizatorzy zachęcają zatem do zabrania ze sobą prowiantu, noża oraz wody. Ze względu na planowany powrót około godziny 20.00 warto także zaopatrzyć się w latarki. Udział dzieci i młodzieży szkolnej możliwy tylko pod opieką osoby dorosłej. Tradycyjnie – właściciele psów proszeni są o prowadzenie ich na smyczy. Każdy uczestnik rajdu na czas jego trwania ubezpiecza się we własnym zakresie.

Podstawowe informacje o wydarzeniu:

• pełna nazwa: VIII Zimowy Rajd Kniejołaza
• data: 11 lutego 2012 roku (sobota)
• start: 14.45 (zbiórka), 15.00 (wymarsz)
• miejsce startu i zakończenia: Pętla autobusowa na os. Bukowym
• czas trwania: ok. 5 godzin
• dojazd: autobus A, 65, 77, 84

]]> http://sedina.pl/index.php/2012/02/06/zimowy-rajd-po-puszczy-bukowej/feed/ 0 http://sedina.pl/index.php/2011/12/28/nowy-translator-niemieckich-nazw-miejscowych-cz-ii/ http://sedina.pl/index.php/2011/12/28/nowy-translator-niemieckich-nazw-miejscowych-cz-ii/#comments Wed, 28 Dec 2011 11:09:25 +0000 Busol http://sedina.pl/?p=12452 Zgodnie z wcześniejszymi obietnicami udostępniamy kolejne zakresy związane z polskim i niemieckim nazewnictwem historycznym. Do istniejących już ulic i dzielnic dołączamy: rzeki i strumienie, jeziora, stawy i akweny, wyspy, wzniesienia i tereny zielone.

Jak zostało wspomniane przy pierwszej wersji wyszukiwarki, niniejsze zestawienie należy traktować jako podstawę i punkt wyjścia do dalszej pracy, bo z nazewnictwem niemieckim i polskim – szczególnie tym związanym z geografią okolic Szczecina i Międzyodrza (wyspy, kanały, przekopy itd) wiąże się wiele nieścisłości. Mimo, że istnieją opracowania związane z tą tematyką to już przy pierwszym podejściu do tego zagadnienia widać, że uporządkowanie tego może zająć jeszcze dużo czasu. Próby usilnego polonizowania niemieckich nazw, które nigdy się nie przyjęły, i błędy z tym związane (często zwykłe literówki), powodują, że po 60 latach nie jest łatwo przyporządkować odpowiednie polskie nazwy polskie do historycznych nazw niemieckich. Dlatego mamy nadzieję, że ta próba oraz opracowania związane z nazwami geograficznymi znajdujące się w Internetowej Encyklopedii Szczecina, pozwolą nam rozpocząć proces uporządkowania i usystematyzowania nazewnictwa w jednym ogólnodostępnym źródle.

Arkadiusz Bis

Wyszukiwarka nazw dostępna jest w prawej kolumnie na stronie głównej portalu sedina.pl.

“Było to, o ile dobrze pamiętam, w kwietniu 1978 roku, tak, 19 kwietnia, w godzinach popołudniowych. Siedziałem wtedy w domu nad obliczeniami do rysunku technicznego mojej pracy dyplomowej. Mieszkałem w tym czasie w jednym z sąsiednich wieżowców, a okna pokoju, wychodziły na budynek, w którym doszło do zdarzenia. W pewnym momencie usłyszałem silny wybuch. Odruchowo położyłem się na stole. Po chwili spojrzałem w okno. Zobaczyłem kłęby ni to dymu, ni to kurzu, i spadające szczątki płyt betonowych oraz mebli. Szybko ubrałem się i wybiegłem na dwór zobaczyć, co się stało.

“W gruzach są zwłoki jednej osoby”

To co ujrzałem zrobiło na mnie przygnębiające wrażenie. Zniszczony północny narożnik ostatniej, XI kondygnacji wieżowca. U jego podstawy, od strony wejścia do budynku, leżały roztrzaskane dwie płyty.  Dobrze, że nikt w tym czasie tamtędy nie przechodził – pomyślałem. Płyty te, jeszcze nie tak dawno, stanowiły ściany zniszczonego mieszkania. Pozbawiony oparcia strop osunął się i przykrył zgliszcza. Elementy stropu wisiały groźnie poza obrysem budynku. Widać było płomienie. Powiększający się z każdą chwilą tłum, tak jak ja, gapiów snuł przypuszczenia co do przyczyny wybuchu. Na miejscu pojawiła się milicja, straż pożarna i karetki pogotowia. Z uszkodzonego budynku zaczęli wychodzić mieszkańcy. Wielu innych wracało właśnie z pracy. Milicja otoczyła zniszczony budynek nie dopuszczając zbyt blisko zebrany tłum.

Strażacy przystąpili do gaszenia pożaru. Na zewnętrznej ścianie pokazała się plama od ściekającej wody. Na miejsce katastrofy przybyli Prezydent Miasta Szczecina Jan Stopyra i Wojewoda Szczeciński Jerzy Kuczyński. Powołano sztab kryzysowy. Akcją kierował inż. Henryk Godlewski z Kombinatu Budownictwa Ogólnego nr 1. Późnym wieczorem wiedziano już, że w gruzach są zwłoki jednej osoby. Wstępnie przyjęto, że przyczyną wybuchu, w wyniku którego mieszkanie zostało zniszczone, była eksplozja gazu. Mniej więcej w tym samym czasie ze Stoczni Adolfa Warskiego na miejsce tragedii przyjechał ogromny samojezdny dźwig. Okazał się jednak za słaby.

Mój kolega, który mieszkał na VI piętrze uszkodzonego wieżowca, powiedział, że jego mama, która w chwili wybuchu przebywała w kuchni, dostała w twarz pyłem wyrzuconym z kratki wentylacyjnej. Miała podrażnione oczy. Lokatorzy, których mieszkania ucierpiały w wyniku wybuchu i późniejszej akcji ratunkowej, dostali mieszkania zastępcze. Sztab kryzysowy gorączkowo poszukiwał nowego, mocniejszego i o odpowiednio długim ramieniu, dźwigu. Równocześnie zabezpieczano niżej położone mieszkania przed ewentualnym zawaleniem. Prace prowadzili inżynierowie i robotnicy z KBO nr 1.

“Podmuch odrzucił ją aż na koniec korytarza”

Następnego dnia, 20 kwietnia, po południu, na miejscu katastrofy pojawił się większy dźwig. Na jego żółtym ramieniu zobaczyć można było duży napis: Udźwig 120 t. Także i ten dźwig pochodził ze szczecińskiej Stoczni Warskiego. Chyba wkrótce rozpoczną się prace rozbiórkowe zniszczonego lokalu – pomyślałem. Jednakże zanim to nastąpiło, ekipa pracująca na gruzowisku musiała mieć pewność, że nie dojdzie do kolejnej katastrofy. Po dwóch godzinach napiętego oczekiwania pierwsze elementy konstrukcji opuszczano na ziemię.

Następne dni przyniosły nowe wiadomości. Okazało się, że wybuch i zniszczenie najwyższej kondygnacji wieżowca spowodował wybuch gazu. Było to następstwem odkręcenia kurków w kuchence przez mieszkającą tam osobę, która popełniła samobójstwo. Wybuch nastąpił, ponieważ drugi domownik – jego żona (?) dzwoniąc do drzwi spowodowała zapłon zgromadzonego w mieszkaniu gazu. Podmuch odrzucił ją aż na koniec korytarza. Taka wersja krążyła wśród gapiów. Ciało samobójcy w wyniku zawalenia się stropu zostało przygniecione, tak, że spod gruzu wystawały tylko jego nogi. Zwłoki wydobyto dopiero po trzech dniach, po usunięciu, za pomocą dźwigu, zalegających płyt.

“W akcji ratunkowej brało udział kilkadziesiąt osób”

Demontaż zawalonego stropu, potrzaskanych ścian i zniszczonych elementów klatki schodowej trwał pięć dni i zakończył się wieczorem 25 kwietnia. Na miejscu tragedii ustawiono wiechę, będącą symbolem uwieńczonych sukcesem prac budowlańców z KBO-1 i pomagającym im stoczniowców. Wkrótce przystąpiono do odbudowy zniszczonej części ostatniej kondygnacji wieżowca. Śladem po tragedii jest dodatkowe, trzecie okno, widoczne na ścianie północnej budynku.

W niezwykle trudnej akcji ratunkowej brało udział kilkadziesiąt osób, głównie pracowników KBO-1. Osobom tym w uznaniu trudu i wysiłku przyznano odznaczenia regionalne i resortowe.  Pozwolę sobie przytoczyć fragment informacji prasowej opisującej uroczystość z dnia 4 maja 1978 roku: Odznaki „Gryfa Pomorskiego” otrzymali: Czesław Borowiak – brygadzista montażu, Józef Drożdż oraz dr Józef Szkwarek z „Miastoprojektu”. Złotą odznakę Zasłużonego dla Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych przyznano inż. Henrykowi Godlewskiemu, inż. Stanisławowi Nikodemskiemu, inż. Tadeuszowi Kurkowskiemu i Michałowi Gałeckiemu. Ponadto wręczono 9 Srebrnych Odznak i 3 Brązowe. Srebrne Odznaki otrzymali także aktywnie uczestniczący w akcji pracownicy Szczecińskiej Stoczni im. A. Warskiego.

Tekst ten pisałem posiłkując się relacjami reporterów Głosu Szczecińskiego opublikowanych w dniach 20.04 – 05.05 1978 roku”.

Bogusław Tomaszewski, listopad 2011

Spacerując w okolicach parku Kasprowicza warto zwrócić uwagę na ukrytą w głębi zarośniętego ogrodu budowlę. Położona nieopodal kościoła p.w. Najświętszego Zbawiciela willa, od ponad 130 lat jest milczącym świadkiem intrygującej historii Niebuszewa. Nadszarpnięty zębem czasu budynek nadal imponuje architektonicznym rozmachem. Zwłaszcza z daleka. Wówczas nie rzucają się w oczy: zniszczona miejscami elewacja, sypiący się tynk, brak szyb w oknach… Można wymieniać długo. Zabytkowa willa, wpisana w 1997 roku do wojewódzkiego rejestru zabytków, popada w ruinę.

Ekskluzywna rezydencja

Willa oddana została do użytku w 1880 roku jako rezydencja mieszkalna mistrza budowlanego Emila Otto. Powstała zgodnie z eklektyczną konwencją, pozwalającą na swobodne łączenie ze sobą elementów wybranych z różnych stylów architektonicznych. W tym przypadku neorenesansowy fronton zwieńczony tympanonem współgra z półkolumnami jońskimi i korynckimi oraz neoromańskim triforium. W 1905 roku efektowna willa została zakupiona przez właściciela pobliskiego browaru „Jannisberg”. Browarnik Willy Nelle dokonał gruntownej przebudowy budynku według projektów Wilhelma Schnitta. To wówczas willa uzyskała neorenesansowy wystrój z motywami bachanalii zdobiącymi elewację, a na tyłach posesji, w miejsce budynków gospodarczych, powstały stajnia i powozownia. W latach międzywojennych nazwiska właścicieli rezydencji zmieniały się jeszcze kilkakrotnie.

Przychodnia w szkole milicyjnej

Wojenną zawieruchę willa przetrwała bez szwanku. Tuż po jej zakończeniu została przeznaczona na siedzibę komendy milicyjnej, a później szkoły dla milicjantów. W latach 1947-1959 budynek pełnił funkcje mieszkalne. Później budynek został zaadaptowany na potrzeby przychodni lekarskiej. Przychodnia Matki i Dziecka nr 2 znajdowała się przy ulicy Słowackiego 3 aż do połowy lat 90. – Willa robiła imponujące wrażenie z zewnątrz. Bogato zdobione elewacje, schody z kunsztowną balustradą. W środku jednak nie było już tak pięknie - wspomina pan Paweł, który w dzieciństwie wielokrotnie odwiedzał przychodnię – Zapamiętałem szare, ponure pokoje, ściany pomalowane na bladożółto. Typowy wystrój PRL-owskich przychodni lekarskich.

Winnych ówczesnego stanu willi rzeczywiście można szukać wśród „architektów” słusznie minionej epoki. – W obiekcie dokonano gruntownej przebudowy wnętrz w latach 1975-76 oraz dobudowano schody od strony elewacji wschodniej. Prace te spowodowały znaczną degradację walorów zabytkowych obiektu, pozbawionego w praktyce całego historycznego wystroju wnętrz – tłumaczy Małgorzata Gwiazdowska, Miejski Konserwator Zabytków.

Własność prywatna

W 1995 roku Przychodnia Matki i Dziecka została przeniesiona. Będąca własnością Skarbu Państwa willa została wystawiona na sprzedaż. Przez kilkanaście następnych lat budynek wielokrotnie przechodził z rąk do rąk prywatnych inwestorów. Żaden z nich nie zdecydował się jednak na renowację zabytkowej kamienicy. Nieużytkowany budynek niszczeje. Rozebrano schody prowadzące do głównego wejścia, jedyne prace remontowe, związane z zabezpieczeniem dachu, wykonano w 2001 roku.

– Od kilku lat nie są prowadzone w obiekcie żadne prace, poza doraźnym zabezpieczaniem obiektu przed dostępem osób trzecich a więc zamykaniem otworów okiennych i drzwiowych, – wyjaśnia Małgorzata Gwiazdowska – Zgodnie z prawem możemy wydać, w przypadku zabytku wpisanego do rejestru, decyzję nakazującą prywatnemu właścicielowi przeprowadzenie robót zabezpieczających obiekt przed zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem. Niestety zły wizerunek zabytku nie jest w tym przypadku jednoznaczny z zagrożeniem willi zniszczeniem. Ogląd obiektu w zeszłym roku w towarzystwie konstruktora potwierdził, że takiego zagrożenia nie ma. Tym samym Zespół Miejskiego Konserwatora Zabytków ma związane ręce. To czy zabytkowej willi zostanie przywrócony dawny blask, zależy tylko od dobrej woli jej właściciela.

Jest nadzieja

Od blisko trzech lat właścicielem nieruchomości położonej przy ulicy Słowackiego 3 jest Eko Park. To potężna, warszawska firma deweloperska, której właścicielem jest słynny rajdowiec i biznesmen – Sobiesław Zasada. W ostatnich latach spółka ta zainwestowała spore środki w Szczecinie. To właśnie ona buduje kompleks biurowców „Ornament” przy placu Szyrockiego. Eko Park jest również właścicielem „szczecińskiej Wenecji” przy ulicy Kolumba i zapowiada rewitalizację tych poprzemysłowych budynków.

W willi położonej na Niebuszewie inwestor planuje stworzyć obiekt usługowo-edukacyjny przeznaczony dla szczecińskich szkół i uczelni. Zwłokę w rozpoczęciu inwestycji przedstawiciele dewelopera tłumaczą przeciągającym się przetargiem na przylegającą do nieruchomości działkę. Eko Park zamierza dokonać gruntownej renowacji willi wraz z jej rozbudową. Podobno przeprowadzane są ostatnie formalności i w najbliższych miesiącach mają zostać rozpoczęte prace. Tego optymizmu nie podziela jednak Zespół Miejskiego Konserwatora Zabytków. – W ubiegłym roku Eko Park przedstawił nam wariantowo sposób zagospodarowania działki uwzględniający odbudowę i rozbudowę willi oraz otrzymał od nas zalecenia konserwatorskie w zakresie ochrony substancji zabytkowej. Niemniej, do chwili obecnej, nie wpłynął w tej sprawie żaden wniosek o uzyskanie pozwolenia na prace. Przed uzyskaniem pozwolenia konserwatorskiego i pozwolenia na budowę, obowiązujących przed rozpoczęciem inwestycji, właściciel powinien wystąpić o decyzję o warunkach zabudowy, która podlega uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Nie mam informacji czy właściciel podjął w tym kierunku jakiekolwiek działania. – mówi Małgorzata Gwiazdowska.

Pozostaje więc tylko wierzyć w zapewnienia inwestora. – Przecież nie kupowalibyśmy tej willi żeby stała i niszczała – deklarują przedstawiciele dewelopera.

Autorem tekstu jest Marcin Gigiel. Artykuł pierwotnie ukazał się na portalu www.wszczecinie.pl. Wszystkie fotografie wykonała Agnieszka Tylka.

]]> http://sedina.pl/index.php/2011/12/07/opuszczona-willa-z-intrygujaca-historia/feed/ 0 http://sedina.pl/index.php/2011/11/18/przebudowa-zamku-ksiazat-pomorskich-w-szczecinie-spotkasz-sydonie-von-borck-w-3d/ http://sedina.pl/index.php/2011/11/18/przebudowa-zamku-ksiazat-pomorskich-w-szczecinie-spotkasz-sydonie-von-borck-w-3d/#comments Thu, 17 Nov 2011 23:05:55 +0000 sedina http://sedina.pl/?p=11984 Multimedialne wystawy, otwarte podziemia, winda w wieży widokowej i zupełnie inny wygląd sal – tak ma wyglądać Zamek Książąt Pomorskich po remoncie. Inwestycja, która rozpocznie się we wrześniu przyszłego roku pochłonie 10 milionów złotych.

Planowany remont ma obejmować północne skrzydło Zamku Książąt Pomorskich. Zmiany dotyczą, głównie sal znajdujących się wewnątrz obiektu. Wszystko po to, żeby przyciągnąć turystów i podnieść rangę zamku.

- Chcemy w przejrzysty i ciekawy sposób pokazać historię dynastii pomorskiej Szczecina i naszego województwa – mówi Barbara Igielska, dyrektor Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie. – Liczymy, że to zaciekawi turystów i mieszkańców.

Modernizacja zakłada wiele nowości. Odtworzone zostaną wrota od strony Dużego Dziedzińca. Mają być otwierane podczas dużych imprez takich jak Noc Muzeów. Całkowitą transformację przejdzie obecna Sala Bogusława X czyli dawna zamkowa kaplica. Tu przebudowana zostanie scena, pojawią się dekoracyjne sklepienia, ściany i popiersia balkonów. Za pomocą sztuki malarskiej, która wygląda jak rzeźba odtworzone zostaną też epitafium i ambona.

Inaczej wyglądać ma Piwnica przy Krypcie i Teatr Krypta.

- Chcemy żeby do tej XIV-wiecznej grzebalni książęcej prowadziło zejście z sali Bogusława X – mówi Barbara Igielska, dyrektor Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie. – Tu będzie teatr i miejsce dostępne do zwiedzania. Chcemy zaprezentować też multimedialne wystawy i odsłonić fundamenty. Po wprowadzeniu tych zmian zapanuje tu zupełnie inna atmosfera. Natomiast Piwnica przy Krypcie zostanie powiększona i inaczej zaaranżowana. W dalszym ciągu będą się tu jednak odbywać m.in. koncerty i wystawy.

Zmienią się też sala ks. Jana Fryderyka i sala Elżbietańska. Tu pojawią się nowe posadzki, oświetlenie i kolory takie jak żółty, zielony i czerwony. Zachowana zostanie jednak ściana, na której przedstawiono wygląd XVII-wiecznego Szczecina. Sala Anny Jagiellonki zamieni się w muzyczny salon, w którym będzie można posłuchać muzyki i pooglądać instrumenty. Docelowo ma to być najpiękniejsza świecka sala w całym zamku.

Ciekawa niespodzianka ma czekać na turystów w Sali Czarownic. – Tutaj będzie można spotkać trójwymiarową Sydonię von Borck, która opowiadać ma o swoich losach – mówi Barbara Igielska. – Będzie to plastyczna postać powstała przy użyciu hologramu. Obok, w sali tortur znajdą się ciekawe eksponaty.

Po remoncie każdy będzie mógł odwiedzić niedostępne dotąd podziemia. Pojawią się nowe szlaki komunikacyjne. Jeden edukacyjny prowadzący od wieży widokowej do sali Anny Jagiellonki, drugi ma łączyć wieżę z salą ks. Bogusława X.

- Bierzemy też pod uwagę przystosowanie i otwarcie części dachu jako punktu widokowego – mówi Igielska. – Pojawi się więcej ekspozycji i wystaw multimedialnych.

Przewiduje się też możliwość wprowadzenia w salach efektów dźwiękowych czyli odgłosów epoki czy czytania historycznych dokumentów oraz interaktywnych zabaw i gier dla dzieci. Zamek ma być też dostępny dla niepełnosprawnych. Specjalnie z myślą o nich w wieży widokowej pojawi się winda. Prace modernizacyjne mają rozpocząć się we wrześniu przyszłego roku. Potrwają do 2014 roku.

Źródło: Moje Miasto Szczecin. Autorem artykułu jest Paulina Targaszewska.

Powojenny Szczecin nie był z pewnością najbezpieczniejszym miejscem. Wraz z tysiącami polskich osadników do miasta przybywały dziesiątki różnej maści awanturników, czy pospolitych przestępców. Część miasta znajdowała się bezpośrednio po wojnie pod kuratelą radziecką, a spotkanie na ulicy pijanego żołnierza bratniego narodu, nie należało do przyjemności. Miejska administracja była jeszcze zbyt słabo rozwinięta, a siły porządkowe nieliczne, by zapewnić pełne bezpieczeństwo na ulicach. Szczególnie zdradliwe były ciemne zaułki doszczętnie zniszczonych dzielnic. Wśród zgliszczy i wszechobecnego gruzu łatwo było o wypadek lub spotkanie z jedną ze zbrojnych band. Takich miejsc w Szczecinie lat 40 nie brakowało. Złą sławą cieszyło się w szczególności Stare Miasto. Niebezpieczeństwa czaiły się jednak również w północnej części miasta.

Przejażdżka z przesiadką

Drzetowo, Żelechowa i Golęcino zostały poważnie zniszczone w wyniku alianckich nalotów w 1944 roku. Skoncentrowane w tym rejonie zakłady przemysłowe, ze stocznią na czele, były jednym z głównych celów bombowców. W dodatku wycofujące się z miasta wojska niemieckie wysadziły wiadukt znajdujący się w ciągu dzisiejszej ulicy Druckiego-Lubeckiego. Przerwane zostało bezpośrednie połączenie Śródmieścia z północnymi dzielnicami. Z czasem jednak coraz więcej przybywających do miasta osadników zaczęło zajmować mieszkania w ocalałych z wojennej pożogi kamienicach Golęcina i Gocławia.  Konieczne stało się tym samym usprawnienie komunikacji między tymi dzielnicami a centrum miasta. W zajezdni na Golęcinie znajdowało kilka składów tramwajowych, możliwe więc okazało się ich wykorzystanie. 5 czerwca 1946 roku pierwszy tramwaj linii nr 6 wyruszył z Golęcina w kierunku zniszczonego wiaduktu. Po drugiej stronie mostu na pasażerów czekała już, kursująca w kierunku centrum, „siódemka”. Wystarczyło tylko przejść kilkaset metrów dnem głębokiego wykopu wśród przewróconych przęseł wiaduktu. Przedrzeć się przez Dolinę Śmierci…

Idealna zasadzka

Szczególnie złą sławę zyskała tak zwana dolina śmierci.[…] Odbywało się tu przesiadanie, polegające na zejściu prowizorycznymi schodami pod ruiny zwalonego mostu w osi ulicy Lubeckiego i ponownym wspinaniu się po skarpie w górę. Brak oświetlenia dodatkowo sprzyjał napadom w tym miejscu, które na długo zyskało sobie to groźne miano. Tak genezę mrocznej nazwy okolic wiaduktu na ulicy Druckiego-Lubeckiego, opisuje w swoich wspomnieniach prezydent Piotr Zaremba. Wykop przeznaczony przez administrację niemiecką na rozbudowę wytwórni wyrzutni rakietowych i torped dla łodzi podwodnych, był idealnym miejscem dla rabusiów. Mieszkańcy okolicznych dzielnic udając się do śródmieścia nie mogli uniknąć przejścia wśród ruin mostu. Było to ustronne miejsce położone wśród zgliszczy przystoczniowej dzielnicy, w dodatku nieoświetlone. W najbliższej okolicy nie było żadnych zamieszkanych budynków, a dwa solidne bunkry, które przetrwały alianckie naloty, stały się bazami wypadowymi przestępców. Pogrążoną w ciemności doliną zmuszeni byli przejść między innymi ludzie wracający wieczorami z pracy. Skoro posiadali oni pracę zwykle mieli również pieniądze i tym atrakcyjniejszym stawali się łupem. Nie wiadomo dokładnie ile osób straciło życie w szczecińskiej Dolinie Śmierci.

Ruchome schody

W 1950 roku zmieniono przebieg linii tramwajowej. Mimo to historia o Dolinie Śmierci przetrwała w świadomości mieszkańców Szczecina. Patrząc trzeźwym okiem trudno dociec ile w całej historii jest faktów, a ile legend. Czy rzeczywiście tak wiele osób poniosło śmierć w tym miejscu? Zastanawiająca jest relacja jednego z dziennikarzy „Głosu Szczecińskiego”. J. Frenkiel w 1947 roku pisał o przystoczniowej dolinie: Schody to istny dziwoląg. Zasadzka czyhająca na nieostrożne nogi przechodniów. Strome, zmurszałe i… ruchome. […] Zaznaczyć trzeba, że most, schody i cała trasa pogrążone są w egipskich ciemnościach. Zdarzył się tu szereg nieszczęśliwych wypadków i niewątpliwie przy istniejącym stanie rzeczy będzie ich więcej. Ani słowa w tej relacji o rozbojach, nie pada również mroczna nazwa tego miejsca. Największym problemem zdaniem autora jest stan techniczny schodów i brak oświetlenia, co prowadziło do wielu nieszczęśliwych wypadkach. Może więc to nieostrożność przechodniów, a nie bandy krwawych rabusiów, była główną przyczyną tragedii zachodzących w Dolinie Śmierci? W wyważony sposób całą tę historię komentuje z perspektywy lat prezydent Zaremba. W wyniku całorocznej pracy udało się uruchomić nową trasę tramwajową wiodącą od terenów stoczniowych na przełaj przez zagruzowane tereny do Golęcina. W ten sposób zlikwidowano wreszcie w maju 1950 roku przesiadanie w okolicy zburzonego i wciąż jeszcze nie odbudowanego mostu. Ale choć „dolina śmierci” przestała być już groźna – to jednak przez wiele jeszcze lat ustna tradycja przekazywała wyolbrzymione w swej grozie wspomnienia związane z tą dzielnicą. Podobne plotki miały zawsze krótkie nogi, lecz żywot długi.

Oficjalna nazwa

Mroczna nazwa okolic wiaduktu na ulicy Druckiego-Lubeckiego bardzo szybko przyjęła się wśród mieszkańców miasta. Do dziś wiele osób używa tego terminu  Najczęściej jednak nie potrafiąc podać jego genezy. Co więcej nazwa ta wykorzystywana jest również  w oficjalnych dokumentach. W wykazie obiektów inżynieryjnych Urzędu Miejskiego znajdziemy „Wiadukt nad Doliną Śmierci w ciągu ul. Druckiego-Lubeckiego”. Również „Gazeta Wyborcza” pisała klika lat temu o nowym osiedlu, które miałoby powstać w Dolinie Śmierci („Staną domy w Dolinie Śmierci”).

Dolina Śmierci współcześnie

W 1962 roku wykonano kapitalny remont mostu. Linia tramwajowa nigdy jednak już tam nie wróciła. W dolinie powstały ogródki działkowe, część terenów zagospodarowała  stocznia. W zachowanym budynku przemysłowym stoczni Vulcan przez lata był magazyn wojskowy. Obecnie budynek odzyskuje swą dawną świetność w rękach nowego właściciela. O Dolinie Śmierci głośno zrobiło się w ostatnich latach gdy w jednym z położonych tam budynków ulokowano oddział ZUS. Schorowani ludzie mieli problem z dodarciem do położonego na peryferiach, z dala od przystanków komunikacji miejskiej, Zakładu. Po interwencji mediów oddział przeniesiono. W okolicy nadal nie zainstalowano oświetlenia.

Pisząc ten tekst korzystałem z książki Piotra Zaremby Wspomnienia prezydenta Szczecina, 1945-1950.

Autor: Marcin Gigiel

Materiał dzięki uprzejmości portalu wSzczecinie.pl

Foto: Dagna Drążkowska

W aplikacji opublikowano również opisy cmentarzy w Szczecinie. Przy pomocy narzędzia można odszukać miejsce, w którym pochowana jest wybrana osoba, określić trasę dojścia do grobu od wybranej bramy, zorientować się, przy pomocy nawigacji, w przypadku zagubienia się w terenie. Zapraszamy również do korzystania ze strony http://cmentarze.szczecin.pl, gdzie dostępna jest pełna funkcjonalność strony w wersji stacjonarnej i mobilnej (w tym rozkłady jazdy).  Dodatkowe cechy to: możliwość wyszukiwania osób na podstawie fragmentarycznych danych czy pokazanie trasy dojścia do wybranego grobu od dowolnej bramy cmentarza.

Więcej informacji w serwisie Android Market.

Historia tego cmentarza, funkcjonującego przy kościele sięga prawdopodobnie średniowiecza. Obok kościoła zlokalizowana była szkoła. Cmentarz otoczono kamiennym murem, którego pozostałości zachowane są do dnia dzisiejszego. Na przedwojennych pocztówkach widać, iż  znajdowały się tu m.in. nagrobki w formie żeliwnych krzyży, a groby otoczone były żeliwnymi płotkami – dziś po tych elementach nie ma ani śladu.

Obecnie teren cmentarza jest mocno zarośnięty i zaśmiecony, a poprzewracane nagrobki przykrył kurz czasu. Prace porządkowe polegać będą zatem na usunięciu zakrzewień, wyzbieraniu śmieci, podniesieniu nagrobków i ich oczyszczeniu.

Początek w sobotę, 29 października, o godz. 10.00 na skrzyżowaniu ulic: Bielańskiej, Raszyńskiej, Gradowej.

Przydadzą się ubrania robocze, rękawice, łopaty, grabie, itp.

]]> http://sedina.pl/index.php/2011/10/27/11842/feed/ 0 http://sedina.pl/index.php/2011/10/17/11646/ http://sedina.pl/index.php/2011/10/17/11646/#comments Sun, 16 Oct 2011 23:02:24 +0000 sedina http://sedina.pl/?p=11646 Walkowska Wydawnictwo zaprasza wszystkich małych szczecinian wraz z rodzicami, nauczycielami, opiekunami do wspólnej zabawy podczas wędrówki bajkowym szlakiem duszka Bogusia.

Wyruszcie na spacer po Szczecinie do miejsc opisanych w “Zamkowych opowieściach duszka Bogusia”. Koniecznie zabierzcie ze sobą mapę! Można ją otrzymać bezpłatnie w Centrum Informacji Kulturalnej i Turystycznej na Zamku Książąt Pomorskich, w Księgarni Zamkowa oraz innych punktach biorących udział w zabawie.

Każdemu opowiadaniu odpowiada jedno miejsce zaznaczone na mapie. Odnajdź je i zbierz we właściwych polach specjalne pieczątki. Każda pieczątka jest inna!

Zebranie wszystkich pieczątek oznacza zdobycie tytułu “Przyjaciela duszka Bogusia”. Udaj się ponownie do Zamku Książąt Pomorskich (CiKiT), pokaż wypełnioną mapę i odbierz pamiątkowy znaczek.

]]> http://sedina.pl/index.php/2011/10/17/11646/feed/ 0 http://sedina.pl/index.php/2011/10/12/jesienny-rajd-po-puszczy-bukowej/ http://sedina.pl/index.php/2011/10/12/jesienny-rajd-po-puszczy-bukowej/#comments Tue, 11 Oct 2011 23:05:09 +0000 sedina http://sedina.pl/?p=11533 Klub Kniejołaza już kolejny raz w tym roku organizuje rajd po Puszczy Bukowej. Tym razem organizatorzy zapraszają wszystkich na siódmą edycję Jesiennego Rajdu Kniejołaza. Zbiórka w najbliższą niedzielę (16 października) o godzinie 9.15.

Biesy, Leszy i Utopce
Licho, Nawie i Ogniki
Wiły, Zmory, Dobrochoczy
Wiedźmy, Czarty idą w tan!

O tych i innych leśnych duchach usłyszeć będzie można podczas imprezy. Jak zapowiadają organizatorzy: “Pokonamy strome wzgórza i głębokie doliny, w których kryją się pradawne moce i dowiemy się o nich niesamowitych rzeczy. Dla dodania sobie otuchy rozpalimy ognisko i skonsumujemy kiełbaski. Rajd Kniejołaza nie może obyć bez konkursu więc i taki będzie. Wszystkich sympatyków wędrówek w leśną głuszę i tych spragnionych tajemniczych opowieści serdecznie zapraszamy”.

W trakcie wycieczki przewidziane jest ognisko zatem warto zabrać prowiant, nóż oraz wodę. Psy należy prowadzić na smyczy. Każdy uczestnik rajdu na czas jego trwania ubezpiecza się we własnym zakresie. Dzieci i młodzież szkolna pod opieką osoby dorosłej.

Podstawowe informacje o wydarzeniu:

• Data: Niedziela, 16 października 2011r.
• Start: 9:15 (zbiórka), 9:30 (wymarsz)
• Miejsce startu i zakończenia: Pętla autobusowa na os. Bukowym (linia A, 65, 77)
• Czas trwania: ok. 5-6 godzin.
• Dojazd:

1. autobus A z Studziennej (odjazd 8:42) z Wyszyńskiego (odjazd 9:00)
2. autobus 65 z Basenu Górniczego (odjazd 8:56)
3. autobus 77 z Dąbia Dworzec (odjazd 9:15)

W 1889 roku u zbiegu alei Niepodległości i ul. Obrońców Stalingradu stanął budynek, najpierw wielofunkcyjny, a w 1929  zamieniony w kombinat klubowo-rozrywkowy Haus Ponath. Po II wojnie światowej obiekt „próbował” podtrzymać swoją przedwojenną sławę jako Balti Palace, jednak dopiero w 1962 roku stał się, i to na wiele lat, szczecińskim centrum nocnego życia.

Szczecińska dziennikarka Krystyna Pohl i kolekcjoner Sebastian Biela podjęli próbę przypomnienia niezwykłej historii Haus Ponath i Kaskady.

Wybrane fragmenty z książki:

z menu Haus Ponath:
Majonez z homara z masłem i grzankami…………………….4
Kawior z bieługi małosolny z masłem i grzankami………….7
Sałatka włoska z bułką………………………………………0,75
Jajka po rosyjsku z bułką……………………………………….1
Śledź marynowany z ziemniakami smażonymi…………..0,50
Tatar z masłem i chlebem…………………………………..1,50
Salceson z ziemniakami smażonymi………………………1,25

…Części garderoby oddane do naszej szatni za pokwitowaniem są ubezpieczone maksymalnie do kwoty 1000 marek.
… Nie wiem czym by to się skończyło, gdyby nie interwencja kelnera, który syknął: „Komandziora, daj spokój, to konsumentka”. Pani przeprosiła i odeszła. To była prostytutka, a „Rondo” to była przecież ich sala.
… W końcówce lat 70. któregoś wieczoru, w „Kaskadzie” był ówczesny sekretarz KW. Podpadły mu „panienki”, że ich tak dużo, że nie pracują jak przyzwoici ludzie. Kazał je spisać i następnego dnia dyrektorom różnych szczecińskich przedsiębiorstw wydał polecenie, aby je zatrudnić. Pracowałem wówczas w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Energetyki Cieplnej i pięć pań trafiło do nas. Zostały monterami i palaczami w kotłowniach.
… Kręciliśmy się i mamrotaliśmy pod nosem „czincz many” lub „coś kupić, coś sprzedać”.

Książka w formacie A4, w twardej oprawie, bogato ilustrowana, w oryginalnej formie graficznej, 112 stron.

Zapraszam na spotkanie z autorami książki „Kaskada”, będącej przyczynkiem do zachowania pamięci o jednym z najciekawszych lokali rozrywkowych przedwojennego i powojennego Szczecina.

Aleksy Pawlak