sedina.pl » Kultura i Sztuka

Mała Scena Festiwalowa: Chłopcy z Sorrento (do pobrania plik PDF o grupie)

sedina — Tue, 22 May 2012 11:00:03 +0000

Kolejna, czwarta już edycja Małej Sceny Festiwalowej odbędzie się w czwartek (24 maja). Tym razem spotkanie dedykowane będzie Chłopcom z Sorrento, czyli rdzennym, big-beatowym korzeniom Szczecina. W programie muzyka, film i zdjęcia oddające ducha lat 60-tych. Do pobrania opowieść o legendarnej grupie.

Cykl Małej Sceny Festiwalowej w Szczecińskiej Agencji Artystycznej adresowany jest do miłośników big-beatowych tradycji Szczecina, jak i szerokiego dziedzictwa muzycznego Festiwalu Młodych Talentów. W czwartkowy wieczór (24 maja) tematem przewodnim będą Chłopcy z Sorrento – ekipa z ulicy Pocztowej, stołującą się w kawiarni Sorrento, której największą pasją była muzyka. Zawadiackie grzywki, uliczne rozróby i big-beat to niepowtarzalny obraz Szczecina tamtych lat, który przez lata obrósł w legendę i stanowi nieodłączny element powojennej tożsamości miasta.

Na Małej Scenie Festiwalowej wystąpią: Barbara Włodarczyk, Zbigniew Włodarczyk, Andrzej Szpak, Wojtek Rapa Quartet, Luz Blues, Elvis is Back, Bolesław Sobolewski, Miami Band. Zagrają najpopularniejsze przeboje z lat 60-, 70- i 80-tych, królujące w ówczesnych klubach, na estradach i festiwalach. Obejrzeć będzie można także film dokumentalny Andrzeja Fadera „Chłopcy z Sorrento” oraz wystawę zdjęć związanego z „sorrenciakami” szczecińskiego fotografa Zbigniewa Wróblewskiego.

Impreza odbędzie się w czwartek (24 maja) o godz. 18:00 w Szczecińskiej Agencji Artystycznej. Bilety w cenie 15 zł do nabycia z początkiem maja w siedzibie agencji przy al. Wojska Polskiego 64.

Opowieść o chłopcach z Sorrento autorstwa Wojciecha Hawryszuka, ze zdjęciami Zbigniewa Wróblewskiego i rysunkami Ludwiki Hawryszuk do pobrania tutaj.

Mała Scena Festiwalowa – trzecie spotkanie

sedina — Wed, 11 Apr 2012 12:00:59 +0000

Kolejna edycja Małej Sceny Festiwalowej w Szczecińskiej Agencji Artystycznej odbędzie się 12 kwietnia. To już trzecie spotkanie upamiętniające 50-lecie szczecińskiego Festiwalu Młodych Talentów. Dedykowane będzie Helenie Majdaniec i Kasi Sobczyk. W programie muzyka z ich największymi przebojami.

Spotkanie zaadresowane jest do miłośników big-beatowych tradycji Szczecina jak i szerokiego dziedzictwa muzycznego Festiwalu Młodych Talentów. W czwartkowy wieczór usłyszymy największe przeboje Heleny Majdaniec i Kasi Sobczyk w wykonaniu projektu muzycznego Szymona Orłowskiego, zrealizowanego przez Stowarzyszenie Loft Art, oraz Quartetu Wojtka Rapy. Gościem specjalnym spotkania będzie muzyk i kompozytor Ryszard Poznakowski, znany szerzej z grania w zespołach Czerwono-Czarni i Trubadurzy. Muzyce towarzyszyć będzie wystawa zdjęć szczecińskiego fotografa Jakuba Bessaraba, inspirowanych postacią Heleny Majdaniec.

Impreza odbędzie się w czwartek 12 kwietnia (czwartek) o godz. 18:00 w Szczecińskiej Agencji Artystycznej. Bilety w cenie 20 zł do nabycia w siedzibie agencji przy al. Wojska Polskiego 64.

Program trzeciej „Małej Sceny Festiwalowej”:

„Jutro będzie dobry dzień” – koncert przebojów Heleny Majdaniec
Wykonany w nowych wersjach opracowanych przez Szymona Orłowskiego, zrealizowany przez szczecińskie Stowarzyszenie Promocji Kultury i Sztuki LOFT ART. Utwory połączone są wizualizacjami, podczas których usłyszeć można m.in. archiwalne wywiady artystki. Utwory śpiewają : Milena Krzemińska, Magda Wilento, Filip Cembala i Piotr Huegel – wokaliści, którzy wspólnie pracowali przy musicalu „RENT” wystawianym przez szczecińską Operę na Zamku.

Koncert przebojów Kasi Sobczyk
Wykonany przez Quartet Wojtka Rapy z gościnnym udziałem znanego muzyka i kompozytora Ryszarda Poznakowskiego, członka zespołów Czerwono-Czarni i Trubadurzy, oraz utalentowanej wokalistki Natalii Pastewskiej.

Wystawa zdjęć szczecińskiego fotografa Jakuba Bessaraba inspirowanych postacią Heleny Majdaniec.

Imprezę poprowadzi Zbigniew „Bitels” Włodarczyk, żywa legenda szczecińskiej muzyki gitarowej. Więcej informacji oraz relacje z poprzednich edycji na stronach www.saa.pl i www.festiwalmlodychtalentow.pl.

Zawitaj Ukrzyżowany – DEUS MEUS

Busol — Thu, 05 Apr 2012 22:05:59 +0000

W Wielki Piątek zapraszamy do obejrzenia unikatowego materiału filmowego. “Zawitaj Ukrzyżowany” to program TV Niepokalanów zrealizowany w 1997 roku w Kamieniu Pomorskim, w którym szczeciński zespół DEUS MEUS wykonuje tradycyjne polskie pieśni postne zharmonizowane przez Marcina Pospieszalskiego.

Piękne, wzruszające teksty opisujące mękę i śmierć Chrystusa na krzyżu, subtelne melodie i harmonie oraz precyzyjny śpiew z partiami solowymi Antoniny Krzysztoń, Lidki Pospieszalskiej i Bogusi Stoch wpływają na niezwykły, kontemplacyjny klimat płyty. “Słońce nagle zgasło” to wskazanie na istotę chrześcijaństwa, liturgię Tajemnicy Paschalnej. Pieśni zarejestrowane pierwotnie na potrzeby programu “Swojskie Klimaty” Jana Pospieszalskiego w efekcie pojawiły się na płycie “Słońce nagle zgasło”.

Warto przypomieć, że zespół DEUS MEUS to jeden z najbardziej znanych zespołów tzw. muzyki chrześcijańskiej, koncertujący i nagrywający płyty z najbardziej znanymi muzykami tego nurtu (i nie tylko). Wraz z tym szczecińskim zespołem na koncertach i płytach pojawiali się gościnnie m.in. Marcin Pospieszalski, Robert Fredrich (twórca Arki Noego), bracia Golcowie, Joszko Broda, Michał Kulenty, śp. Piotr “Stopa” Żyżelewicz, Robert Drężek, śpiewali m.in. Mietek Szcześniak, Tomek Budzyński, Beata Bednarz. Szefem muzycznym zespołu jest Marcin Pospieszalski.

A już 20 kwietnia 2012 roku o godzinie 18.30 w Dobrym Miejscu w Warszawie będzie miała miejsce premiera nowego albumu Deus Meus „Wniebowianki”. Na płycie znajdzie się 12 utworów autorstwa członków zespołu. Można powiedzieć, iż „Wniebowianki” to zapis różnorodnych – starych i nowych – zainteresowań chóru i zespołu Deus Meus. Sam tytuł tego albumu jest próbą nazwania modlitw – praise i worshipów – właśnie po polsku. Deus Meus pragnie, aby chwała oddawana Bogu, wznosiła się do Niego jak rzucane w niebo kwiaty. Będzie to wyjątkowa premiera nie tylko ze względu na warstwę artystyczną, ale także ze względu na fakt, iż bardzo oczekiwana. Po 10 latach Deus Meus wydaje całkowicie nowy studyjny krążek. Długo trzeba było czekać na całkiem nowe, świeże pieśni uwielbienia przygotowane przez szczeciński zespół. Całość materiału została ogarnięta przez znanego i cenionego basistę, producenta – Marcina Pospieszalskiego.

Więcej: www.deusmeus.pl; http://facebook.com/deusmeus

Carl Loewe – kantor kościoła farnego św. Jakuba w Szczecinie – spotkanie

sedina — Fri, 23 Mar 2012 15:00:19 +0000

W najbliższą niedzielę (25 marca) o godz. 11.30, po nabożeństwie w kościele ewangelickim św Trójcy na Łasztowni (ul. Energetyków 8), odbędzie się spotkanie przy kawie i herbacie pt.”Carl Loewe – kantor kościoła farnego św. Jakuba w Szczecinie”.

Wydarzenie połączone zostanie z prezentacją slajdów na rzutniku oraz słuchaniem utworów muzycznych. Prowadzący – Wojciech Kral, meloman, popularyzator muzyki, doktorant US. Spotkanie odbędzie się w salce przykościelnej, potrwa około 45 min i ma charakter otwarty. Zapraszamy wszystkich zainteresowanych.

Kompozycje Carla Loewego dostępne w zasobach cyfrowych Książnicy Pomorskiej

sedina — Tue, 20 Mar 2012 23:05:44 +0000

Wiele cennych kompozycji Carla Loewego udostępnia w swoich zasobach Zachodniopomorska Biblioteka Cyfrowa. Część materiałów zachowało się w postaci rękopisów i druków muzycznych. W celu przejrzenia wspomnianych unikatów wystarczy wejść na stronę internetową Książnicy Pomorskiej.

Wśród wszystkich zbiorów do najcenniejszych należą autografy kompozytora: ballada „Landgraf Philipp der Grossmüthige” oraz głos basowy pieśni chóralnych op. 22, a także odpisy oratoriów i innych kompozycji pochodzące z archiwum Maximiliana Runzego.

Zachowały się także odbitki litograficzne nut użytkowanych przez chór Marienstifts-Gymnasium, gdzie Carl Loewe uczył śpiewu i dawał uczniom do wykonania także własne utwory. Wśród edycji nutowych z XIX wieku na szczególną uwagę zasługują pierwodruki oratoriów i ballad kompozytora. Zbiorowe wydanie pt. „ Carl Loewes Werke: Gesamtausgabe der Balladen, Legenden, Lieder und Gesänge“ uwzględnia znaczną część twórczości wokalnej.

Pamiątką po szczecińskich koncertach, na których Carl Loewe prezentował swoje utwory, są drukowane teksty wykonywanych wówczas oratoriów. Książnica Pomorska posiada także książki na temat życia i twórczości kompozytora – od autobiografii do najnowszych opracowań współczesnych historyków i muzykologów, które dostępne są w Czytelni Muzycznej.

Wszystkie materiały dotyczące kompozytora umieszczono w kolekcji pod nazwą “Kompozycje Carla Loewe“.

Źródło: Książnica Pomorska

“Zwiądł już kwiat” – tropem wystawy o sztuce funeralnej

sedina — Wed, 14 Mar 2012 23:05:07 +0000

Od miesiąca w Galerii Gotyckiej Zamku Książąt Pomorskich można oglądać ekspozycję o dwujęzycznej nazwie “Die blume ist verwelckt. Protestanckie funeralia na Pomorzu”. W najbliższą niedzielę (18 marca) przewodnik miejski – Przemek Głowa opowie o tytułowym zagadnieniu w odniesieniu do wystawy.

Niemiecki tytuł wystawy pochodzi od zapisu na osiemnastowiecznym epitafium rodziny Karsten. Tłumaczony na język polski cytat „Zwiądł już kwiat” przypomina o kruchości świata i przemijaniu, jest jednocześnie nawoływaniem do poprawy życia doczesnego w nadziei na lepsze życie wieczne.

Prezentowane na ekspozycji funeralia (funeralny, czyli odnoszący się do pogrzebu, żałoby) to cenne i interesujące zabytki dawnej sztuki pomorskiej, związanej z ponad 450-letnią historią protestantyzmu na Pomorzu. Przedmioty towarzyszące pamięci o zmarłych mogą być podstawą do poznawania zwyczajów i tradycji dawnych mieszkańców tych ziem, świadczą też o bogactwie kultury chrześcijańskiej i kunszcie pomorskich rzemieślników. Wśród eksponatów, których celem było upamiętnienie osoby zmarłej i jej doczesnych zasług, prezentowane są epitafia, nagrobki, stroje pogrzebowe, okucia trumienne, tablice pamiątkowe, krzyże, szaty pośmiertne, biżuteria czy fragmenty ogrodzeń cmentarnych.

Wykład prowadzony przez szczecińskiego przewodnika Przemka Głowę będzie dotyczył zarówno zabytków zgromadzonych na ekspozycji “Die blume ist verwelckt”, którą Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie przygotował wraz z Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku, jak i obiektów znajdujących się na terenie miasta i okolic, w szczególności – epitafiów podobnych do tych, które eksponowane są na wystawie. Prelegent opisze słuchaczom również zwyczaje i formy związane ze sztuką funeralną Pomorza w okresie od XVI do 1. połowy XX w., kładąc szczególnie nacisk na wynikającą z poważnych teologicznych różnic pomiędzy wyznaniami odmienność tradycji katolickiej i protestanckiej. Odwoła się także do pochówków znanych postaci związanych z dziejami Szczecina, m. in. książąt pomorskich i majętnych mieszkańców.

Podstawowe informacje o wydarzeniu:

wykład towarzyszący wystawie “Die blume ist verwelckt. Protestanckie funeralia na Pomorzu”
miejsce: Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, Galeria Gotycka (wejście J)
data: 18. 03. 2012 (niedziela), godzina 13.30
bilety: 4 zł ulgowy, 6 zł normalny
prowadzący: Przemek Głowa
temat: zabytki sztuki funeralnej na Pomorzu

http://sedina.pl/wordpress/wp-content/uploads/2012/03/Muzeum-avarar-NEWS.jpg

Sto lat moderny w Szczecinie, początki szkolnictwa artystycznego

sedina — Mon, 05 Mar 2012 16:00:27 +0000

Pełny tytuł: Sto lat moderny w Szczecinie – wspomnienie Kunstgewerbeschule, początki szkolnictwa artystycznego w Szczecinie

Kiedy w 1907 roku powstawała Deutscher Werkbund, twórcom przyświecała idea połączenia architektury i pozostałych sztuk użytkowych pod jednym mecenatem, utworzenia silnego i efektywnego lobby techniczno artystycznego, dążącego do uproszczenia form i ułatwienia życia w dobie powszechnej industrializacji.

W Szczecinie pierwszym promotorem nowych idei w sztuce był pierwszy dyrektor Muzeum Miejskiego w Szczecinie, Walter Riezler, który został powołany na stanowisko w 1910 roku. W tym samym roku przy Szkole Rzemiosł w Szczecinie powstała klasa rzemiosła artystycznego, którą w 1923 roku, magistrat przekształcił w Kunstgewerbeschule – Szkołę Rzemiosł Artystycznych. Prowadzono tam zajęcia z rysunku, fotografii, malarstwa, rzeźby, ceramiki, ale także z grafiki użytkowej i reklamowej, meblarstwa, wystroju wnętrz, tkactwa i projektowania ubiorów. W szkole gościli między innymi Walter Gropius, Mies von der Rohe i Johannes Itten.

Jednym z najbardziej znanych twórców związanych ze szczecińską Szkołą Rzemiosł Artystycznych był Kurt Schwerdtfeger, który w latach 1925-1937 mieszkał i pracował w Szczecinie. W szkole prowadził klasę rzeźby. Sam natomiast kształcił się w weimarskim ośrodku Bauhausu, w tym u samego Wasylija Kandinsky’ego. W Szczecinie po artyście pozostał między innymi Słoń stojący na szczecińskim Warszewie od 1934 roku, wyobrażenie Św. Jerzego zabijającego smoka nad wejściem do budynku Prokuratury Okręgowej oraz portal nad wejściem do budynku Szkoły Podstawowej nr 3 przy ulicy Reymonta. Na Cmentarzu Centralnym zachował się także nagrobek jego projektu – płaskorzeźba Oracza na płycie nagrobnej rodziny Randolf .

fot. Anna Tuderek

Do klasy rzeźby prowadzonej przez Schwerdtfegera uczęszczał Bernhard Heiliger, artysta urodzony w Szczecinie w 1915 roku, którego rzeźby znajdują się obecnie na całym świecie – od Nowego Yorku po Tokio. Jego najsłynniejsze dzieło „Kosmos 70” zdobiło gmach berlińskiego Reichstagu, a na placu Reutera do tej pory stoi rzeźba zatytułowana „Płomień”. W Szczecinie z kolei obecnie znajdziemy „Wielki łuk”, który stoi na placu przy Starym Ratuszu, siedzibie Muzeum Historii Miasta.

Przemek Głowa

Od 1929 roku Szkoła Rzemiosł Artystycznych mieściła się w modernistycznym budynku przy placu Kilińskiego, którego budowę ukończono pod koniec lat dwudziestych ubiegłego wieku (dzisiaj znajduje się tam Wojewódzki Zakład Doskonalenia Zawodowego). O funkcjonalności budynku świadczy podział na trzy odrębne części: warsztatową, dydaktyczną i administracyjną. (fot. Karolina Głowińska)

Tekst ukazał się w magazynie SIC! [#01] 11/2010. Cały numer do pobrania na stronie internetowej magazynu – tutaj link.

50-lecie Festiwalu Młodych Talentów

sedina — Sat, 03 Mar 2012 21:30:12 +0000

8 marca odbędzie się druga edycja Małej Sceny Festiwalowej. To kolejne spotkanie upamiętniające 50-lecie szczecińskiego Festiwalu Młodych Talentów. Dedykowane będzie Wojciechowi Kordzie i Tadeuszowi Nalepie. W programie pokaz filmowy, muzyka i wizyta dwóch laureatów historycznych edycji festiwalu.

Spotkanie w Szczecińskiej Agencji Artystycznej zaadresowane jest do miłośników big-beatowych tradycji Szczecina. Odwołuje się do spuścizny artystycznej Festiwalu Młodych Talentów. Czwartkowy wieczór rozpocznie emisja barwnej komedii muzycznej „Mocne uderzenie” Jerzego Passendorfa. Udział w festiwalu wspomną laureaci „Złotych Dziesiątek”: Grażyna Rudecka i Wojciech Korda. Na scenie utwory Tadeusza Nalepy zagra Wojtek Rapa Quartet, zaś Wojciech Korda zaprezentuje własny autorski występ.

Impreza odbędzie się w najbliższy czwartek (8 marca) o godz. 18:00 w Szczecińskiej Agencji Artystycznej. Bilety w cenie 20 zł do nabycia w siedzibie agencji przy al. Wojska Polskiego 64.

Program drugiej „Małej Sceny Festiwalowej” – 08.03.2012

Mocne uderzenie
Komedia muzyczna w reżyserii Jerzego Passendorfa z 1966 r. W głównych rolach występują Jerzy Turek i Magdalena Zawadzka. Fabuła filmu toczy się wokół serii miłosnych nieporozumień, które są pretekstem do ukazania barwnego świata polskiego big-beatu. Udział Niebiesko-Czarnych (laureaci Festiwalu Młodych Talentów w 1962 r.) i Skaldów w filmie to najatrakcyjniejszy element filmu, ukazujący barwniejsze strony ówczesnej rzeczywistości.

Spotkanie z Grażyną Rudecką i Wojciechem Kordą
Grażyna Rudecka – laureatka pierwszej edycji Festiwalu Młodych Talentów w 1962 r. Uznana za jego największe objawienie, z racji na swój młody wiek i konkursowy repertuar. Otrzymała wyższe noty od Niemena, Stanek i Majdaniec. W rozmowie z nią przywołane zostaną wydarzenia sprzed 50 lat.

Wojciech Korda – wokalista, gitarzysta i kompozytor – również laureat festiwalu z 1962 r. W tym roku obchodzi także 50-lecie swojej aktywności na scenie rozrywkowej, choć swoją przygodę z muzyką rozpoczął już w wieku 7 lat w chórze “Poznańskie Słowiki” Stefana Stuligrosza. Był wieloletnim wokalistą Niebiesko-Czarnych (1964-1976), zdobywcą nagrody specjalnej podczas Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu w 1965 r., współtwórcą rock-opery „Naga”. Po rozwiązaniu „Niebiesko-Czarnych” realizował autorskie projekty, m.in. z Adą Rusowicz, która prywatnie była jego żoną. Śmiało można powiedzieć, że jest legendarną postacią polskiej sceny muzycznej.

Wojtek Rapa Quartet
Zespół szczecińskiego gitarzysty, muzyka zespołów Czerwono-Czarni i Wawele, zagra najsłynniejsze utwory Tadeusza Nalepy. Wraz z nim zagrają m.in. Dariusz Kamiński i Kamil Żuchowski, grający przed laty z Nalepą.

Wojciech Korda
Autorski występ Wojciecha Kordy z udziałem pianisty i kompozytora Andrzeja Mikołajczaka (członka zespołów ABC, Drumlersi, Nowi Polanie, jest autorem przeboju Haliny Frąckowiak „Napisz proszę”).

Część muzyczną imprezy poprowadzi Zbigniew „Bitels” Włodarczyk, żywa legenda szczecińskiej muzyki gitarowej.

Tragicocomedia 1498. Z dziejów sceny na dawnym Pomorzu

sedina — Tue, 24 Jan 2012 23:05:03 +0000

12 kwietnia 1498 roku, w czwartek, książę Bogusław X powrócił do Szczecina po wielkiej podróży. Wyprawę rozpoczął w grudniu 1496 roku. Przez Niemcy dotarł do Włoch, a stamtąd popłynął wynajętym w Wenecji statkiem do Ziemi Świętej.

W czasie rejsu doszło do bitwy z muzułmańskimi piratami. Bogusławowi i innym pielgrzymom udało się wyjść z opresji mimo braku broni, która dla chrześcijan na terytorium pod panowaniem muzułmańskim była zabroniona. Do obrony użyli zatem desek z łóżek, garnków jako hełmów, a nawet materacy. Sam książę użył ponoć rożna zamiast miecza. Piraci odstąpili a pielgrzymi dotarli do Jerozolimy.

Do tej pory książę odbywał podróż incognito, nie chcąc narażać swojej osoby, ani drużynników. Jednak po powrocie do Wenecji wszystko się zmieniło. Wenecjanie poruszeni chwalebnymi wydarzeniami wystawili przedstawienie powitalne w plenerze. W spektaklu, w którym aktorzy wcielili się w role pielgrzymów i księcia, przedstawiono przygody z podróży, łącznie z własną interpretacją bitwy.

Następnie Bogusław X odwiedził Rzym i ważne miasta włoskie, w tym m. in. Ravennę, Florencję, Sienę oraz Bolonię, a tam – uniwersytet, na którym doktorat z prawa zdobył Jan v. Kitscher. Książę miał także okazję zaznajomić się z kiełkującą już wówczas epoką renesansu oraz z ludźmi nowej epoki, np. z Piotrem z Ravenny, który zasilił potem uczelnię w Greifswaldzie. W Wenecji mógł podziwiać nowy pomnik przedstawiający kondotiera Colleoniego. Gdy podróż dobiegała końca, książę przejeżdżając przez Lipsk, poznał wyżej wymienionego v. Kitschera, którego zaprosił na Pomorze.

Kiedy książę Bogusław wrócił do Szczecina, trwał właśnie Wielki Tydzień. W tamtym okresie na Pomorzu najbardziej znaną formą teatralną były misteria Męki Pańskiej, odgrywane podczas najważniejszych świąt chrześcijańskich. W północnej Europie kultywowano jeszcze tradycje średniowieczne. We Włoszech, skąd powrócił książę, popularność zaczęły zyskiwać idee renesansowe. Coraz częściej korzystano z dziedzictwa antyku, aby rozwijać nowe formy artystyczne. Nadchodziły czasy odrodzenia.

Tymczasem w Baniach (miejscowość położona około 50 km. od Szczecina), 13 kwietnia, w Wielki Piątek odgrywano Pasję męki Pańskiej, podczas której aktor grający Longinusa przebijającego bok Jezusa zamiast udać i trafić w specjalnie przygotowany pęcherz napełniony krwią, naprawdę zabija aktora grającego Jezusa (prywatnie bardzo go nie lubił). Aktor grający apostoła Jana dusi aktora grającego Longinusa i uciekając łamie nogę. Złapany, zostaje rzucony na koło. I tak pasja kończy się śmiercią. „I od tej pory nie odgrywa się już Męki Pańskiej w Baniu. Z tej to przyczyny, chcąc powiedzieć o czymś co się radośnie zaczyna, lecz żałośnie kończy, mówimy: to tak, jak przedstawienie w Baniu”. Tak tę historię na kartach swojej kroniki przedstawił Thomas Kantzow.

Być może o tych wydarzeniach słyszał poeta i prawnik Jan v. Kitscher.; faktem jest, że zaczął przygotowywać na cześć Bogusława X utwór sceniczny, w którym elementy kanonów średniowiecznych przeplatają się z nowymi formami renesansowymi. Średniowiecznym akcentem jest rycerska pielgrzymka do Ziemi Świętej wraz z bitwą. Natomiast przedstawienie weneckie, gdzie mieszczanie wcielają się w role pielgrzymów i odgrywają historie sobie współczesnych uczestników wydarzeń, ma już cechy dramatu renesansowego. Spektakl przemawia nie tylko językiem symboli religijnych, zrozumiałych dla ówczesnych ludzi – łatwo w nim także znaleźć elementy tragikomiczne. To choćby aktor grający księcia, który z braku miecza fechtuje rożnem z nadzianym na niego kurczakiem. Tak powstaje utwór „Tragicocomedia De Hierosolymitana profectione illustrissimi Ducis Pomerani, etc.”, który jest pierwszą sztuką teatralną napisaną być może w Szczecinie, a wydaną w Lipsku w 1501 roku. Wymienione wyżej dzieło ma za zadanie sławić czyny i dokonania księcia Bogusława X; wyznacza również początek mecenatu na Pomorzu. Co ciekawe, utwór ten stanie się głównym źródłem informacji do pierwszych kronik z historią Pomorza, w tym kroniki „Pomerania” Thomasa Kantzowa.

Dziś nie wiemy czy książę naprawdę bronił się rożnem ani, czy aktorzy byli zawodowcami. Wiadomo tylko, że sztuka wenecka przypadła księciu do gustu i przyczyniła się do powstania pierwszych utworów pisanych z myślą o wystawieniu na scenie na Pomorzu. Historiografia Pomorza wzbogaciła się o nowe fakty, ale dziś wiemy, że zmieszano je z fikcją sztuki teatralnej, która zaczęła żyć własnym życiem w pomorskiej krainie. Stąd Szczecin teatrem na Pomorzu słynie.

Przemek Głowa

Fragment Ołtarza Pasja z Wkryujścia/Ueckermünde, fundacja księcia Bogusława X; drewno dębowe polichromowane (1510 rok). Obecnie znajduje się w Muzeum Narodowym w Szczecinie, przy ul. Staromłyńskiej, w zbiorach sztuki Pomorza Zachodniego (fot. D. Swoboda)

Tekst ukazał się w magazynie SIC! [#06] 04/2011. Cały numer do pobrania na stronie internetowej magazynu – tutaj link.

Mapa Lubinusa w Zamku Książąt Pomorskich

sedina — Fri, 30 Dec 2011 12:00:26 +0000

Osiemnastowieczna Wielka Mapa Księstwa Pomorskiego zwana Mapą Lubinusa trafiła do Zamku Książąt Pomorskich.

Wykonany z oryginalnych miedziorytów druk znajduje się w 12 niepołączonych ze sobą planszach. Mapa trafiła do Szczecina z jednego z niemieckich antykwariatów dzięki wsparciu Marszałka Zachodniopomorskiego, który na ten cel wyasygnował blisko 100 tysięcy złotych.

Mapę wydano po raz pierwszy w 1618. W ciagu najbliższych miesięcy zostanie udostepniona publiczności.

Autor tekstu: Krzysztof Kukliński

Źródło: Polskie Radio Szczecin

Piękna Helena – polska królowa twista (epilog)

sedina — Tue, 20 Dec 2011 23:05:36 +0000

Po wyjeździe na stałe do Paryża Helena Majdaniec bardzo sporadycznie występowała w kraju. Dopiero po wielu latach postanowiła wrócić do rodzinnego Szczecina. Długa choroba spowodowała jej nagłą śmieć w 2002 roku. Została pochowana w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Centralnym.

Pierwsze cztery odsłony artykułu dostępne są pod tymi adresami:

(…) Od wyjazdu do Paryża w 1968 roku, piosenkarkę sporadycznie widywano na polskich estradach. Trudno dziś dociec, dlaczego. Czy była to jej świadoma decyzja – artystka zdawała sobie sprawę, że lata jej świetności i popularności na krajowych estradach bezpowrotnie minęły – czy też była to odgórna decyzja, mająca ukarać artystkę za opuszczenie kraju. W dniu 21 czerwca 1970 Helena Majdaniec wystąpiła w programie rozrywkowym Zapraszamy na pół czarnej. Autorami programu byli Andrzejowie Androchowicz i Rokita, a obok Heleny wystąpili m.in. Halina Kunicka, Irena Santor, Jadwiga Prolińska, Jerzy Ofierski, Alibabki i dawny kolega z Czerwono-Czarnych, Toni Keczer. Ten zrealizowany przez Telewizję Szczecin program został wyemitowany w programie ogólnopolskim tuż po Dzienniku Telewizyjnym, w tzw. najlepszym paśmie oglądalności. W tym samym roku artystka wzięła udział w koncertach „50 lat polskiej piosenki” w kraju i dla Polonii w USA.

W 1986 roku Helena zaśpiewała w koncercie Old Rock Meeting. Czy nas jeszcze pamiętasz w sopockiej Operze Leśnej. To zrealizowane wg pomysłu niezmordowanego Franciszka Walickiego muzyczne widowisko miało przypomnieć polskiej publiczności jej ulubieńców sprzed lat – Karin Stanek, Mirę Kubasińską, Adę Russowicz, Halinę Frąckowiak, Kasię Sobczyk, Bogusława Wyrobka, Wojciecha Gąssowskiego, Michaja Burano, Wojciecha Kordę, Wojciecha Skowrońskiego, Czesława Niemena, Tadeusza Nalepę i muzyków z dawnych zespołów Rhythm & Blues, Czerwono-Czarni, Niebiesko-Czarni, Trubadurzy, ABC i Breakout. Na koncertach w dniach 11 i 12 lipca Helena przypomniała trzy piosenki ze swojego repertuaru, nieśmiertelnego Rudego rydza, Powiedz, jak mnie kochasz oraz Zakochani są wśród nas. Koncerty Dinozaurów zarejestrowano i wydano na dwupłytowym albumie Polskich Nagrań i pięciopłytowym albumie Poljazzu (obecnie wznowione na CD).

Helena pojawiła się na estradzie także w 1992 roku na koncercie Karin Stanek Show. W tym samym roku, 10 października, wzięła udział w koncercie Niebiesko-Czarnych, poświęconemu pamięci tragicznie zmarłej Ady Rusowicz. Podczas występu w poznańskiej Arenie oprócz Rydza i Zakochanych, przypomniała Bilet w jedną stronę, piosenkę, od której zaczęła się jej kariera. Zapis okolicznościowego koncertu ukazał na płycie firmy Intersonus. Helena Majdaniec nie zapomniała także o szczecińskiej, najbliższej jej sercu, publiczności. W miejskim amfiteatrze śpiewała na koncertach „Ten stary – młody Szczecin” i „Dinozaury szczecińskiego big-beatu”. Dwukrotnie była też jurorką reaktywowanego Festiwalu Młodych Talentów.

Po wielu latach nieobecności w kraju Helena zdecydowała się na powrót do Polski, na powrót do ukochanego Szczecina. Okres zainteresowania kulturą słowiańską we Francji powoli mijał. Paryż, a także cały świat, interesował się już innymi trendami w muzyce i innymi wykonawcami. Ponadto artystka zbliżała się do granicy wieku, w jakim wypada się wycofać ze sceny, aby pozostawić w pamięci odbiorców jedynie dobre wspomnienia. Helena wprawdzie nigdy nie założyła rodziny, ale w Szczecinie miała siostrę i była najukochańszą ciocią, a jednocześnie mamą chrzestną dwójki bratanków i siostrzeńca. Tu mieszkały także jej przyjaciółki i koleżanki ze szkolnej ławy i koledzy z okresu początków jej artystycznej kariery.

W dniu 16 stycznia 2002 roku Helena Majdaniec razem z drugą popularną gwiazdą polskiej estrady wczesnych lat sześćdziesiątych, Karin Stanek, wystąpiła w cyklicznym programie TVN. W Rozmowach w toku opowiadała o swoich planach na przyszłość. W lutym 2002 roku chciała zaśpiewać na koncercie w Sali Kongresowej w Warszawie. Miał to być rockowy come back, gdyż tego typu muzyka była pierwszą miłością Heleny i z nią artystka najbardziej kojarzyła się polskim słuchaczom. Pod koniec programu prowadząca talk show Ewa Drzyzga sprowokowała artystki do zwierzeń na temat śmierci. Zapytana o to Helena powiedziała: „Nie myślę i nie boję się śmierci, boję się choroby i cierpienia, które choroba powoduje”. Dwa dni później nie żyła. Zmarła nagle w mieszkaniu swojej siostry w Szczecinie. Jak się okazało, od dłuższego czasu poważnie chorowała. Tą wiadomością jednak z nikim się nie podzieliła. Pogrzeb Heleny odbył się 24 stycznia 2002 roku. Artystka została pochowana w rodzinnym grobowcu na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie w kwaterze 24A/3/12.

Ze względu na wieloletnią znajomość z Heleną Majdaniec, wkrótce po śmierci artystki, jej kolega z teatrzyku studenckiego „Skrzat, Andrzej Androchowicz, postanowił zrealizować dokumentalny film o „Polskiej Królowej Twista”. Miała to być opowieść o Kopciuszku, o pięknej, skromnej dziewczynie z ubogiej kresowej rodziny, która dzięki uporowi i ambicji została gwiazdą estrady w Polsce. Wspomnienia o Helenie mieli snuć w filmie jej przyjaciele, m.in. Czesław Niemen, Janusz Popławski, Jan Szyrocki, Tadeusz Klimowski i Jacek Nieżychowski. Niestety, Telewizja Szczecińska nie była wówczas zainteresowana powstaniem filmu. Obecnie większość z wymienionych osób, w tym także pomysłodawca filmu, juz nie żyje. Legenda piosenkarki powoli odchodzi w zapomnienie. Dziś o Helenie Majdaniec przypominają jedynie wznowione na kompaktach dawne nagrania płytowe i Amfiteatr Letni w Szczecinie, który nazwano jej imieniem.

Andrzej Androchowicz

Artykuł umieszczony dzięki uprzejmości Średzkiego Kwartalnika Kulturalnego. Redakcja Portalu Miłośników Dawnego Szczecina sedina.pl przeredagowała powyższy tekst, m.in. dzieląc całość na mniejsze akapity.

Piękna Helena – polska królowa twista (4)

sedina — Mon, 12 Dec 2011 23:05:04 +0000

Helena Majdaniec występowała również w polskich i zagranicznych produkcjach filmowych. W 1968 roku szczecinianka postanowiła zamieszkać na stałe w Paryżu. Zerwany kontrakt z wytwórnią nie przeszkodził jej dalej koncertować w wielu krajach świata…

Pierwsze trzy odsłony artykułu dostępne są pod tymi adresami:

(…) Przypominając polski etap kariery zawodowej Heleny, kilka słów należy poświęcić związkom Heleny Majdaniec z filmem. Zapowiadając występ piosenkarki w paryskiej Olympii, Coquatrix przedstawił ją jako najpiękniejszą z brunetek i sławną gwiazdę polskiego filmu. O ile z pierwszą częścią zapowiedzi można było bezapelacyjnie się zgodzić, o tyle druga część była stwierdzeniem mocno na wyrost. Ze względu na świetne warunki zewnętrzne, niewątpliwy talent i swobodę w kontaktach z publicznością, kino rzeczywiście zainteresowało się piękną Heleną dość wcześnie..

Występy w polskich filmach

Po raz pierwszy kinomani mogli Helenę zobaczyć w 1963 roku w filmie Janusza Nasfetera Zbrodniarz i panna. Znany ze znakomitych filmów dla dzieci i młodzieży, tym razem reżyser sięgnął po kryminał Joe Alexa. Ze względu na ciekawą intrygę, wartką akcję i występujących w nim aktorów, film cieszył się wśród widzów dużym powodzeniem, a przez krytykę uznany był za jeden z najlepszych filmów sensacyjnych lat sześćdziesiątych.

W obrazie tym Majdaniec wystąpiła obok Ewy Krzyżewskiej, Ewy Wiśniewskiej, Zbyszka Cybulskiego, Edmunda Fettinga, Piotra Pawłowskiego i Gustawa Lutkiewicza. Helena zagrała samą siebie, piosenkarkę występująca na scenie muszli koncertowej w Międzyzdrojach z zespołem Czerwono-Czarni. Na ekranie zaśpiewała jeden ze swoich wielkich szlagierów Happy End. Z pewnością nie będzie przesadą, jeśli uznamy, że spora część widzów, szczególnie tych młodszych, przychodziła na film także, a może przede wszystkim po to, aby ujrzeć fragment koncertu słynnych Czerwono-Czarnych z ich urodziwą wokalistką. Przypomnijmy, były to lata, kiedy odbiornik telewizyjny był jeszcze ciągle marzeniem milionów Polaków, a zdobycie biletu na koncert gwiazd rodzimego big-beatu graniczyło niemal z cudem.

Trzy lata później, w 1966 roku, Helena Majdaniec wystąpiła w dramacie psychologicznym, Ktokolwiek wie, w reżyserii Kazimierza Kutza. Na ekranie zaistniała tym razem jako dziewczyna z paczki „Sobiekróla” (Wiesław Dymny). Był to epizod, w którym Majdaniec mogła epatować widza jedynie swoją urodą. I w tym filmie pojawiła się u boku świetnych aktorów, Edwarda Lubaszenki, Zofii Merle, Marii Zbyszewskiej, Ireny Netto, Jerzego Turka i Zdzisława Maklakiewicza. Na tym skończyła się „kariera” filmowa artystki w Polsce.

Kinematografia zagraniczna w karierze Heleny

Helena Majdaniec pojawiła się także dwukrotnie na ekranie w produkcjach zagranicznych. W 1964 roku zagrała w muzycznej komedii produkcji NRD Tytułu jeszcze nie mam (Titel hab’ ich noch nicht) w reżyserii Ulricha Theina. W filmie tym wcieliła się w rolę polskiej piosenkarki. Zaśpiewała kilka piosenek, a film, jak sama mówiła w wywiadzie dla „Radaru”, „(…) miał dobre recenzje (…) i był wyświetlany w berlińskich kinach ze sporym powodzeniem”. Po raz ostatni można było ujrzeć Helenę w mini serialu Ci i inni (Les Uns et uns autres) z 1983 roku, który był rozszerzoną wersją zrealizowanego dwa lata wcześniej filmu Claude’a Leloucha pod tym samym tytułem.

Niemal pięćdziesięcioletnia historia Francji, Niemiec, ZSRR i USA, opowiedziana poprzez losy kilku rodzin, nie była zbyt udanym dziełem. Zarówno gwiazdorska obsada: James Caan, Daniel Olbrychski, Robert Hossein, Nicole Garcia, Geraldine Chaplin, Jean-Claude Brially, Fanny Ardant, a także znakomita muzyka Francisa Lai i Michela Legranda czy zdjęcia Jeana Boffety, nie przyniosły spodziewanego rezultatu. A jaki w tym wszystkim był udział Heleny Majdaniec? Żaden. Mignęła przez moment na ekranie, a jej nazwisko nie znalazło się nawet w napisach końcowych. Jak widać kontakt z X Muzą trudno uznać za udany epizod w artystycznej karierze piosenkarki.

Warto także wspomnieć o współpracy artystki z zachodnioniemiecką stacją telewizyjną WDR, dla której wystąpiła w programie Beat Club, oraz programami Telewizji NRD. Fragmenty unikatowych nagrań z grudnia 1966 roku, w których Helena śpiewa I don’t want him dla tej ostatniej stacji, są dostępne na Portalu Miłośników Dawnego Szczecina „sedina.pl”.

„Paryska stabilizacja”

Wiosną 1968 roku Helena Majdaniec w ramach stypendium PAA Pagart wyjechała do Paryża i… postanowiła tam zostać na stałe. Jakie były przyczyny takiego kroku? Z pewnością kilka. Popularność, jaką do tej pory cieszyła się w kraju, powoli mijała. Na polskiej estradzie pojawiały się nowe, często młodsze i lepsze wokalistki. Zmieniały się także gusty publiczności. Repertuar, w którym dobrze czuła się Majdaniec, odchodził do lamusa. Mimo tzw. żelaznej kurtyny, do Polski stosunkowo szybko docierały nowe trendy w muzyce młodzieżowej świata. Niebanalną rolę odegrały tu rozgłośnie Radia Luksemburg, krajowa Trójka, a także komisy, do których płyty z całego świata dostarczali marynarze. Ponadto Helena, czemu się trudno dziwić, chciała się także sprawdzić za granicą. Z jej głosem i repertuarem bliżej jej było do Paryża czy Rzymu, niż do Londynu, niekwestionowanej od początku lat sześćdziesiątych stolicy światowej muzyki. Tu, nad Tamizą, królowała już zresztą inna Helena, wspomniana kilkakrotnie wielka gwiazda muzyki pop, Helen Shapiro, doskonale znana w Polsce z koncertów w Szczecinie i w Warszawie, dziesiątek nagrań radiowych i płytowych, a także z filmu Zabawa na 102 (It’s Trad, Dad!).

Helena Majdaniec, czemu nie ma się co dziwić, Paryżem zauroczona była już podczas pierwszej wizyty w mieście z „Niebiesko-Czarnymi”. Nawiązując do mody na rosyjskość, która wówczas jeszcze panowała we Francji, Helena zaczęła występować w paryskich lokalach „Szeherezada” i „Rasputin”. Były to luksusowe kluby, w których oprócz znakomitego jedzenia i dekadenckiej atmosfery lansowano muzyczny repertuar słowiański, głównie rosyjski. Właścicielką „Rasputina” była Polka, pani Martini, którą ze względu na posiadanie kilku tego typu lokali nazywano „Królową Nocy”.

Później Helena związała się z „Carewiczem”, jednym z najbardziej snobistycznych lokali francuskiej stolicy. Tam też śpiewała sentymentalne ballady i rosyjskie romanse, zdobywając sobie we francuskiej stolicy dużą popularność, szczególnie w kręgach dawnych rosyjskich emigrantów. Do swojego repertuaru próbowała włączać także piosenki polskie z repertuaru innych wykonawczyń, m.in. Gorzko mi, Moja Warszawo, Jaki śmieszny jesteś pod oknem, Pole nasze pole. Tomasz Raczek wspominał: „(…) największym magnesem jest Helena Majdaniec występująca w roli gwiazdy wieczoru. Śpiewała rosyjskie romanse w taki sposób, że mężczyzn doprowadzała do ekstazy, rwali się na estradę, chcieli ją nosić na rękach. A gdy na zakończenie występu zaśpiewała polskie Jadą wozy kolorowe, publiczność szalała. Nie wiem czy Helena kiedykolwiek była w Polsce tak kochana jak w paryskim »Carewiczu«. Tu czuła się chyba najlepiej i tu jej niezwykły temperament, barwny charakter, talent estradowy i zniewalający kobiecy urok uzyskiwały najdoskonalszą oprawę”.

Zerwany kontrakt i „światowe koncerty”

Pod koniec lat sześćdziesiątych i na początku lat siedemdziesiątych jako Helena, a później Helena Madanec, szczecinianka nagrała dla wytwórni Philips trzy single La coeur en fête, Dizzy i La gospoda. Ten ostatni utwór był francuską wersją wspomnianej polskiej piosenki Jadą wozy kolorowe. Wkrótce kontrakt z Polką zerwano. Złośliwi twierdzili, że Helenie po pierwszych sukcesach uderzyła woda sodowa do głowy, że poczuła się gwiazdą. Innego zdania była Joanna Rawik, która uważała, że Helena Majdaniec „nie miała w sobie za grosz agresji i dlatego nie nadawała się zbytnio do kariery estradowej, która wymaga bezwzględności i rozpychania się łokciami. Kochała śpiewanie, ale nie zabiegała zbytnio ani o swoje sprawy, ani o poklask”.

Jak było naprawdę, nie wiadomo. Helena starała się o kontrakt ze znaną firmą płytową Eddiego Barclay’a, ale i tu podobno dotarły nieżyczliwe opinie kierownictwa Philipsa. Potem dorywczo współpracowała z radiem i telewizją francuską. Nie były to jednak występy na miarę talentu piosenkarki. Po prostu pozwalały egzystować. Dawna gwiazda polskiej estrady mieszkała w dość skromnych warunkach. przy 9 Rue Voltaire w Levallois-Perret, jednej z miejscowości wchodzących w skład wielkiej aglomeracji paryskiej.

Mieszkając we Francji, piosenkarka koncertowała w wielu krajach świata, m.in. w Kanadzie, Algierii, Kuwejcie(1976-1977), Maroku (1982), a także w Niemczech. Przez jakiś czas występowała w „Cabaret Russe” w Szwajcarii. Na zaproszenie Polonii odwiedziła także kilkakrotnie USA (1970, 1989, 1993). Poza Paryżem Helena śpiewała również w innych regionach Francji. W 1971 roku wzięła udział w festiwalu „Złota Róża” w Antibes na Lazurowym Wybrzeżu. Po raz kolejny polska artystka miała okazję wystąpić obok znakomitych nazwisk światowej estrady. Tym razem byli to Olivia Newton-Jones, Cliff Richard i Demis Roussos.

Ciąg dalszy (epilog) za tydzień…

Andrzej Androchowicz

Helena Majdaniec i Czerwono-Czarni w filmie Zbrodniarz i panna (1963)

Piękna Helena – polska królowa twista (3)

sedina — Sun, 04 Dec 2011 23:05:15 +0000

Kolejnym sukcesem w karierze Heleny Majdaniec okazały się występy w Paryżu z 1963 roku. Polska prasa, oprócz opisu artystycznych dokonań szczecinianki we Francji, sporo miejsca poświęciła kontrowersyjnej fotografii… Helena w kolejnych latach koncertowała m.in. w Szwecji i Związku Radzieckim, lansując wówczas wiele swoich przebojów.

Pierwsze dwie odsłony artykułu dostępne są pod tymi adresami:

(…) Koncerty odbywać się miały od 12 do 25 grudnia, przy czym pierwszy z nich, co było już tradycją, odbywał się w innym lokalu. Chodziło o to, by wykonawcy oswoili się z nowymi warunkami i z nową publicznością. Polakom przypadł w udziale występ w sali kina Cyrano w Wersalu. Występy poprzedziły nocne próby. Odzianych na co dzień dość swobodnie członków zespołu postanowiono na wyjazd ubrać w garnitury i smokingi. To, co uchodziło za szczyt elegancji w Polsce, nie mogło się podobać w stolicy mody, Paryżu. Tu panował luz i królował kolor. Tak więc Coquatrix jako pierwsze oprotestował stroje gości z Polski. Na szczęście Helenie w zmianie wizerunku pomogła córka dyrektora Olympii, Patrycja. Obie młode damy z zapałem buszowały następnego dnia po paryskich salonach mody i sklepach.

Paryski sukces

Kiedy Helena pojawiła się na scenie w nowej fryzurze i gustownej sukience, oczarowała wszystkich. Przyglądający się próbie Gilbert Becaud, do tego stopnia zachwycił się urodą Heleny, że zdecydowany był pojechać następnego dnia do Polski, do kraju , gdzie „mieszkają najpiękniejsze dziewczyny na świecie”. Tę deklarację natychmiast wykorzystał dyrektor Jakubowski z Pagartu i zaprosił piosenkarza do Polski. Wielki Gilbert przyjął zaproszenie bez wahania. Do Warszawy wprawdzie nie pojechał zaraz, lecz rok później. Witany w Polsce entuzjastycznie, natychmiast pokochał Kraj na Wisłą i odtąd wielokrotnie tu przyjeżdżał, zawsze wzbudzając niekłamany zachwyt. W przyszłości opinię Gilberta o urodzie Heleny – kiedy ta już mieszkała we Francji na stałe – podchwyciła prasa, nazywając Polkę „Najpiękniejszymi oczami Lazurowego Wybrzeża”.

Druga rzecz, którą także oprotestował Coquatrix, również wiązała się z Heleną. Chodziło o jej repertuar. Dyrektorowi wprawdzie podobały się piosenki, ale uznał, że ich styl i wykonanie są nieco staromodne. Przez całą noc przy udziale nowych przyjaciół, francuskich muzyków, aranżowano szlagiery Heleny na modny w tym czasie rytm surfa. Ze względu na dużą liczbę wykonawców w show, Helena zaśpiewała jednak tylko jedną piosenkę, Happy End.

W Olympii Niebiesko-Czarni występowali przez najbliższe dni u boku znakomitej, wtedy będącej u progu kariery, Dionne Warwick, którą lansował jej przyjaciel, nie mniej znakomity kompozytor i muzyk, Burt Bacharach, okrzyknięty „nowym Gershwinem”. W programie „Idole młodych” wystąpił też zespół The Eagles z Anglii, który poza nazwą nie miał nic wspólnego z „Orłami”, które wylansowały przebój Hotel California, a także żeńska grupa The Shirelles z szesnastoosobowym big bandem. Entuzjazm publiczności wzbudzał jednak trzynastoletni, ociemniały czarnoskóry Little Stevie Wonder, dziś mega gwiazda światowej estrady, a przy tym arcygenialny kompozytor.

Helena Majdaniec z Johnnym Hallydayem i Sylvie Vartan

Niebiesko-Czarni odnieśli w Paryżu sukces. Przynajmniej tak nagłaśniała ich występ prasa polska. Polacy spotkali się z życzliwym przyjęciem zarówno na widowni, jak i za kulisami czy w garderobach. Tam gratulowali im sukcesu wspomniany Gilbert Becaud, a także słynna para Sylvie Vartan i Johnny Hallyday, ówcześni idole paryskich scen i dyskotek. Warto wspomnieć, że w 1962 roku Sylvie uczestniczyła we wcześniejszej edycji „Idoli”. Majdaniec, Burano i Niemen udzielili swoich pierwszych wywiadów dla Radia Europa 1, Radia Madryt, a przede wszystkim dla otoczonego w Polsce kultem Radia Luksemburg. Zespół ze swoimi solistami nagrał też swoją pierwszą płytę na Zachodzie. Była to tzw. „czwórka” Les noir et blue – Les idoles de Pologne (Decca 460.811 M). Majdaniec śpiewała na niej Happy End.

Kontrowersyjna fotografia

Dla Heleny Majdaniec pobyt w Paryżu miał nieoczekiwanie skutki pozaartystyczne. Otóż w tygodniku „Cinemonde” ukazało się jej zdjęcie w stroju, rzec można, niedbałym. Podczas sesji zdjęciowej zleconej przez dyrektora Olympii, gdy piosenkarka czekała na zmianę kostiumu, zrobiono jej fotografię, gdy siedziała na kanapie owinięta tylko ręcznikiem. Publikacja tego zdjęcia we Francji nie miała żadnego znaczenia. Była jedynie chwytem reklamowym, do którego bezpruderyjni paryżanie byli przyzwyczajeni, i na który w większości nie zwracali uwagi. W Gomułkowskiej Polsce ten „występek” Heleny miał jednak przykre następstwa. Nadgorliwi dziennikarze nie pozostawili na artystce przysłowiowej suchej nitki. Bliżej o tym paryskim incydencie pisał Franciszek Walicki, ówczesny manager Niebiesko-Czarnych, w swojej książce Szukaj, burz, buduj.

Mimo tego ekscesu – a może „sekscesu” – polscy sympatycy urodziwej gwiazdy okrzyknęli ją „Królową Polskiej Piosenki”. Równie wysokie notowania otrzymała w plebiscycie popularnego tygodnika „Dookoła Świata” – w ankiecie pisma na Wielką Piątkę Roku 1963 znalazła się obok m.in. Ireny Dziedzic, Lucjana Kydryńskiego i Barbary Kraftówny. Co ciekawe, Helenie nie zabroniono także kolejnych zagranicznych wyjazdów (prawdopodobnie zadecydowały o tym dewizy, które za sprawą artystki wpływały na konto Pagartu). Dzięki temu lata sześćdziesiąte stały się pasmem sukcesów artystki nie tylko w kraju. Uczestniczyła ona w wielu ważnych wydarzeniach muzycznych Polski i Europy.

Sala Kongresowa, Szwecja, Związek Radziecki…

W 1964 roku na występy do warszawskiej Sali Kongresowej przyleciała legenda srebrnego ekranu, Marlena Dietrich. Ta znakomita aktorka była także uznaną i cenioną piosenkarką. Podczas wizyty towarzyszył artystce zespół Edwarda Czernego, na czele którego stał wspomniany wcześniej Burt Bacharach. Recital Marleny Dietrich w dniach 18 i 19 stycznia poprzedził występ Niebiesko-Czarnych z Heleną Majdaniec, Michajem Burano i Czesławem Niemenem. O wyborze zespołu zadecydowała Marlena, która widziała występ Niebiesko-Czarnych w Olympii. To podczas tego warszawskiego koncertu Dietrich zachwyciła się piosenką Niemena Czy mnie jeszcze pamiętasz?, którą potem z własnym tekstem jako Mutter, kannst du mir vergeben (Matko, czy mi przebaczyłaś) włączyła do swojego repertuaru. Z recitalu artystki w Sali Kongresowej zachowało się zdjęcie Marleny z Niebiesko-Czarnymi, na którym Helena stoi nieopodal gwiazdy.

Pierwsza zachodnia płyta z nagraniem piosenki Happy End w wykonaniu Heleny Majdaniec

W tym samym 1964 roku Helena Majdaniec śpiewała w Szwecji. Rok później, w sierpniu, ponownie wzięła udział w sopockim festiwalu. W koncercie „Na płytach całego świata” przy akompaniamencie Zespołu Andrzeja Kurylewicza zaśpiewała swój wielki przebój Zakochani są wśród nas Jerzego Matuszkiewicza i Janusza Kondratowicza, który wcześniej zdobył tytuł Radiowej Piosenki Miesiąca lutego 1965 roku (wykonanie wspólne z zespołem NOVI Singers). Z zespołem odbyła także dwukrotne tournée po Węgrzech (1965 i 1966) i Jugosławii (1966). W roku 1966 śpiewała na festiwalu Bratysławska Lira.

Niezwykle ważny w karierze estradowej Heleny Majdaniec był rok 1967. Koncerty rozpoczęła od Jeleniej Góry, gdzie 16 stycznia zaśpiewała pięć piosenek: Chciałeś wszystko zmienić, Żegnaj, karnawale, Już raz było tak oraz You can have him i High Time. Na niektórych koncertach wykonywała utwór Przyjdź w taką noc Mateusza Święcickiego i Krzysztofa Dzikowskiego. Tę piosenkę w nowej wersji nagrał na swojej trzeciej płycie długogrającej Czy mnie jeszcze pamiętasz, serdeczny przyjaciel Heleny, Czesław Niemen. Pod patronatem Pagartu, z dużą grupą muzyków i piosenkarzy przez kilka miesięcy Helena Majdaniec koncertowała w Związku Radzieckim. Śpiewała m.in. w Czeczenii, a także w Soczi, gdzie uczestniczyła w I Festiwalu Młodych Piosenkarzy. Zdobyła wówczas II nagrodę za piosenkę wykonywaną po rosyjsku. Po koncercie gratulacje składał jej kosmonauta Jurij Gagarin. Wytwórnia Melodia wydała dwie składanki z festiwalu, na których zamieszczono nagrania w wykonaniu Heleny – Zakochani są wśród nas i Piosenkę o kapitanie. W tym samym roku odbyła piosenkarka także trasy koncertowe po Bułgarii i Czechosłowacji.

Rok 1967 przyniósł Helenie Majdaniec czwarte miejsce w ankiecie „Rytm i Piosenka” na najlepszą wokalistkę roku. Szczeciniankę wyprzedziły Ada Rusowicz, Ewa Demarczyk i Kasia Sobczyk.

Pożegnanie z „Niebiesko-Czarnymi”, przeboje gwiazdy

Po kilkuletniej współpracy, w lipcu 1967 roku Majdaniec postanowiła pożegnać się z Niebiesko-Czarnymi. Na krótko związała się z zespołem Tajfuny, który towarzyszył piosenkarce podczas tras koncertowych. Trudno nie wspomnieć także o solowych występach piosenkarki. Jeszcze śpiewając z Czerwono- i Niebiesko-Czarnymi, Helena równolegle nagrywała piosenki z innymi zespołami muzycznymi, z grupą Piotra Figla, zespołami Ricercar 64 i Studio Rytm Andrzeja Korzyńskiego oraz ze Studiem M2 Bogusława Klimczuka.

Ten ostatni był twórcą popularnych przebojów Heleny – Długiego Billa, Czarnego Ali Baby (teksty obu piosenek Tadeusz Urgacz) i Rudego Rydza (tekst Adam Hosper). Piosenkę tę włączyła do swojego repertuaru znana doskonale polskiej publiczności Tamara Miansarowa ze Związku Radzieckiego. Z zespołami Klimczuka i Figla nagrała artystka swoje dwie, zresztą jedyne polskie płyty. Były to „czwórki’ wydane w latach 1963 i 1964 przez Muzę. Późniejsze nagrania publikowane na płytach długogrających lub kompaktach były zazwyczaj składankami z koncertów różnych wykonawców lub nagraniami archiwalnymi z zasobów Polskiego Radia. Część z nich ukazała się dopiero po śmierci Heleny Majdaniec.

Helena Majdaniec we fryzurze ala Helen Shapiro

W Polsce szczecinianka wylansowała kilkanaście wielkich przebojów. Oprócz wymienionych były to także Wesoły twist, Nic ci nie przyrzekam, Nie żegnaj mnie, Chciałeś wszystko zmienić, Nie otworzę drzwi nikomu, a także Wakacje z deszczem z repertuaru Ludmiły Jakubczak. Ponadto Helena nadal śpiewała światowe przeboje, m.in. Ventiquattromila baci Adriano Cellentano, Walking Back to Hapiness Helen Shapiro czy słynną radziecką piosenkę Wieczier na rejdie. Na przestrzeni zaledwie kilku lat repertuar artystki ewoluował od szybkich dynamicznych rock and rolli, twista i surfa, do nastrojowych piosenek i ballad, w których niebagatelną rolę odgrywał także tekst.

Zmianie uległ także image piosenkarki. Z dynamicznej gwiazdy rock and rolla stała się ułożoną gwiazdą estrady w elegancko skrojonych kreacjach. Dla wielu dawnych sympatyków Helena jednak na zawsze pozostała „Królową Twista”, osobą na której w szalonych latach sześćdziesiątych wzorowały się polskie dziewczęta zarówno w sposobie ubierania, jak i czesania – Helena jako jedna z pierwszych w Polsce odważyła się występować w sukience mini, a idąc śladem swojej angielskiej idolki i imienniczki, Helen Shapiro, wprowadziła modę na tapirowane włosy.

Andrzej Androchowicz

Ciąg dalszy za tydzień…

Złoty wiek Pomorza. Sztuka na dworze książąt pomorskich w XVI i XVII wieku

sedina — Tue, 29 Nov 2011 23:05:19 +0000

Muzeum Narodowe zakończyło prace nad nową oprawą wystawy, znanej dotąd pod nazwą “Mecenat artystyczny Książąt Pomorza Zachodniego”. Od niedawna można ponownie oglądać ekspozycję, którą teraz zatytułowano “Złoty wiek Pomorza. Sztuka na dworze książąt pomorskich w XVI i XVII wieku”.

“Nowa-stara” wystawa poświęcona jest sztuce na dworze książąt pomorskich w okresie jej największego rozkwitu w XVI i początkach XVII wieku. Po wygaśnięciu dynastii w 1637 roku spuścizna po książętach została podzielona między ich spadkobierców i w dużej mierze rozproszona, jednak dzieła sztuki, które zachowały się do dzisiaj i są prezentowane na wystawie, dają świadectwo niezwykłego znaczenia pomorskiego dworu książęcego jako ośrodka kultury i sztuki późnego renesansu.

Kolekcja szczecińskiego Muzeum jest największym istniejącym zbiorem związanym z działalnością mecenasowską książąt z dynastii Gryfitów. Na wystawie można obejrzeć obrazy, rzeźby oraz wyroby rzemiosła artystycznego. Jednym z najcenniejszych spośród prezentowanych obiektów jest „Portret Filipa I” pędzla Lucasa Cranacha Młodszego z 1541 roku. Unikatowym zabytkiem kultury dworskiej jest także „Drzewo genealogiczne książąt Pomorza Zachodniego”, siedmiometrowej długości obraz Corneliusa Crommeny’ego z 1598 roku, na którym przedstawiono aż sto pięćdziesiąt pięć osób z rodu Gryfitów. Niezwykle ważną część ekspozycji stanowią wydobyte po drugiej wojnie światowej z krypty szczecińskiego zamku stroje i klejnoty, ze słynną wysadzaną diamentami egretą (ozdobą kołpaka) księcia Franciszka I. Na wystawie zaprezentowano również wypożyczony z katedry w Merseburgu „Portret księcia Franciszka I na marach”, ukazujący księcia w tym samym stroju i z tymi samymi klejnotami, które można obejrzeć na ekspozycji.

W trakcie przygotowań do wystawy wiele zabytków poddanych zostało gruntownej konserwacji, dzięki czemu odzyskały pierwotny wygląd i dawny blask. Aby wydobyć piękno renesansowych przedmiotów, zadbano również o nowoczesną infrastrukturę wystawienniczą, profesjonalne gabloty i oświetlenie. Przy omawianiu zagadnień związanych z kulturą i sztuką Pomorza wykorzystano także prezentacje multimedialne.

Informacje o wystawie:

miejsce: Galeria Sztuki Dawnej (ul. Staromłyńska 27)
godziny otwarcia: wtorek–piątek 10.00–18.00, sobota–niedziela 10.00–16.00
bilety: 10 zł normalny/ 5 zł ulgowy/ czwartek bezpłatny
kurator wystawy: Monika Frankowska-Makała

Galeria Sztuki Dawnej

ul. Staromłyńska 27

Pomnik Fryderyka Wielkiego odrestaurowany

sedina — Mon, 28 Nov 2011 23:05:00 +0000

Zakończyła się restauracja marmurowego pomnika króla Prus – Fryderyka Wielkiego, który eksponowano w Szczecinie od końca XIX wieku do 1942 roku. Od 1 grudnia monument będzie można oglądać w Berlinie, natomiast w 2015 roku obiekt wróci do Szczecina.

Uroczysta prezentacja pomnika odbędzie się 1 grudnia w Berlinie (Sala Bazylikowa, Muzeum im. Bodego) o godzinie 15.00. Rzeźba w ramach współpracy Muzeum Narodowego w Szczecinie z Muzeami Państwowymi w Berlinie do końca 2014 roku będzie jako ambasador Szczecina prezentowana w berlińskim Muzeum im. Bodego. W roku jubileuszu dwustupięćdziesięciolecia urodzin Johanna Gotfrieda Schadowa (2014) dzieło pojawi się na planowanej wystawie monograficznej poświęconej artyście, a następnie na stałe powróci do Szczecina i znajdzie się w stałej ekspozycji szczecińskiego Muzeum Narodowego.

Wspólny wniosek w sprawie konserwacji-restauracji pomnika Fryderyka II przedstawiony został w 2006 roku przez Małgorzatę Gwiazdowską, Miejskiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie oraz Lecha Karwowskiego, dyrektora Muzeum Narodowego w Szczecinie. W lipcu 2007 roku podjęta została przez Radę Miasta Szczecin decyzja pozwalająca na rozpoczęcie prac konserwatorskich królewskiego posągu. Dofinansowanie prac kontynuowane było w ramach Mecenatu Miasta Szczecin nad Muzeum Narodowym w Szczecinie także w latach następnych. Na przełomie 2008 i 2009 roku do prac przy projekcie bardzo aktywnie włączyło się Towarzystwo im. Schadowa z Berlina, którego znaczące zaangażowanie finansowe oraz pomoc merytoryczna pozwoliły na ukoronowanie działań, w efekcie których możemy obecnie publicznie oglądać w pełni odrestaurowane dzieło Johanna Gotfrieda Schadowa.

Krótka historia pomnika:

Znajdująca się od października 1990 roku w zbiorach Muzeum Narodowego w Szczecinie rzeźba Johanna Gotfrieda Schadowa, przedstawiająca Fryderyka II Hohenzollerna zwanego Wielkim powstała w latach 1792–1793. Jest to wykuty w białym marmurze karraryjskim pełnopostaciowy, ponadnaturalnej wielkości (250 x 90 x 60 cm) pierwszy wówczas reprezentacyjny wizerunek władcy Prus ustawiony w przestrzeni publicznej. Powstały na życzenie stanów prowincji pomorskiej w Szczecinie, z inicjatywy Ewalda Friedricha hrabiego von Hertzberga pomnik autorstwa Schadowa oficjalnie odsłonięto i poświęcono 10 października 1793 roku – stanął on na Białym Placu Parad (Weiße Paradeplatz, dzisiaj plac Żołnierza Polskiego). W 1877 roku zniszczoną pod wpływem warunków atmosferycznych marmurową rzeźbę zastąpiono odlewem z brązu, oryginał zaś trafił do hallu Pałacu Sejmu Stanów (obecnie siedziba Muzeum Narodowego w Szczecinie). W 1942 roku statuę Fryderyka Wielkiego z muzeum ewakuowano i wraz z kilkoma innymi dziełami przewieziono do zamku w Swobnicy i umieszczono w tamtejszej piwnicy. Wówczas doszło do feralnego zniszczenia oryginału, ponieważ statua upuszczona ze schodów rozbiła się na trzy części. W 1956 roku uszkodzone elementy pomnika powróciły do Szczecina i zostały złożone na dziedzińcu Zamku Książąt Pomorskich.

rzeźba marmurowa, 2011 – po konserwacji-restauracji

W 1990 roku zgodnie z decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie zniszczona rzeźba trafiła do zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie, które w 2008 roku postanowiło dzieło Johanna Gotfrieda Schadowa, wybitnego rzeźbiarza europejskiego neoklasycyzmu, poddać konserwacji-restauracji. Pod nadzorem Lidii Piotrowskiej-Cześnik, konserwatora szczecińskiego Muzeum Narodowego przeprowadzono prace konserwatorskie, ich najważniejszym elementem była rekonstrukcja brakujących elementów rzeźby. Na podstawie zachowanego w Zbiorach Form Gipsowych Muzeów Państwowych w Berlinie (Gipsformerei, Staatliche Museen zu Berlin, Stiftung Preussischer Kulturbesitz) i życzliwie wypożyczonego Muzeum Narodowemu w Szczecinie gipsowego modelu prace rzeźbiarskie, polegające na odtworzeniu pierwotnej formy rzeźby wykonał artysta rzeźbiarz Ryszard Zarycki z Wrocławia.

rzeźba marmurowa w hallu pałacu Sejmu Stanów, fot. ok. 1925

Piękna Helena – polska królowa twista (2)

sedina — Sun, 27 Nov 2011 23:05:21 +0000

Przełomowy w karierze Heleny Majdaniec okazał się sukces podczas Festiwalu Młodych Tatelntów w Szczecinie w 1962 roku. Po imprezie późniejsza królowa twista występowała w “Czerwono-Czarnych”, by następnie dołączyć do “Niebiesko-Czarnych” i wyjechać na tournée do Francji.

Pierwsza odsłona artykułu dostępna jest pod tym adresem:

cześć pierwsza

(…) Profesjonalna, jeśli można na wyrost użyć takiego określenia, kariera piosenkarska Majdaniec rozpoczęła się w 1962 roku, na legendarnym już Festiwalu Młodych Talentów w Szczecinie. Spiritus movens całego przedsięwzięcia był wspomniany Franciszek Walicki. Jego wybór, nie ukrywajmy podyktowany częściowo względami propagandowymi, padł na Szczecin, najbardziej wysunięty na zachód ośrodek kulturalny kraju. Tu w polskim Szczecinie polska młodzież miała śpiewać polskie piosenki. Pomysł trafił na sprzyjający klimat. Poparły go najwyższe władze (w tym partyjne), a w organizacji konkursu wsparł Walickiego Jacek Nieżychowski, ówczesny dyrektor Szczecińskiej Estrady, postać nietuzinkowa, reżyser, aktor (m.in. Kochajmy Syrenki, Polskie drogi), piosenkarz (Silna Grupa pod Wezwaniem), nota bene autentyczny hrabia. Jednak w czasie, gdy realizowano pierwszy festiwal, ten akurat fakt nie miał większego znaczenia, co najwyżej mógł wzbudzać kontrowersje. Autorzy szczecińskiej imprezy za pomocą tysięcy plakatów rozklejonych niemal w każdym zakątku kraju rozbudzili w młodzieży marzenia o wielkiej estradowej karierze. Śpiewać mógł bowiem każdy. Warunkiem uczestnictwa był młody wiek i całkowite amatorstwo. Oprawę muzyczną zapewniał zespół Czerwono-Czarni.

Sukces podczas Festiwalu Młodych Talentów

Wykonawcy mieli nie tylko duże nadzieje, ale i realne szanse na dostanie się do wąskiego grona artystów polskiej estrady. Oprócz regulaminowych nagród i wyróżnień, laureaci mieli możliwość wystąpić na najbliższym Międzynarodowym Festiwalu Piosenki w Sopocie. Organizatorzy nie przewidywali, że ich apel spotka się z tak ogromnym odzewem. Ogólnopolskie ćwierć- i półfinały zgromadziły niemal cztery tysiące młodych wykonawców z całej Polski, z których do ścisłego finału zakwalifikowano 120 osób, wśród nich Helenę Majdaniec. Festiwal rozpoczął się 29 czerwca i trwał do 1 lipca 1962 roku, stając się konkurencją dla trwających w tym czasie Dni Morza. Nie przeszkadzało to jednak we wspólnej zabawie amatorów obu imprez. Korowody roztańczonych i rozśpiewanych młodych ludzi na ulicach miasta stały się niemal symbolem pięknego Szczecina. Przesłuchania amatorów odbywały się w malowniczych plenerach nad jeziorem Głębokim, na specjalnie w tym celu wybudowanej scenie. Uroczyste otwarcie konkursu z udziałem organizatorów odbyło się na stadionie “Pogoni”, natomiast same koncerty przeniesiono na teren kortów tenisowych przy alei Wojska Polskiego.

Każdy z wykonawców zobowiązany był do zaśpiewania dwóch piosenek, w tym jednej w języku polskim. Rozrzut repertuaru był przeogromny. Od nastrojowych, lekko jazzujących ballad, poprzez piosenkę literacką do dynamicznego rock and rolla. Helena zaśpiewała Bilet w jedną stronę (One Way Ticket) Neila Sedaki z własnym tekstem. Popularny przebój, do tego po polsku, niebanalna uroda, dobrze wyszkolony głos i brawurowe wykonanie spowodowały, że Helena natychmiast zyskała sympatię publiczności i uznanie jurorów. Drugą piosenką był wielki szlagier tamtych lat, Monica, którą Helena zaśpiewała po włosku. Jak widać wcześniejsza nauka języka nie poszła na marne.

Helana Majdaniec i Bruno Coquatrix

Poziom konkursu był na tyle wysoki, że finałowa Złota Dziesiątka liczyła… aż piętnaście osób. Wśród tej grupy jednak tylko kilka osób odniosło później prawdziwy sukces i zapisało się rzeczywiście złotymi zgłoskami w historii polskiej muzyki rozrywkowej. Obok Heleny byli to Karin Stanek, Czesław Niemen (wówczas jeszcze Wydrzycki), Wojciech Korda (Kędziora), Wojciech Gąssowski i Michaj Burano. W kategorii zespołów bezapelacyjnie prym dzierżyli Niebiesko-Czarni, zdobywając puchar „Expressu Wieczornego”. Laureaci niejako zadecydowali o przyszłości polskiej sceny muzycznej. Młodzi odbiorcy, znudzeni lansowanym dotychczas w radio, mocno już przestarzałym i niemodnym w ich pojęciu repertuarem, błyskawicznie utożsamili się z równie młodymi i spontanicznymi wykonawcami. Szczeciński festiwal zamknął pewien rozdział w historii muzyki rozrywkowej w Polsce. Dotychczasowe bożyszcza estrady – Hanna Rek, Marek Tarnowski, Bogusław Wyrobek, Janusz Godlewski – nie wytrzymały konkurencji z młodzieżą i powoli wycofały się ze sceny. Ostrożne zazwyczaj w sądach władze uznały imprezę za propagandowy sukces, podkreślając jej walory artystyczne i znaczenie w umuzykalnieniu młodzieży. Sam festiwal uznano nie tylko za kuźnię młodych talentów, ale i kompozytorów (np. wspomniana Katarzyna Gärtner). Zgodzono się, aby podobną imprezę zorganizować w Szczecinie za rok.

Telewizyjny debiut i “Czerwono-Czarni”

Trzecie miejsce (po Grażynie Rudeckiej i Czesławie Niemenie) w Festiwalu Młodych Talentów przyniosło Helenie niebywałą popularność. Wkrótce po imprezie Andrzej Androchowicz, który już od dwóch lat był związany ze szczecińskim ośrodkiem telewizyjnym, zaprosił Helenę do swojego cyklicznego programu Studio młodych. W prowizorycznym studiu o pow. ok. 20 m², mieszczącym się na siódmym piętrze „Odzieżowca” przy ul. Tkackiej, w oślepiającym świetle reflektorów łukowych i temperaturze dochodzącej prawie do 60°C, Majdaniec zaśpiewała Monikę. Był to telewizyjny debiut pięknej Heleny. Niestety, ośrodek nie dysponował wówczas łączami ogólnopolskimi i program dotarł jedynie do trzystuosobowej garstki szczecinian, szczęśliwych posiadaczy odbiorników telewizyjnych. Program nie zachował się także w archiwach. Przypomnijmy, była to epoka tzw. telewizji na żywo, a raczkujący szczeciński ośrodek nie miał możliwości zapisu programów metodą telerecordingu.

Tuż po szczecińskim festiwalu, Helena Majdaniec została zaangażowana do zespołu Czerwono-Czarni. Cztery dni później, wraz z drugą laureatką, Karin Stanek, Helena wystąpiła w Dniu Polskim na II Międzynarodowym Festiwalu Piosenki w Sopocie. Był to jeden z przywilejów, który zapewnili organizatorzy szczecińskiej imprezy. Debiutując na scenie Hali Stoczni Gdańskiej we Wrzeszczu, bo wtedy jeszcze tam odbywały się koncerty, Majdaniec zaśpiewała piosenkę Tęsknię znów Filipa Nowaka i Włodzimierza Scisłowskiego. Z kolei żywiołowa Stanek brawurowo zaśpiewała Malowaną lalę, utwór, z którym kojarzona była przez całe życie. Żadna z pań nie zdobyła wówczas nawet wyróżnienia. Warto natomiast dodać, że obie, mimo iż były rywalkami na scenie, bardzo się zaprzyjaźniły. Ta przyjaźń przetrwała całe życie artystek.

Z Niebiesko-Czarnymi przed Łukiem Triumfalnym

W maju 1963 roku Helena wystąpiła w telewizyjnym programie Piosenki z „Polskich Nagrań”, w którym zaśpiewała Jutro będzie dobry dzień Władysława Szpilmana ze słowami Edwarda Fiszera. Trzy miesiące wcześniej przebój ten uznany został Radiową Piosenką Miesiąca. Tytuł utworu stał się niejako mottem życiowym artystki. Po jej śmierci te właśnie słowa umieszczono na jej nagrobku. W Czerwono-Czarnych Helena śpiewała ze wspomnianą Karin Stanek, Kasią Sobczyk, Toni Keczerem, Jackiem Lechem. Stylistycznie i ambicjonalnie Helena odbiegała jednak od pozostałych wykonawców. Zdecydowała się opuścić zespół. Wkrótce przeszła do Niebiesko-Czarnych.

Francuskie tournée z “Niebiesko-Czarnymi”

Po szczecińskim festiwalu Niebiesko-Czarni dość szybko stali się najpopularniejszym zespołem w Polsce. Lansując chwytliwe hasło „Polska młodzież śpiewa polskie piosenki”, uzdolnieni muzycy i wokaliści gromadzili na swych koncertach w sopockim Non Stopie rzesze rozentuzjazmowanych młodych wielbicieli. Zespół nie miał jeszcze wtedy ostatecznego składu, i co jakiś czas zmieniał członków. W październiku 1963 roku do Niebiesko-Czarnych dołączyli Helena Majdaniec i Michaj Burano. Co niektórzy twierdzili, że o takim kroku dwójki młodych solistów zadecydowała informacja o planowanym przez zespół wyjeździe do Francji. Nie wiemy, czy Było to zgodne z prawdą. Natomiast nie było tajemnicą, że zarówno Helena, jak i Michaj mierzyli wysoko, i taki wyjazd był dla nich szansą na zrobienie europejskiej kariery, o której zawsze marzyli. Niebiesko-Czarni mieli wyjechać na swoje pierwsze zagraniczne tournée na zaproszenie dyrektora paryskiej Olympii.

Ta najsłynniejsza w latach sześćdziesiątych XX wieku sala powstała w 1893 roku. Przeżywała wzloty i upadki, ale okres jej prawdziwej świetności zaczął się w 1953 roku, w chwili, kiedy jej dyrektorem został Bruno Coquatrix. Jego ambicją było stworzenie z Olympii najlepszego lokalu rozrywkowego Paryża. Ten cel osiągnął dość szybko, zapraszając początkowo najwybitniejszych wykonawców estradowych Francji. Później dołączyli do nich także artyści z innych krajów. Koncert w Olympii był dla wykonawców, szczególnie początkujących, pewnego rodzaju nobilitacją, szansą na najlepsze angaże i przepustką do wielkiej kariery. Wiele czołowych dziś gwiazd światowego show-bussinesu swoje miejsce na muzycznym firmamencie zawdzięcza właśnie występom na scenie tego paryskiego music-hallu. Wróćmy jednak do Heleny Majdaniec.

Z Niebiesko-Czarnymi przed paryską Olympią

Bardzo życzliwie nastawiony do Polski i Polaków Coquatrix postanowił wystawić międzynarodowy program z udziałem najlepszych piosenkarzy i zespołów młodej generacji. W programie „Idole młodych” (Les idoles des jeunes) obok artystów francuskich mieli wystąpić wykonawcy z USA, Anglii, Hiszpanii, Polski, a także z egzotycznego Wietnamu i Madagaskaru. Polskę reprezentować miał właśnie zespół Niebiesko-Czarni z solistami. Tego wyboru dokonał sam Coquatrix, który zachwycił się grupą podczas swojej sierpniowej wizyty w Polsce. W grudniu 1963 roku Niebiesko-Czarni z Heleną Majdaniec, Czesławem Niemenem, Wojciechem Kordą, Michajem Burano oraz kompozytorem Markiem Sartem i szefem Pagartu, Władysławem Jakubowskim, wyjechali do Paryża. Jak wspominał Lucjan Kydryński, który jako korespondent „Przekroju” towarzyszył grupie, pierwszy, zresztą bardzo sympatyczny kontakt z Coquatrixem nawiązali Polacy juz w samolocie. Szczęśliwym trafem dyrektor Olympii wracał akurat do Paryża z Moskwy. Lody zostały dość szybko przełamane. Polska ekipa została powitana na lotnisku przez oczekujących dziennikarzy. Wtedy młodzi artyści udzielili swoich pierwszych zagranicznych wywiadów. W blasku fleszy nabierali obycia przed obiektywami wszędobylskich reporterów. Zamieszkali w małym hoteliku na Montmartrze.

Andrzej Androchowicz

Ciąg dalszy za tydzień…

“Szczeciner” zaprasza do współpracy

Busol — Mon, 21 Nov 2011 23:05:42 +0000

Wszystkim, do których ta informacja jeszcze nie dotarła, przypominamy, że tylko do końca roku redakcja “Szczecinera” czeka na teksty, które mogą trafić do drugiego numeru tego ciekawego wydawnictwa.

Łamy „Szczecinera” otwarte są dla wszystkich miłośników stolicy Pomorza. Artykuły, felietony, reportaże i wywiady, proza i poezja, komiksy i rysunki – jeśli tylko nawiązują do przeszłości Szczecina, mają szansę na publikację a każdy ma szansę zostać autorem. Swoje propozycje należy przesyłać na adres pawel.knap(at)szczeciner.pl.

Szczeciner to czasopismo, którego tytuł to słowna hybryda, odwołująca się do pozytywnego stosunku do miasta, jego tożsamości i historii. To określenie osoby silnie związanej ze Szczecinem, bez kompleksów akceptującej fakt, że w przeszłości miastem władały różne nacje, posługujące się różnymi językami.

Źródło: http://szczeciner.pl; http://www.facebook.com/szczeciner.

Piękna Helena – polska królowa twista (1)

sedina — Sat, 19 Nov 2011 23:05:27 +0000

Rodzina Heleny Majdaniec przyjechała do Szczecina z Wołynia. Późniejsza “królowa twista” ukończyła I LO oraz Szkołę Muzyczną I stopnia. Doświadczenie wyniesione z teatrzyku “Skrzat” wpłynęło na późniejszą karierę Heleny, choć znany jest epizod, gdy występowała jako organistka…

Choć Helena Majdaniec urodziła się na dalekim Wołyniu, zawsze czuła się szczecinianką. Kochała swoje przybrane miasto i zawsze mówiła o nim z dumą i sentymentem. Tu przecież wyrastała i tu osiągnęła swoje pierwsze artystyczne sukcesy. Kto wie, czy nie najważniejsze w całej zawodowej karierze. W latach sześćdziesiątych miała niekwestionowany udział w promowaniu Szczecina. Obok znakomitego Chóru Politechniki Szczecińskiej i jego dyrygenta Jana Szyrockiego, światowej sławy śpiewaka Ryszarda Karczykowskiego czy zespołu wokalnego „Filipinki”, właśnie Helena Majdaniec była najbardziej znaną w Polsce twarzą na niwie muzycznej, kojarzącą się z Grodem Gryfa. Kiedyś uwielbiana i niezwykle popularna, po latach emigracji, z własnego zresztą wyboru, dziś jest postacią znaną jedynie wśród pokoleń, którym natura mocno już przyprószyła włosy siwizną. Spełniając prośby Czytelników, w dzisiejszym numerze Kwartalnika przypominamy karierę artystyczną niekoronowanej królowej polskiego twista.

Początki i pierwsze fascynacje

Helena Majdaniec przyszła na świat 5 października 1941 roku w Mylsku. W 1945 roku, w ramach akcji repatriacyjnej, Filemon Majdaniec wraz z żoną Lidią i trójką dzieci, z których Helenka była najmłodsza, przybył z Wołynia i osiadł w Szczecinie. We wrześniu 1957 roku, po śmierci Lidii Majdaniec, opiekę na rodzeństwem przejęła najstarsza siostra, Róża.

Helena ukończyła renomowane I Liceum Ogólnokształcące przy Alei Piastów 12, pierwszą średnią szkołę, jaką otwarto w polskim Szczecinie. Dyrektorką placówki była wówczas Janina Szczerska, osoba o niezwykłym życiorysie, znana ze stanowczości i zdecydowania, która wychowywała swe uczennice według dość rygorystycznych zasad. Mimo twardej ręki, Szczerska zachowała się we wdzięcznej pamięci absolwentek szkoły jako osoba prawa, sprawiedliwa i obdarzona dużą erudycją. Do dziś uznawana jest za jedną z legend powojennego szkolnictwa w Szczecinie. Od jej to nazwiska uczennice Liceum nazywano „Szczerytkami”. Jedną ze „Szczerytek” była właśnie Helena. Nigdy nie ukrywała, że zasady, które pani Janina wpajała jej w latach szkolnych, zawsze pozytywnie owocowały w przyszłym jej dorosłym życiu.

Niebiesko-Czarni z Marleną Dietrich. Druga z prawej Helena Majdaniec

Od kiedy datowała się fascynacja dziewczynki muzyką, trudno odpowiedzieć. Jak sama żartobliwie wspominała w jednym z wywiadów, chyba od zawsze. W zwyczaju było bowiem, iż pan Filemon wygrywał wieczorami ślicznie na klarnecie przeróżne glissanda. Ta niebiańska muzyka prawdopodobnie miała wpływ na wybór przyszłej drogi życiowej Helenki. Najpierw ukończyła więc podstawową, a później średnią Szkołę Muzyczną I stopnia, mieszczącą się w pięknej eklektycznej willi przy al. Wojska Polskiego 115 w Szczecinie – obie w klasie fortepianu. Choć grała na tym instrumencie sprawnie, to jednak jej prawdziwą pasją stała się piosenka. Zafascynowana głosami Brendy Lee i Connie Francis, zainteresowała się także jazzem. Uwielbiała Ellę Fitzgerald. Dzięki zaprzyjaźnionemu marynarzowi – niektórzy utrzymują, że był to jej ojciec chrzestny, kapitan marynarki – miała dostęp do zagranicznych płyt, które ten przywoził z każdej podróży. Dzięki temu poznawała nowe trendy muzyczne, które królowały w zachodniej Europie i na świecie.

Pod dobrymi skrzydłami “Skrzata”

Helena, jeszcze jako licealistka, zadebiutowała w 1957 roku na scenie szczecińskiego Akademickiego Teatrzyku „Skrzat”. Niewątpliwie spotkanie z nieco starszymi kolegami było jednym z ważniejszych momentów w artystycznym życiu Heleny. Wśród osób blisko związanych z zespołem „Skrzata” można było bowiem znaleźć wiele nazwisk, które wkrótce miały zaistnieć nie tylko w szczecińskim środowisku kulturalnym. Kierownik teatrzyku, Andrzej Androchowicz, jeden z animatorów i współtwórców ruchu studenckiego Szczecina, został później dziennikarzem radiowym i telewizyjnym, a także uznanym reżyserem dokumentalistą. Ówczesny kierownik literacki „Skrzata”, Ireneusz Krzysztof Szmidt, był jednym z filarów i znawcą studenckiego ruchu teatralnego, znanym publicystą, ale nade wszystko wybornym poetą. Tadeusz Klimowski, nadworny kompozytor i tekściarz, związał swe losy z dziennikarstwem radiowym i telewizyjnym, był autorem muzycznego repertuaru dziecięcego i twórcą tekstów do kultowego programu radiowej Trójki, „60 minut na godzinę”.

Michał Rajski, reżyserujący wybrane spektakle, był jedynym profesjonalnym aktorem teatrzyku. Jan Janikowski, kierownik muzyczny „Skrzata”, został popularnym kompozytorem, pedagogiem, przede wszystkim zaś twórcą słynnych Filipinek. Janusz Pietrzykowski – aktor (jak i pozostali koledzy) i autor tekstów, był założycielem pierwszego DKF-u (Dyskusyjnego Klubu Filmowego) na Pomorzu Zachodnim, znanym fotografikiem i niezwykle cenionym operatorem filmowym. Jan Szyrocki, odpowiedzialny dyrygent i kompozytor, stworzył i przez całe swoje życie kierował światowej sławy Chórem Politechniki Szczecińskiej. Wszystkich nie sposób wymienić. W każdym razie z tymi osobami przyszło Helence, bo tak ją pieszczotliwie nazywano, przez jakiś czas współpracować. Te pierwsza znajomość z aktorami i twórcami, choć nie ukrywajmy – amatorami, zaowocowały wieloletnim koleżeństwem i przyjaźnią. Z wieloma wymienionymi osobami Helena utrzymywała serdeczne kontakty aż do śmierci.

Do „Skrzata” ściągnął Helenkę Tadeusz Klimowski, który po latach wspominał: „Gdy na próbie usiadła przy pianinie i zaśpiewała „Monikę”, to nas zamurowało. Po prostu była dobra, miała talent i jak się okazało staranne wykształcenie muzyczne”. Duże możliwości wokalne Heleny docenił również Jan Szyrocki, angażując ją w 1959 roku do Chóru Politechniki. Z zespołem tym Majdaniec wzięła udział w kilku zagranicznych koncertach, m.in. we Włoszech. Muzyka polifoniczna, jaką wykonywał chór nie była jednak marzeniem Heleny. Jak gdyby przewidując swoją przyszłą karierę estradową, zaczęła się uczyć języka włoskiego. Był to wybór ze wszech miar uzasadniony. W całej Europie rozpoczynała się wielka moda na piosenki ze słonecznej Italii. Takie nazwiska, jak Mina, Tony Dallara, Domenico Modugno czy Adriano Celentano, były dobrze znane również w Polsce.

Organy zamiast śpiewu

W Szczecinie, współpracując nadal ze „Skrzatem”, Majdaniec występowała w „Pimpusiu”, pierwszym klubie studenckim, jaki powstał w mieście (późniejsze „Kontrasty”), oraz w „Pinokiu”. Za sprawą jednego z kolegów, w 1961 roku wzięła udział w eliminacjach konkursu Szukamy Młodych Talentów. Imprezę zainicjowali coraz popularniejsi w kraju Czerwono-Czarni, którzy szukali uzdolnionych wokalistów do zespołu. Helena wygrała te eliminacje. Czekając na ogólnopolskie finały, które zamierzał zorganizować Franciszek Walicki, ówczesny menager zespołu, jesienią 1961 roku rozpoczęła współpracę z Czerwono-Czarnymi.

Wojciech Gąssowski i Helena Majdaniec – Festiwal Młodych Talentów w Szczecinie (1962)

Niedługi czas potem zdolną szczecinianką zainteresował się sam Mieczysław Fogg, który do akompaniującego mu żeńskiego zespołu Klipsy, poszukiwał… organistki. Tak więc Helena, zamiast śpiewać, zaczęła grać na organach. Starszy pan miał słabość nie tylko do urodziwych, ale i do utalentowanych młodych dam. W 1961 roku do jego zespołu dołączyła pianistka i debiutująca kompozytorka w jednej osobie, Katarzyna Gärtner. To ona dostrzegła, że Helenę coraz mniej interesuje piosenka sentymentalna, że coraz bardziej zwraca się w stronę rock and rolla i królującego na parkietach twista.

Specjalnie z myślą o szczeciniance Kasia skomponowała do tekstu Ewy Rzemienieckiej „Eurydyki tańczące”. Ten znakomity utwór został wtedy niedoceniony. Śpiewany przez Helenę w big beatowej konwencji, nie zachwycał. Piosenkarka mimo swych sympatii dla „mocnego uderzenia”, dość szybko się do niego zraziła i zrezygnowała z dalszego jego wykonywania. Prawdopodobnie piosenka trafiłaby do przysłowiowego lamusa, gdyby nie nowa, fenomenalna interpretacja Anny German. Jej „Eurydyki” zyskały wielką popularność i wkrótce zostały włączone do kanonu najlepszych polskich piosenek wszech czasów. Urodziwej i niezwykle uzdolnionej Kasi otworzyły zaś drogę do dalszej kariery. Dziś Gärtner należy do grona wybitnych polskich kompozytorów muzyki rozrywkowej. Wróćmy jednak do Heleny Majdaniec, która z racji swoich zainteresowań występowała z Klipsami zaledwie kilka miesięcy…

Andrzej Androchowicz

Ciąg dalszy za tydzień…

Przebudowa Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie. Spotkasz Sydonię von Borck w 3D

sedina — Thu, 17 Nov 2011 23:05:55 +0000

Multimedialne wystawy, otwarte podziemia, winda w wieży widokowej i zupełnie inny wygląd sal – tak ma wyglądać Zamek Książąt Pomorskich po remoncie. Inwestycja, która rozpocznie się we wrześniu przyszłego roku pochłonie 10 milionów złotych.

Planowany remont ma obejmować północne skrzydło Zamku Książąt Pomorskich. Zmiany dotyczą, głównie sal znajdujących się wewnątrz obiektu. Wszystko po to, żeby przyciągnąć turystów i podnieść rangę zamku.

- Chcemy w przejrzysty i ciekawy sposób pokazać historię dynastii pomorskiej Szczecina i naszego województwa – mówi Barbara Igielska, dyrektor Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie. – Liczymy, że to zaciekawi turystów i mieszkańców.

Modernizacja zakłada wiele nowości. Odtworzone zostaną wrota od strony Dużego Dziedzińca. Mają być otwierane podczas dużych imprez takich jak Noc Muzeów. Całkowitą transformację przejdzie obecna Sala Bogusława X czyli dawna zamkowa kaplica. Tu przebudowana zostanie scena, pojawią się dekoracyjne sklepienia, ściany i popiersia balkonów. Za pomocą sztuki malarskiej, która wygląda jak rzeźba odtworzone zostaną też epitafium i ambona.

Inaczej wyglądać ma Piwnica przy Krypcie i Teatr Krypta.

- Chcemy żeby do tej XIV-wiecznej grzebalni książęcej prowadziło zejście z sali Bogusława X – mówi Barbara Igielska, dyrektor Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie. – Tu będzie teatr i miejsce dostępne do zwiedzania. Chcemy zaprezentować też multimedialne wystawy i odsłonić fundamenty. Po wprowadzeniu tych zmian zapanuje tu zupełnie inna atmosfera. Natomiast Piwnica przy Krypcie zostanie powiększona i inaczej zaaranżowana. W dalszym ciągu będą się tu jednak odbywać m.in. koncerty i wystawy.

Zmienią się też sala ks. Jana Fryderyka i sala Elżbietańska. Tu pojawią się nowe posadzki, oświetlenie i kolory takie jak żółty, zielony i czerwony. Zachowana zostanie jednak ściana, na której przedstawiono wygląd XVII-wiecznego Szczecina. Sala Anny Jagiellonki zamieni się w muzyczny salon, w którym będzie można posłuchać muzyki i pooglądać instrumenty. Docelowo ma to być najpiękniejsza świecka sala w całym zamku.

Ciekawa niespodzianka ma czekać na turystów w Sali Czarownic. – Tutaj będzie można spotkać trójwymiarową Sydonię von Borck, która opowiadać ma o swoich losach – mówi Barbara Igielska. – Będzie to plastyczna postać powstała przy użyciu hologramu. Obok, w sali tortur znajdą się ciekawe eksponaty.

Po remoncie każdy będzie mógł odwiedzić niedostępne dotąd podziemia. Pojawią się nowe szlaki komunikacyjne. Jeden edukacyjny prowadzący od wieży widokowej do sali Anny Jagiellonki, drugi ma łączyć wieżę z salą ks. Bogusława X.

- Bierzemy też pod uwagę przystosowanie i otwarcie części dachu jako punktu widokowego – mówi Igielska. – Pojawi się więcej ekspozycji i wystaw multimedialnych.

Przewiduje się też możliwość wprowadzenia w salach efektów dźwiękowych czyli odgłosów epoki czy czytania historycznych dokumentów oraz interaktywnych zabaw i gier dla dzieci. Zamek ma być też dostępny dla niepełnosprawnych. Specjalnie z myślą o nich w wieży widokowej pojawi się winda. Prace modernizacyjne mają rozpocząć się we wrześniu przyszłego roku. Potrwają do 2014 roku.

Źródło: Moje Miasto Szczecin. Autorem artykułu jest Paulina Targaszewska.

Odsłonięcie kopii rzeźby „Matka Ziemia” Ernsta Barlacha

Busol — Sat, 05 Nov 2011 23:05:35 +0000

10 listopada (czwartek) o godzinie, 11.00 na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie nastąpi odsłonięcie kopii rzeźby „Matka Ziemia” Ernsta Barlacha.

Kopia wykonana została przez Monikę Szpener na zlecenie Gminy Miasto Szczecin i Zakładu Usług Komunalnych z inicjatywy Stowarzyszenia na Rzecz Cmentarza Centralnego w Szczecinie.

10 listopada (sobota), 11.00, wstęp wolny.

Cmentarz Centralny w Szczecinie, al. Południowa, koło kwatery 26c.