Sporej gromadce dzieci na podwórku świat stawał się za mały. W domu nie byłem już sam. Był już brat i siostra. Mama nie pracowała. Była zajęta, aby w domu było czysto, ugotowany obiad, no i opieka, wychowywanie nas. Tak robiły i inne mamy z podwórka. Czy któreś dziecko chodziło do przedszkola, tego nie przypominam sobie. Pierwsze wypady z podwórka, to aleja z szeroką promenadą w środku. Ruch na ulicy był w tym okresie mały, samochody jeździły, ale rzadko. Były za to furmanki – te potrafiliśmy określić, co przewoziły.

Na nasze podwórko trafiali różni ludzie. A to mający noże, nożyczki, ostrze ze słynną nożną szlifierką, garnki kubki, kotły… Z zapartym tchem przypatrywaliśmy się ich pracy. Niektórzy kupowali szmaty. Podwórko odwiedzali również grajkowie – grali i śpiewali. Były to pierwsze rozrywki nasze. Ale, jak już wspomniałem, świat podwórka był za mały. Ciekawiło nas wszystko. Ciekawiło, co jest dalej. Wyprawy na sąsiednie ulice, place. Mimo wyraźnego zakazu rodziców, należało sprawdzić szczecińskie gruzy. Było ich niemało. Jeden utkwił w mej pamięci do dziś. Był to budynek wykonany z żelbetu, całkowicie zrujnowany. A znajdował się między ul. Rayskiego, Mazurską a al. Wyzwolenia. Inne gruzy służyły jako pole zabaw w podchody, wojnę, jak również miejsca poszukiwania skarbów. Jakie skarby? A no takie, które dla dzieci były najważniejsze. Były to więc jakieś figurki, szklane kulki – te były cenne. Metalami zajmowali się zbieracze, ale nas interesowały metalowe bolce, które to służyły do montowania instalacji elektrycznej. Taki to bolec wbijało się w deskę, do jego środka łamało kilka łepków zapałek, zatykało gwoździem, najlepiej papiakiem, i uderzało o ścianę. Huk był niemały. Cenny był fosfor czy też farba fosforyzująca, która zeskrobana służyła do robienia psikusów. Ile radości było ze znalezionej futbolówki. Po jej naprawie był to prawdziwy skarb podwórka. Ile szyb zostało nią wybite, nie będę wspominał.

Ale nasza ciekawość gnała dalej, poznawaliśmy gruzy przy al. Wojska Polskiego i pl. Zwycięstwa, Starówkę. Odwiedzaliśmy gruzy filharmonii, teatru, zamku – tak trafiliśmy nad Odrę. Znamy ją ze spacerów z rodzicami. Odkrywaliśmy przęsła Mostu Kłodnego. Ile radości dała przywiązana łódka. Byliśmy w tym okresie wszędzie tam, gdzie coś się działo. A to grupy usuwające gruz, koparki, traktory. Szczecińskie tramwaje służyły nam do sklepania metalowych kapski od butelek, które to kładliśmy na torach, a później służyły do gry. Tramwaje były malowane na żółto. Linia nr 4 była obsługiwana przez małe tramwaje z otwartą platformą. Kiedy motorniczy musiał wysiąść, zabierał ze sobą korbę, którą sterował. Pamiętam na podwyższeniu siedzącego biletera z przewieszoną na piersi torbą, do której przymocowany był pojemnik na bilon. Wkładał górą, a dołem wydawał. Kiedy tramwaje zaczęły zmieniać kolor, liczyliśmy ile już jest czerwonych. Na al. Pomorskiej, gdzie środkowa aleja była bez śmieci i nie była jeszcze wyasfaltowana, tam gdzie dzisiaj znajduje się przystanek tramwajowy przy pl. Szarych Szeregów, mieścił się kiosk, w którym to inwalida w wojskowym mundurze bez jednej ręki sprzedawał napoje, piwo, papierosy i słodycze. Ile tam kupiłem lizaków! Pamiętam dwukołowe wózki na dużych kołach z metalową obręczą, na których to szczecinianie przewozili różne dobra i sami byli siłą pociągową.

A teraz trochę zabawy z nazwami ulic i placów. Teraz to al. Piłsudskiego, pl. Szarych Szeregów i pl. Odrodzenia, trochę wcześniej – al. Piłsudskiego, pl. Sprzymierzonych i pl. Odrodzenia, jeszcze wcześniej al. Buczka, pl. Lenina i pl. Odrodzenia, sięgając dalej al. Buczka, pl. Rokosowskiego i pl. Stalina. Wreszcie była al. Pomorska i winna pozostać – tak, jak Wielkopolska, Śląska, Mazurska, Małopolska w tym rejonie miasta. Szczecinianie na samym początku nazywali obecny pl. Szarych Szeregów pl. Sztywnych, a to dlatego, że na nim byli pochowani żołnierze sowieccy. Pod koniec lat czterdziestych lub na początku pięćdziesiątych nocami byli przeniesieni na Cmentarz Centralny. I po placu zaczęły jeździć tramwaje.

irs6

c.d.n.