Opublikowane przez Busol w Historia.

Swoje początki historia rodu Grünebergów, budowniczych organów, bierze od Philippa Wilhelma Grüneberga, organmistrza i organisty z Białogardu (Belgard in Hinter-Pommern). Wiadomo o nim, że urodził się ok. 1720 r. i osiadł w Magdeburgu.
Synami jego byli: najstarszy Johann Friedrich Wilhelm (1751 – 21.08.1808) i młodszy Georg Friedrich (1752 – 1823) Grünebergowie. Obaj kontynuowali zawód ojca.

Johann Wilhelm zaczynał w Magdeburgu a od 1797 r. przeniósł swój warsztat do Brandenburga. Tam też działał jego syn Johann Carl Wilhelm Grüneberg (08.01.1781 – 17.10.1864), który bardziej zasługiwał na miano budowniczego fortepianów niż organów.
Natomiast Georg Grüneberg założył swój warsztat w 1782 r. Najprawdopodobniej zamieszkał w Szczecinie, gdzie miedzy innymi w 1786 i 1808 r. przebudowywał organy w kościele św. Jakuba.


Organy w kościele św. Jakuba w Szczecinie, wykonane w latach 1698-1700
przez organmistrza Arpa Schnitgera (1648-1719). Kilkakrotnie przebudowywane,
m. in. przez rodzinę Grünebergów.

Siostra braci Grüneberg, Dorotha Sophia, w roku 1788 wyszła za mąż za najzdolniejszego ucznia Johana Wilhelma, późniejszego protoplasty innej znanej rodziny organmistrzów, Johana Simona Buchholza (1758 – 24.02.1825). W ten sposób obie rodziny połączyły nie tylko związki zawodowe lecz także więzy krwi.
Rodzina Buchholzów za swoją siedzibę obrała Berlin. Carl August Buchholz (13.08.1796 – 07.08.1884) – syn Johanna Simona Buchholza, przejął zakład ojca od 1817 r.

Dzieło Georga Grüneberga kontynuował August Wilhelm Grüneberg (? – 1837). Między innymi w 1827 r. przebudował organy w kościele św. Jakuba w Szczecinie. Po jego przedwczesnej śmierci warsztat prawdopodobnie przerwał działalność do roku 1854r.
Wówczas to pochodzący ze Szczecina Barnim Grüneberg (1828 – 1906/7) założył na nowo zakład budowy organów. Adres firmy to Große-Dom-Straße 24 (ul. Farna).


Barnim Grüneberg (1828 – 1906/7)

Barnim odebrał gruntowne wykształcenie w zawodzie. Był znakomitym uczeniem swego wuja Carla Augusta Buchholza, budowniczego organów z Berlina. Miał również możliwość kształcenia się u słynnych mistrzów: Eberharda Friedricha Walckera (1794 – 1872) z Ludwigsburga i u Aristide’a Cavaille-Coll (1811-1899) w Paryżu.
Był jednym z założycieli Towarzystwa Niemieckich Organmistrzów.

Firma B. Grüneberg budowała organy przeważnie na Pomorzu i w Meklemburgii ale sporadycznie również w Rosji i w krajach nadbałtyckich a nawet na Islandii i w Afryce Południowej. W 1933 r. całkowita liczba dzieł przekroczyła 1000.

Barnim Grüneberg zasłynął w 1885 r. rozbudową organów kościoła Świętej Trójcy w Lipawie (Łotwa).
Organy te wybudował w latach 1773-1779 Heinrich Andreas Contius z Halle, ulubiony organmistrz Johanna Sebastiana Bacha.
Organy lipawskie po przebudowie Grüneberga stały się największymi organami na świecie. Mają cztery manuały, 131 rejestrów i ponad 7 tys. piszczałek.


Organy w kościele Świętej Trójcy W Lipawie (Łotwa), rozbudowane przez B. Grüneberga


Fragment stołu gry lipawskich organów z manuałami i tabliczką B. Grüneberg Orgelbau-Anstalt Stettin


Tabliczka B. Grüneberg Orgelbau-Anstalt Stettin


Dzięki tej przebudowie Barnim Grüneberg odebrał palmę pierwszeństwa swojemu nauczycielowi E.F. Walckerowi, twórcy największych dotąd organów z katedry w Rydze (rok budowy 1883, cztery manuały, 124 rejestrów). Lipawskie organy przetrwały jako największe na świecie do 1912 r. Ponoć do dziś uchodzą za największe z organów z mechaniczna trakturą.(*)

W 1905 r. Barnim Grüneberg przekazał zakład swojemu synowi Felixowi Grünebergowi, który w 1906 r. przeniósł fabrykę do podszczecińskiej wsi Finkenwalde (Zdroje), gdzie działała do 1945r. Właściciel firmy mieszkał przy Langestraße 61 (ul. Batalionów Chłopskich) a zabudowania zakładu mieściły się przy Grenzstraße (ul. Jaśminowa).


Fabryka organów B. Grüneberg w Zdrojach (Finkenwalde)–widok od ul. Jaśminowej (Grenzstraße)

Po II wojnie światowej prawnuk założyciela firmy, Barnim II Grüneberg (13.04.1914 – 24.05.1963), kontynuował działalność w Greifswaldzie naprawiając i odbudowując organy na terenie Wschodnich Niemiec.

Bogus
PS. Niespodzianka – jest to najprawdopodobniej dźwięk organów Buchholza-Grüneberga (tego z Brandenburga) w kościele w Demmin.
20 sekund muzyki Maxa Regera.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

(*) TRAKTURA – systemem elementów i mechanizmów pośredniczących w przenoszeniu ruchu klawiszy organów i innych urządzeń dyspozycyjnych umieszczonych w stole gry, na elementy wykonawcze, które znajdują się w pewnej odległości od stołu (np. wentyle w wiatrownicy).